- E DLE e E A0 "CAROLI "Line | Aieen Egzuit, aur. de Stella pula Puari; | ut Arebiatr. Reg. Med. &? Botan, Profeff. Upfal. Acad. Upfal, Holm. Peirop. Berol. Imper. Lond. IMomíp. Tolef. Fler. Sec.

CAMOLSITATES. ACADEMIC;

SEU -

E SSERTATIONES VARLE

PHYSICEE MEDICJE BOTANICA, -

'ANTEHAC SEORSIM. po

T

VOLUMEN T. TUM,

Mo t ! ion

& "R- . Bot.

"Era P CENSO io EL 2294 x e * * OniOra. EH. s R., T tis Scec, *

; z USTRI [2 GENEROSISSIMO: 'DOMENO-

iudinis documentum

Et

T: — Saerum voluit

"Ophiie TM Novemb. 16.

LXii,

Lxiit,

LXiv;

; - Cenfura à suspicss. GÀ x Cár Dobmi.. 26.

n6 Qranro VOLUMINE :

prm E.

. Canis familiaris, E, M. Lindecrantas,

Flora Anglica. 5. O. Grufberg, « ^88. — Herbarium Amboinenfe. O7. Stickmat; 112;

Ovis Aries — Jf. Pahwerus. - à 169, . Mus Porcellus. 7.7. Nauman, * — igo.

Horticulturà Academ: —— 3.G. Willraih, 210: s Chinenfa Lagerftróm, 7. L.Odbelias, 236;

X Calendarium Florz. 4. M. 35- - 387. Flora Alpina. AN.N.Zmam, - - 4 f. Flora Paleftina B, 3. Siránd. -

x 2 - Flora Monfpe!ienfis, 4. E. Natbborfi, 468.

Fundamenta Váletüd.

| Pet, Engfrón.— s 496 Specifica Cahaderifia, Jób. v. Cólla; $67. Acetariadizctetica, Hier, von der Burg. $16; Phalana Bombyx. Job. Lyman. * gy 3.

- Stationes plantarum. 44. Hedenberg. E |

Cervus Tarandus. C. F.Hoffberg; — i44.

Centuria, plantarum, 4. D. Jafeaiui, 284: Centuriall.plantarum. Er.Torwer -: àp7, - Somnus plantarum, Pet, PORC - 0433.

«.— Aves mex cvm C, D. Wer * $6f. ;

Bi cdici recentiores, per totam feie Quà pas B tt Europa, vt PHAR MACOPOLIA majori, quam hücusque factum eft , a ML gatione inftrüerentur. tqué a r ma ope adniüifunt. Hunt in fin gnarünt , in quibus nófi pai vata & Compofita e

fegetem indtilfa . quz veteres, finift .. Optarunt, quéque anteceffores, p tatc, civitate medica donarun, - x Lcd E gne EL

aS:a Rza Mia] -olleg conftitutus eft, pro incomparabili fua, qua. omnibus medicine partibus , fcientia, id imprimi

liberarentur, inque corumloca, nova, quorum ufus, - ecule quo vivimus, infallibili experientia explora- is eft, fugsercrentur. Hac mente Regio Colle- gio Medico cogitationes fuas aperuit, quod, probe - perfpiciens, quanti momenti hzc ipfa res effet,om- - mnes per-Patriam Medicos & Pharmacopolas rogatos . UR ret, ut, ante finem hüjus anni, quid optimum — fa&u cenferent circaoffcinalia, tam Simplicia, quam — Compofita & Przparata Regio Collegio. fignifica- rent. Hae ipíares, digna qus ab omnibus per- — pendatur, tantum mihi arrifit, ut Speciminis aca-- '. "demici loco, Simplicia ex Regno Vegetabili, in Pharmacopotiis noftris vel dudum recepta , vel poft- hzc recipienda, recenfere conítituerim. i

a

rt

bei effe y raro enim ex | deco&to aut Piae. E pofito coguofci poterit, utrum Pharmacopccus ofí- SD cio fuo rite faisccerit, nec n&,— .. o s

s - Quoniam brevitaris fimul. & pep itr rà tio habenda fuit, nomina /pecierum TRIVIALIA, — qux plantarum genera, differentias , Synonymaé&t locanataliaindicant, ex N.D ——À Wan — ee tarum mutuatus fum, - qoc peint

Aca razcemofa - Rad,

— C Mdianeam rubrum — Afplenium T richoman, Herba. - — --axrewi) . . belytrichum. commune 4Terba. arict p .DBolems rere

Law d epe :

ERDS tnctoriutn ue :

lchemilla vulgaris — Rad. Hes ba. oet — HerbayBa vn ; $e T":

er ix L5 Mana. td. — Sion Afüomn;

-

"9o,

"we PLANTE O

pee n dte EC

- posee nim.

0 ccident..

asetbum .

Adngelica pou o he fylveftris. - WE ni

—Mnifum. vxlgare

fiellat. Anferiga — Z"T5utirrbinum

-

(0 Anbopbili

Afiam : quilezia

— . arabicum. : zr AA ien i

Adraica

Baleeflia. —

- Balfamum mecha -—

t uc dg ni opaiva |

JPeruwiam,

F ceci

z Anygástus communis. Nuclci dulc,

— Nuclei amar. Avicennia officinalis Fru&t,. - Anacardium occident. Fru&t,

- Anethum graveolens. Herb.Summ,Sem, . Angelica Archangelica Rad. Herba.S m,

Angelica fylvefiris — — Rad.

—HymeneaCourbaril — Refim,

FPimpinella Anifüum .— Sem, lllicium anifatum Fru&, | Potentilla Anferina Herba Antirrhinum majus Herba . Caryophyllus aromat. Fruct,.

Aconitum Anthora Pad.

Apiumgraveolens HerbaSem. Aquilegia vulgaris "Herba Flor. Sem, Mimofía Senegal. Gummi — Fumaria bulbofa ftw.

Ariítolochia longa Rub 5

Ariftolochia rotunda, Rad. . — Ariftolochiaclematitis Rad. — . Cochlearia Armoracia Rad. ——— — Arnica montana Herba;Flor,

. Artemifia vulgaris

"F'reinella Auricula | T -Hieracium Pilofella

Punica Granatum !

PLANTA OPFICINAERS - 3

t

"Bafilica . Ocymum Bafilica Herba,Sem, - Bdellium decns Beccabunga . Veronica Beccabunga Herba Behen album Centaurea Behen Rad, — rubrum — StaticeLimonium? — 4. —- Oleum Gvilandina Moringa — Lign. *Belladosma ^ Atropa Belladonna — Bacc.Fol. Bellis pratenfis Cryfanthem.Leucanth. Herb. minor Bellis perennis Flor. Benzoé: " LaurssBenzoe? Refin, Berberis Cort, Bacc, Succ, Beta . Herba* . (Sem. Betonica | Herba, Flor. * Betula - -oleum per Bifterta — : E: onum n Biftorta Rad. (feenfum. Beletus cerv.- Lycoj erdon Tuber | F mps.- - Bombax c — jt — SENA ^ x Bonus Denricus ES Herba — ———

"Auchufaofüeinalis ' RabHer.Flor. — qms Burfa Herba Buxws — . Buxusíempervirens — Lign -

Datdo- i iori 'Theobroma Cacao Fruc, -

- M ula Metiffa Calamintha Herb. |

— Calamus aromatic. AcorusCalamus vulg. Rad, —

Calemdula — ^ Calendulaofficinalis.— Herbs,Flor.Sem. — — *Campechiamum — Hematoxylon Camp. Lign ——— —

* Ca id rud — - Camphorofma moníp. Herba -

Laurus Camphora. Refin, - Phalariscanarenfis — Sem. — - er reg Cortes

Capparis - CMS Gaprifolium Capillus veneris Garaswa |

Cardsmmnnm | oen a di € sem. E

RON su inacaufis - S x :

' . Carduus marianus -

^ -.Qnicusbenedidus - ; Ficus Carica: E

i recs. dM

C SOOO Cardxus Mah

i ; qe Carthzmas tin&orlus CE ; Geum urbanum - Caryepylins N us Rosy, m aromatic, Cari ——- Carüm Carvi- : Ec Lais Myrtus aryophyllata sve | 1gnea Laurus Caffia Cor s PE Fflala e Cafliafiftula Siliqua , Pulps;- is C aflaiféa td FagusCoftanea - Fructus, Cork Caitepatia mincr Euphotrbia Lathyrus — Sem. guest d c wen s i Ricinuscommunis CBempserciiins rt Cafcarilla.— d - Qiutia ME: Oi: CAU . Areca Cathecu . rétta fuccus. *Cezmotbus Ceanotlus americanus imb - Ceutaurium. mimui: Gentiana Centaurium Herba, Elo Certummodia — . Potygonum Er Herba — Cea —. . — -— Alum QGepa - Rad, (eos Cerafus rubr. wigr. Prunus Cerafüs — E Fruct, Neelei Cerefoltum Scandix Decem : Herba Sein. "'eterach Afplenium Ceterach — Herba Cbamadárys sac rium Chamiédrys Herba *Cbama. IDamoru

| Cocco

Daphne. Mezereum

Cochleariaofhücinalis. — Hi Coffeaarabica — Sem, : : * Collinfonia COTUMPUE canadenf. Ride « Colecysthis Cucumis Colocynt. Pulpa; Sem. Re * Colabrina ; Ophiorhiza: Mungos Radix —— — Confdida majpr — Symphytum. ófficinale Rad: Herha Flor. IPERIROT A Ajuga pyramidalis Herba. Esa m c regalis - E det Phe. s

fativüm - Tu | E. im lienfis - c d

rl

| Cufcotsenzopaa DERE. *

Fruct of Naclei

(Sem. etes. d $m, : Sem 'anim Diétamnus Fol,

.— "Di&tamnos albus . FU M p Lonicers Diervilla cPeba tihi A NES ve UA

jadiora

Eenlao

Epbueum

e oEqupjerum | Eruca : REryngiuem Eryhmam KEfala. npatorium KEvphrafta Exspborbium aba .

Ee Fagepyrum |

Fagus

: Fürfara

Fernambuc am

: Fix

"Galiamvesum Genifla tin&oria-

- CeratoniaSiliqua —

JVAS n em Sambgcus Ebulus — -

: Cichoriu Endivia |

Inuia Hei'sium

Lm 0

Refin, - il E E ie 3

Herba. Sen. ad, Fi iE -

Cuícutaeuropea Epith. H: rba eT

quif-tum arvenfe - Bratfiea E:uca

Exyngium campellre

Eryfimsm cfnciuale Euphorbia paiaft.is

[uase cfüicinalis Fuphorbia ofücinarüm

- Vicia Faba aer : i?PolygonumFagopyrüim Sem. —

Fagusylvatia — Tuffilago Farfara

ex ds e WP

Salvia Sclarea Laferp'tium latifolium

Rd

Herba . Sem, . Rad, Herba Rad. Cort, Herba.

E.pitor. caingoinum; Herba —.

Herba Gurnimi-Refin, Flor, Sem, Farina,

— Frudl. Cineres — (clavellati,

Rad,.Herba —

Lign,

Panax. nioduefülióm Rad, -"Gnuaphaliumdioicum Flor,

Guw| wmv Gnaphal/um

Gofjpamm Gol ypiombherbaceum rawem Triticum repens Grazatas K Punica Granatum Geatisla 25 Gratioia. cfücinalis - Gsjacum |. Gvajacum offici ale. :

Gumiguia | . Cambogia gutta - Gum Hedera nta: Dern Pe c — -Lign Fol. Reón, -

Terreffris ^ . Glechoma hederacen Herba, UMS: Helicbuvss E - Veratrum. album | Rad, -

: Ager — o Hellebotusmger? . ^ Rad- z vies Hepaiica alba - —— Parnaffia paluítris: — — Herba, Flor. : : mobili: . . . Anemone Hepatica. Hetba Fl —- Her vodatlylus S onreieu: (0 Rad. : ersidria — — — —. Herniaria glabra. - : Pri siios. — Afclepias V; incetoxieum Radiz, H E pU Horiwum — . Salviadorminum —— Sm. i Pa yr aie 2d niens: tee eda 2 Sem. V CE E

€) florum ;

ne ; I afininum officinale * Igzatii - «Faba inccieis Imperatoria Oftrutium M.

Indigofera augu a

E Louben acutstm E ütus

E *[axgvineum — Roumex fang: neus ""Lavesduia —— ^ LavandulaS,

Laurus Laurus ab i ia p il Padus MEM

innza borealis. -Antirrhinum Linaria - Linum ufitatiffimum . Linum catharticum

Glycyrrhiza glabra T ucc. zx OMA Lihofpermuim officinale ele ^ Lupinusalbus |^ — Sem. — Humalus Lupulus Con | SC 3 ERA Myriftica QuMEE, — — * ao vo Vide. S Oiiganum Majorana —Malabstrum ^. -Lawras .—— - Malazorium ^... Punica Granatum- AMalva arborea Alcea rofra Pc : Vulgaris - E .alvarot Mandragora, — Te andrage | Massa * e mn xinus ; M Marrubium. ^^ Marrubium- cancum Herba (granulata Marum verum 'Teucrium Marum Herba, Fol,

Refina alba. gran

Mafix 0: Piftacia Lenti(cus

Mehthia siperita.. ercurialis annua Mefpilus germanica : Atha Mi

ubra fregnentifima, ui poteff.

mecs

AMorfus Diobeli

AMorns: —

M Afcus arboreus "camus — * cumatilig slavaius- erecius Lc Ilondisus

; Pyxidatus

Myrifica. x

": T: e

arae d

Ope, 2NAX m Ürchis e. Üriganumereticum

se miren

Lr aphtofus ^

zT. Nepeiat Cra t. Herba i -Gvilandina. Moringa Lign, EU o.

& . ce Nini

: Prin bifolia :

Achilles Millefolium Herba, Scabioía Diceifa- Rad. Herb Morus nigra - A^ Bue s Lichen plicatns.- Herba Lichencaninus ^ | Hetba: -Herbn.- 3^ re wn : Lycópodium. clavatum Herba,Fatina ^. 5 —

IJcumMSeBRO Heb: GBelht -Lichen Tlandienas : Bebe / Mie mere

dnd

Nigella fe "

Origanum cseticüim «s Origanum vulgus Bixa Orellana |

Phytoiaccaamericana Succ.

E bio ied

Piftacia Vera.

. Plantago major

us ni Wqiengn

Codd PLANTAE | ICINALES. Orobus ErvumErvilia | — Farina Üryza Oryzaíativa - drm - Sem, pe PaoniaOfficinalis - E Sem. Plor. Papaver — Papaver fomniferum ade Pareira brava iffampelos Pareira ^ Rad. 2 Paradifi. m Amomum . — Sem. Patetos Parietaria officinalis — Herba... Pajzle | Vitis vinifera Paffulz majores, E. u^ m longz - 3t Mes Paítinaca fativa Herba, Sem, .. Pavaua Croton T'iglium Ligz. — * Pedicularis- Pedicularis paluftris. Herba Pezstapbyllum Potentilla repens - Rad. Herba, Uv Pate Cafline Peragua Fol. * Perfolata Bupleurum rotundifol. Herba, Sem. Perfica - AmygdalusPerfica .- Flor. Nuclei, - Perficaria Polygonum Hydropiper Herba — Peruviamum — Balfam. .- Petafites —— Tuff ilago Petafites A Flor. Petrofelinum noftras Apium. Petrofelinum Rad. Herba, Sem. AMacedoviesm — Bubon Macedonicum Sem. - * Peucedanum Peucedanwnioffcinale Rad, Phafeolus Phafeolus vulgaris ^^ Sem. Phi Valeriana Phu Rad, Herba, * Pbytolacca

e dn | Herba. Mags to

n. d

*

Portmlaea -—- —— Portulaca oleracea —— Herba,Sem.. .-

Primula veris Primulaverisofficin. — Rad. Hera, Flo:

* Profisvium Nerium antidyfenteric. Cort.

Pruneola . Prunus domeftica «—— Fru&

Prunelle Prunella vulgaris - Herba

p Prunus domeftica Pia , : fyllizsm Plantago Cyn - Sem. Mucilago, -

Piarmica Ae ddr Herb. Fler

Pulgium ..— Mentha Pulegiuni Herba

Pulmonaris macnlof. Pulmonaria officinalis Herba . - 4rberea . . Lichen pulmonarius ^ Herba Pslfatilla | Rnonone d Pulne Herbe | Pretium. Buph

)nercus A Ranunculas alins Kapa Rapbazus Ababarb, verum

E^ Momaeb,

Ricinnus vulgaris Ricinus communis Sem, | major Jatropha Curcas Rofa ofa

im Eo circinal, : — . Salxalba

Herba; Fler.S em. - Cort. i interior,Fol :

terocarpus Saniculaeuropea Santalum album Gvajacumíanctum — Cort, Ref Santolin.Ch.Cypariffus Herba

;-Artemifia Santonicuty Sem, Saponarisofficinalis. .— Rad. Herba, am

*Saponaria - - .— c'Sapindus Saponatia ^— Nuces

arcoeella — 00 Penza Sarcocolla Gummi-Refin.

— Sarfaparille "d Spo Sarfapsrilla Rad, i ^ Safafras.- : rus Saffatras ^ LignQort «^5. Óaiureia ———^ Satureiahortenfis — Herba, Sem. - aSatyrium 0c Orchis bifolia — Rad. ;

Saxifragaalba - Saxifraga pratiulata Rad. Herba.Flor, rubra - SpireaFilipendula ^ Rad.Heréa(Sem.

alae: ze Scabiofaarvenfis: ' - Rad HubafYer, ——- Seammoninm — oer ConvolvülusScammo- GummieKefin, t Selaraa FEX SalviaSclarea - (na Henba - p dokosoniba]- t "LagurusScheenanthus Herba ^ P SeBlopesdra AfplentamSco! opendr. Herba

Sd Lireebigtatiqurces Scrophulariaaquatica — Fol, : fetida | Scrophulaiia nodoía

rphylium Herba

imum orientale |. 'Tordyliumofficinale —$em. emis i. ocoedcan Polygonat. po- | itium Siler E: i

N'TJE; OFFICINALES.

sir. — Solanum. nigrum | — Herba ConvolvulusSoldanella Herba: Sifymbrium Sophia Sophora hepta Sor, ui ameflica Cratzgus Aría |

. ewcuparia — Sorbus aucuparia — £s Souda Salicorniaeuropza rae ópica moffras LA S ox pu o. Celtica .. Valetiana. ceitica de. Iedica L e

5. Spimacia : -«— éprmat cerviud —

14 P bifa To

Tanaeetum PT attsceuh vulgare Flor. Vnslirha, Taraxacum Leontodon Taraxacum Rad, ie Telepbium . Sedum Telephium . i Zreli ntis anetnk Pinusfylveftris | Piflacia lTerebinthüs —— Rehn Pinus Larix. Hari

c Xhlatol ge :

LEE CUTEM Da iius -Balíam,.- (Flor.

desta duis Tuittranila ert&a ^ Rad Herba -. "ragacantba * Aftragalus Tragacantha Gummi-alb,n'gr...- Trichomanes Afplentum T'richomaresHerba. :

J£ OFFICINALES,

slt lium repens * 2c FIó (S Menyanthes trifoljata. Herba, - DDianthus Car yopliyl! us Morem | $e -&onvolvulus. Turpeth, Rad. : "uffilazo Farfara Pn — Valerisna officinalis Pad; z Saca or abf "Sili Verbafcum T'hapfus |..*H. Verbsícum nigrum .- Verbenaofficinalis

i P Rhws Vernix — ^ s - "Veronica offici à E long. Alism x ci oríalis. — Finca pervinca | : | Visteranus. rt, Piel ; ie B cem | T Hes e Irga aurea $5 cct p licam deu rox m Lign, Fes ales es eredi Rob. Finifet cMNUNEa-. . Fuld se — . Uimuscampeílris ^ — Cortex medius - ^. Spireza Ulmaria - o RidiHerba, - Strychnos Nux vomica Nux Uttica dioica Kad, Herbs, Sem

"Urtíca piluliteta óem

acopoterum fcipline B dat, üt Pharmaéopoli lia her nis Ícatear jj qua, , poftquam exficcata: fünt,&egre PE ei "Am 1 revocari. poffunt , quo magna. in Medr-

nam eiunent: incommoda ;. opt "errat

-——— "PLANTA OFFICINALES:'^— a

^

—. tia naturali

fe nifi forte a Kempfero folo, €ujus tamen frequentifime à Medicis in. üfüni vocatür.' Née miriori culpa accidit, ut nucis Myriflice Bos, cujua : arborem & fructum bene perfpe&tum abemus; don

"fn hocte Siniplicium vegetabilium cara]

ógó,Eas — eribusy.

wo TAM €

1$ PLAN" Z3 ÓFF ICIN ALES. nitas hominum. agatur, ícquentia circa hanc rem, ob- fervanda duxerim., RADICES, fub veris initium. ; üMtequám. folia prorumpant y cradicanda funt ;- radicula: adharen- tes amputari debent, truncus aurem defcenden adhibendus ett. ! | — — LIGNA potiffimum, tempore hiemali abi. | m. oportet, - x CSEIPLLES autumno, dum przítantifüima eis | áneft vis, de(umi debent. CORTICES ex fruticibus vulgo temporeau- qiiid excoriantur; ex arboribus autem tempore -vernali, dum facillime a ligno removentur ; tum vero : minimam vim medicam habent, : "'TURIONES colligendi, priusquam tolia e eo- rum fc explicuerint, : HERBJZE decerpendz cum florere incipiunt, - & priusquam maturefcunt, tum enim delicatiffimae — funt , fi vero fcopus corroberandi intendatur, Pa Je ferius defumantur, 2:

. FOLIA legenda , pofgnamy

FLORES prius legéo i, quam pollen anthe- rarum demitrant; plurimi, quorum pracipua vis in corella pepe e | e u lycibus. S pitilia, libe-

2. Li anus y Ficla&c. . "e

A, qux in enda demiffa, natant, : e dw rejicienda funt; inde enim perfpi ea corrupta effe, ad quod pauci atten ?lerzeque herbz.in umbra , ut exf i dea f: ne. spur |

ANTA&OFFICINALES, — 4g —

Neminem quidem fugit, multos fpe&atae indus firiz Pharmacopolas, non fine laude, quotannisplans - tas mediciniles ferere, ne grandem pecunis fürs 4mam effundere, neve foris medicamina adquircré

hartnacopolae hahc fpartam frequentiffime candida-

, Plante, que defiderata copia & SPON TE (ua debent.

di Vb

i

Able Abfiüthiutr. Acaciá noftf,

"Allie | 543.

2G

Buría pois - Cardiaca ..-

r. Lapathum acut.

— Lilium conval, ix — TLimara —— - Sanicula - Linum cathartie,. Satyrium

Malva vulgar. . Saxifraga alb. "Marrubium alb. rubr. - Mentbafylveftr. . Scabiofa Millefolum - Hui LM RA ERA:

Morfus diaboli

JBlucoe fylvef. ^ Duicamara — Equifetum Eryfim

^ iie in 'HORTIS noftris danter & parvo fumtu propagari queunt cjus- modi. fant: '

A 0 PLANT Pimpinela WM Amor. 07

— Nec ficco, ut ajunt, pede, pratereundam dus €0, turpem nationis noftre defidiam in plantandis variis plantis officinalibus, qua: tamen non minus

fub naítro climate crefcere & luxuriare poffent, ad - jn Germania & Hollandia ficri videmus... In hifce

locis; piura hominum millia, ; harum "plantatione, pon tantum vitam fuftentant, fed etjam frequenter, magnas contrahunt divitias 3 vendunt enim cas nobis

de obtinentes lucrum, licet pe corfaptin.glanras-

pro recentibus tradant. In Scania, Provincia nes flra maxime auftrali, *) ea prafertim p Arte y du juxta marefita, seque miti climati, sc unquam Hols landia, fubjacet, omncs fere planta aeftate ad ma» turitatem pervenire, & hiemis vim ferre poffent quas in Hollandia vigere novimus; inprimis circum Scanoram , Heleburgum & Y ítadium, ubi i HOR« TUS quidam PHARMACEUTICUS tundaretur,

gri area adfignanda eft, q elevata veríüs boream,

^

INTJ OFFICINALES; — 3g

ceat a tenellis plantis, In Hortum aqualimpidaad- ducenda erit, illa enim, qua ex puteis & fontibus - hauritur, ob acrimoniam ei infitam minus apta cft ; fluvialis autem fini huic. in folidum refponderet, Hunc in modum, horto noftro munito, frigidarium | | ad partem borealem exítrui deberet, in quod, fub |

frigidisfiniis brumz diebus, planta tenella, ut ab hiemis injuria defendantur, inferri poffent. — Planta- tor perípectum habeat, qua terra quoque felo quz- vis planta lztiffime progerminet; ut fciat €, gr. Afarum, Arum, Di&asus albus&c. in umbrofis fe- renda effe, Lium album, Lavendulam, Tiymum, Rutam in areno(üis; ARbabarbaruminargillots; Scor- diat , Pulegium in locis fubhumidis &c. &c. e . . Plante, in ejusmodi Hortum introducendz, vel perennes funt, vel annux Duel tanta Co-

pia, quanta Pbharmacopolis noftris ,fufficere pos- rM CI MU C MNE

Berbetis (orig ^7 m XGESEESO benedi&t. Geniíta Cyminum Perennes Lauro-cerafus Cucutbita Ageratum Buxus .—.— Elaterium Alcanna fpur.. ON "7 — Prici * Alkekengi — — Caprfolum —— Ervum. ^. Anthora - Cersfus — | — Fownumgrec. - — Ariítolochia | Ribes vaium Lnpnuss ^ — Anm . Juglans ^ ^ Lens —— Afphodeus ^.

2 Ademud eliffa turc; : ^ "Bella donna -

Ammi - —"Mereurialis ^^^ Biftotta ^ Nigella- — -"^Bramcaurfi--— rr - Canarienfe ..Piperind. ^ ^ Calaminta - Camphorata ^ Perfolata ^ ^ ^ Ceterach Carthamus" ^ —Calendula. — -- "Crocus Cataputia . — — Nafturtium aquat,. Cycla

24 P Ánh |

Che i — Mentha fpicát. . * Sclatea

Dentária. dh crifpa Befeli Di&ammussb, - - Melileus ^ 'Santolina - Doronicum — - ÁEE EE y renim

Aftoteha [^ -

litrieum - -c-AÍfxum TucbndE 2 LED. Horminum . ithofpermum Imperatoría Numularia Itis noítras cour P etalteb —5- Lilium aib, aponticum ^. Pimpinela ak Lobc!is Rhabarbara mon. Scolopendra -. Lapshum fangv, Rub —— — Scordium Lavenduig SUI LTORG CODE FERME Liquiitia --. -Rufcus - s ; Verbena -

iarum — Saponaría co Gonyszs .«

alva arborea Scrophularia aquat. Eíu!a Meliffa canarienf. 'Siler Viola

citr. Soldanella

Illa denique reftant plant

cocer

E :Gutta

ut

aps caf

2T China -:

num . inne um onium -Sarocola — ^. 7j

Tamarindus ;5-— "1G

efaliun --—

co hehe $00 Ru Acacia VERE 0$ Peruvianuin balf.

Spica ind. .

16.

F

Svs PRZESIDIO

6i D. Can. LINNXL

Propofita a

AEESTAV. JAC. CAREBOHM, —. Holmenf,

2 Upfalie 4. 19 9Dec, —U$3 2

CAPUT PRIUS. S.I.E

| hum atim ap- paret, abire non folum fi utilem, verum etiam plane nece(fariam effe fcientiam ; ; hujus enimbeneficio corpus noftrum in ftatu fanitatis con- . fervatur, hujus beneficio contra morbos munitur, - hujus denique beneficio reftituitur valetudini, dum morbis laborat, atque fic hujus ope confervatur, quoda natura nobis cariffimum & pretiofilimum eft datum, Hac igitur arte quid dignius? are utilgit we "s neceffarium cogitari poteft? —

GENSURA SIMPLICIUM. —— sy

fe&ianis faftigiüim afcendere licuit; Sed & primor- diis fat exiguis magis magisque incrementa cepit, iNon itaque ncgamus, veteres aeque ac recentiores, yarüs calamitatibus preffos, egregia multa fuaque- non defraudanda laude inveniffe Medicamenta, Hzc tamen, Seculis barbaris, qua magnam partem, obli- 'vionis caligine fepulra fuerunt, idque cam impri- . mis ob caufam, quod vetuftioris xyi1 Myftagogiar- tem nondum didiciffent, R.es Naturales adeo diftin- &e & complete definiendi, ut inter fe probe diftin-.. gui poffent , unde poílea fa£tum , ut non confunden- da contunderentur. . Accedit, quod Medicina vete- rum, cognitione inprimis Empirica fundata erat, quam quidem rationem artem medendi ftabiliendi, nos non rejicimus ; Sed eandem potius tanta, quan- ta fubtilem unquam theoriam dignam judicamus lau- de. -Quidquid tamen fit, hac ratione evitari non : potuir, quin, partim ob malam morborum delinea- |

i11 C; H

211

acim,

P erint fall

dn er irck | 'TFenebris demum pulfis Scientiarum, ille tan- dem illucefcere coepit dies, quo Auctares, Medica- - mentorum $implicium Hiftoriam e Scriptis veterum. -colligerent , fimulque oftenderent, quanam Plan tz, fub hoe vel illo nomine, a veteribus indicaren- tur; Át magna difficultas, non tam facile fuperan-

da, hic fefe obtulit, partim inde, quod Planta, uti antea dictum , nec rite definite , ncc in formam re- da&z effent Sy (lematicam, partim quoque inde, quo Gracorum planta auctoribus ad. manus non effe Hinc facilis eft concluGo, quam incertae tur

V de Ioh

i$ —— CENSURA SIM

or "ied -— dae. * M - d RE E € x we dba MESS COE ETR pé tm dam ufum Medicum in Pharmacopolia introdaxerunmt recentiores Medici, quarum utilitatem T'heoriano:i

^Ertonex & luperftitiofz illa , quas Mediciolim de influxu Siderum in Plantas, de Signatura esterna & quz funt reliqua, foveruntfententiz , certisher- bis, in certis fanandis morbis, aliam majoremque . üttribuerunt vim & efficaciam, quam qua revera in- ftructz fuerunt. Et has przeconceptas opiniones, -liorumque data exempla, tam valida fuiffc experti fumus, ut nonnullz Seétz, Medicamenta quoque HtzRotcA, e.g. Opium, Mandragoram , Cbin-Cbime £orticegz aliaque profcripferint, horumque in locum nulla alia, quam infipida, inodora, inertia, oleracez & effocta, e. g. Beccabunge , Bellidis Herbam aliss- que fübftituere fint aufi. — Annon itaqueexperimen- ta a medíi evi Medicis inftituta, digna funt, quz feveriffimam fübeant cenfuürám, dum non nifi com- pofita longasque remediorum formulas -przícripfes runt, c Generare-

» quam ufu recept lum, quantum fi

CENSURA SIMPLICIUM. E

mode tls, olfa&tus puta & guftus , virtutibus e-

ium inveftigasdis , "inferviant; adeo ut, or-

-cujuscunque plantz naturali coguito & collato

cum odore cjusdem & fapore y non adeo facile nobis

perfüadeamus, banc vcl illam herbam alienam ab illa exercere virtutem, E fenfüum ope inveftigata

fuit. m a Aes

Hac omnia: xdbderasid non jà poffümus fion a Regn: CorrEcio Mzpico | ie. ut /EscuLaA- PII Satellites, primo praci ué Opecies morborum pé ud puefr, Medicamtn- ts uti Jfisiplicibus tertio. deniqt ; NS & s gae d dofi fimpliia pre[cribere A] enim ow Mt£atiei v m or bus, fatis fuperque pesenis Venen quantum pe-

curam zproti 'X fpi gan '€r tatem plurimis cortoborarem argumentis, Tul a fco- ls alienum effet, Quantum denique przconcepta illa opinio, de omnibus excludendis VENENATIS, | Medicinz impediverit , incredibil: n optimum Medicamentum: .venenum. fapius

iciffim venenum 2

utuntur, quid? quod (igniri non Miucnt Malus quoque Phar- macopola: Colligunt affervantque partes - lancarum inutiles, non con(iderantes , przftanti | cs ie iae earundem parte. refideri

: x od EIXCLUDEN'D A. Aczross HisPANLCAE Radix fuperflua, ratione Ra- — dicis Acetofz no(ítratis.

ACETOS A. RoTUNDIFOLLE Hola, Noftrate Her- ba debilior, adeoque illam merito rejicimus,

Aconi Vent Aadirem ex India accerfere opus non eft, dum Europa. Calamum. vulgarem nobis - piofi ifime offert,

-ÁDIANTHI AUR EÍ Herba valde i&utilis,

"AGERATI Herba deftitui. poffumus, cum meliores

* *ÁGNI Cásri S'éniiia niinis "dubia & d

ÁSEREEENGE Herba, femina füpetfhua, ..Bacce vero (ufücientes.

Asa: RI pei e funis AsPALATHI E Qr

A: PAIPLICIS. Same Herba. (Sice : s ioc vero Le li

ISURA —

AvziPLECH SvLvEsTRIS Herba dubia,

SCCABUNGAE Herba. Succus ejusdem e viridi li Her-

bs, uti reliqui Succi exprefli, fuam prettare

c poteft utilitatem oleraceam, n^ti videmus autem quo jure herba ex(iccata ufui Medico infervire pofüt, licet a. qusdam: snégdopere laudata fuerit.

BreHEN ÁrBr Pagar in Arbum tantum compofitio- nibus adhibita fuit. —

Brurs Rusa Keiix ho jus. &vi "Medicis inufitata; adítringentia nobis fufficientia proftant, — — Bonnaciuis Herba, Fires, confpicua quadam. vi

- Medica non gaudent. Bnasstca RuBnE Semína minus | :ceffari ri T

Bnavoxiz Bare, Sen 1 1 E Radix Hera, ve els polfun : Me.

M yropolis relinquendt Caupui BENEDICTI Semina minus pibe,

CARPOBALSAMi fru&us ratus & virtute medica

vix confpicuus. LASTANE E Frutius culnsots, Cortes. vero. ance

CarAPUTUE | MiNoRIS Seminm. ufus haud. idi 2d . dieexolevit. — — e. adi ? t bc E:

dire ide " pracipus quadum en p CEREFOLI Senn. j CurLIDOSIE Mi CicHoRE! Semina. ni ufus. ; CocHLEARUE Semina. vix tanti mome it

j; CENSURASIMPLICIUM.

CoNsoLIDAE. Ma ?RIS. Herba. & Flees, cadem qua - Radix non poli ent XutBie | * sdea e Mptiless, |

"Ec

isicar Iz LUE meretur deii? : CANI Fleribus commode caremus CSER : Cyvski RorvNDt Radix abeffe, LONG VE

- Radix eadem pollens virtute, aífervari potett,

Dave SvrtvEsTRISs BC SATIVIE femina (diftiu&ta).

^ minus neceffarium ducitur, utriusque di(tincta fer-

' vare femina, ex alterutra tantum colle&a fuflici- unt, cum lisdem gue viribus, - gt Se

Enxnpivtae Semina. inn c 4 wp KE 3 ENvrLAE Flores vi Radicis non pollent. . ES

EnvNcou Herba excludenda Radix. tantum » aer - vanda,

Esut Hirba Te em Radix. una cum Corfice ejusdem fufficiens,

Ev» (IR ASLAE, Herba valde dubia.

* 5. *

lid üidem poteft, & es | AE AR] jus. vis & major .

icis- ii nopere udcattan- data fuit, neício. tamen, — "m Guam PARADIS: & "Cardamomum ea interfe jun qnoestcddpur. ut a Medicis promiícu P: . fi poffint. - ns GnaNA Tionus " Tua s dna 1

HE pus an e edic

-.4&ENSURA SIMPLICIUM.

KHzrATIGA Ars Herbe Flrsmque vis incognit

HEPA TIC NonrLts Flores przcipua quadam vi Me- dica non innotuerunt, :

HrhMopacTYLt Radix tanquam fpecifica in R.liea-

. matifmo & Amaurof laudata, vis autem ejin non- dum íausapprobatafuit. ——

HiRUNDINARUE Hero eradicanda & Ridix tantum ícrvanda, | — |

| Hxoscxawr. Radix. Medicamentum omnino. in. certum, — - 4

H yssoPt Semina dunquem p

Lacrvé& Herba culinaris,

LarArniAcuTI Herja fuper "m

LavanDuLA. 3 Semina. minus neceffaria,. x

Ma jo 771 bur Marvzx AR UU Fore c Seminé omnino-abelfe- poffunt. TS

: Marva VurdARéà femina Radicis vi carent. Y cedo Cirihk Sur iain d

przdita non: nt, polünt Phartace —— 770 88 MynoBALANI acu Vue ndis - end m cC

$4 CENSURA SIMPLICIUM.

debent , rarius enim iis utimur, & praterea COot-

rupti plerumque ad nos mittuntur. Nasrun TH Inpici Herba culinis pee NvcES AQUATICA culinares potius q quam PasriNACA Radix , Hac carere omn | . Pharmacopolz. : AvANJE Ligso carere boum : PrNTAPHYLLI Herba fuperflua, Sr Maec - 2: RFOLIATJE Herba y. Semina fat fida non funt

e Pharmaca. | — PETASITIDIS Flores incerti. PuaskoLi Semina culinis relinquenda. — — | PIMPINELL AE IrALicE Herba, Semina ambigua. - PiMPINELL4E ITALICAE Radíx adftringens quidem, É quoniam multitudo tortius adítringentium acopolia replet , ejusque vis im. 'Hydropho--

o m

^? . bia nondum explorata fatis fuit ea quoque ex-.

*"cladenda, PLANTAGINIS LaTIFOLUE Radix ,. Herba (ficca)

CENSURA SIMPLICIUM. — jr

.tereà vis ejus nón adhuc fatis dittin&te demon- ftrata fuit.

QuEnct G/ander rejici poffunt, Ra? Semina fupervacanea. RarBasi Semisibus nec utuntur, — dre : Ruozapts ZHerbam miffam facimus, — — E RiciN: MAjonrs Bemiza incerta. —

Ro&ts MARINE binz in Oflicinis affervantur fpe-

cies, Hortenfis una, Altera. Hifpanica; fatis e(- | fet alteram retinere; alteram ejusque. eni ex«

b-

cludere, cum iisdem viribus polleant. — A EC Ronis SotLis ZHerba adhuc jn mórbis jucé 1 haut - Vis vi gaudeat fingulari. - Ht UOW. oo mTEFG cE

Rus: Ip&t Fylia omnino sbeffe poftuat, e: conci- MGE: enim nigredinem. Hohionar- - PUMfegbuntu.. i oe iis |

ST ALUE ALIM fapétvacaneum Cirrino hs bilius.

SAPONARIE Beminum vi$ incoguitá.

SATUREJAE. Semina obfoleta, ^. E SACR AtsA Ra 2j Helay Peri Sonne dard xs T

in uoptdiuE TI-—. * ES&LI CRETIGÍ — € fij

46 ^ CENSURA SIMPLICIUM:

SiLERIS MoXKTANI Sémina fuperftua, plura namque eadem vi habemus praeftantiora.

SriNACLE Semina qua virtutem. —

TaAsacr$eminaíuperflua, — € TARMARISCI Folia, fufficiente Lig & Pads Cr. fite, omittenda, ' E ger

| 'TARAXACI Herba s. eii cu. f. 'THYMI, CRETICI Herba fito quidem MUI Te .. cet Thymo Vulgari fortior, qui tamen fufficit. 'QTuyMi VULGARIS Semina inufitata, — 'ToRMENTILLA Herba effocta 'TuN1ICAE Semina a Medicis non ufurpantur, z: "T ussiLAciNIs Flores incerti. pum Unricx RowAN E Semina deftitui poffumus. Uswxrx Herba füperítitiofa. "/VzxnzAscI Flores Herba imbecilliores ,- o in- utiles, - VrnzrNe Herba fuperftitione Veterum introduéta, fat fidorum Exsrunesdsnue expers, |

| ns

Aiuffa-s : ET. | VIoLARLE i Fbrha i minus rutum Ia .Vxris Folia przccipua. dodi virtute. nondum con-

em : xidebadats * isa adip ^ ic "dili. vis. recentioribus exper atefagt and it decree ;

CE /NSURA SIMPLICIUM. *

bitare baud fas fit, Quidam vero hanc forfitan inji« eerent obje ionem, eas fcilicet herbas difficulter ob- tjui, quz in. reliquis Europa Officinis non rcfer- vantur, forfan quoque aliorum experimenta in dubium. trahere velint , cum fatis experimentorum a nobis inftitutorum deeft, | Prius obítaculum facile fupera- tur, fi, folutis pecuniis, quibu; omnia veneunt, lo- cus Plantarum natalis cognitus fucrit; polfteriusvero haud approbandum effe exittimamus , quatenus plu- rium Nationum teftimoniis, ut & Virorum erudi- tiffimorum certiffimis experimentis fuperítru&tum eft : Sin minus, qux dcr patcfacta funt in fci- entiis , nullius effent utiictis. t 'Praterca quoque Medicorum officium erit, omnem navare. - Me ut, in morbis mortiferis, tam preeftantia fibi ac qt i rant Pharmaca, ut Cobiniidb generis. humani : : ciant,

Hanc ob cea. 5 Regi Collegii Medie 3 |

dics

ACMELLA ex Infula eR ob vim ureticami .& virtutem in Calculo fingularem Seculo przeter- - lapfo fatis cognita fuit & fi hzc deficeret, m — gesbeckia cjus in A IA fübftitui poteft. Um

ACI EJE Radix i in Aflbenía five Languore. frigido um tantum eft Medicamentum, cujus, Amc- E s feptentrionalem. inhabitantes, effectum de- - Tf xerunt, tefte Coldenio. ....—

mie c Gallia Narbonenái, udi ^ ctor es minime. praitereunda. | Tin&uram, nec ejusce ——— EMictm abexterisac- — —

— -eerfere opus eft, ; BESE NORLANDICA ! ;

$8 —— CENSURA SIMPLICIUM.

rdiales ine pari, in febribus. iridis exis.

mic, nobis propri,

BELLADONN'E Bacce a Gefbeió hy i in Djy-

7 fenieria contagiófa t üfürpata "fuerunt, nec veneni

- metis diffuadeat, dum moderata foli Dofis, Felia in Cancro muperi CLambergen. ^00

BRITANNICA Réliy; jux

ixtà pui. res in "ulceribus Cachoéticis fpecifica, per totum Re- .Bnum hodie Cognita & approbata , v virtute] usdem 7$ Nobihf. D;No PRpsipr demonftrata. —— CHAM MORÍJ Bagee andit, quas Patria nobis. of- J. fert, uti Pbarmacum in Febribusar entibus, Scor- ...buto aliisque humectans & refrigerans. eximium, minime negligenda funt, imprimis, quoniam prz. Átantius € visuS Virtutis medicamentum haud de- -te&um eft, quin magis acidum, ad dgeque magis des E. bilitans ft CAMPESCANUM Lignum a recentioris xvi Me. dicis in Dyfeateria magnopere laudatum, CAMPHORAT/E SE e Galla.

itm, d Josie s inn eheme stem. Ccohibens, nec tamen f. E apio

- penitus ligans; expe&torationem. promovet, pul» —

. mones tutatur, & ii E , ne invadant variolas

Fipuc sut gurtur..— Marlo:w apud Dale Pbamcop.

- p.348. Magnum fane Medicamenti clogiu ,quo

ee nofi relinquant. Medici

| CEANOTHI SU :

COLLINSONIA e Philadelphis Canada ftangüsim —fpecifica in Colica puerperarum ,.a.D:No Co ped ^ laudata, a Barthramio vero confirmata, - DEL

CORIDIS: Herba € Gallia Narbonenfi , Plantaema-

rifhma, Aribum Cathiiiguim d in- SIME Ashe : JOSbáavim Los

CON YZJE Herba cürofis, tenqdam iisndlac aii -- dam Pharmacum i in Dyfinteria a ftimanda, confi mata a Ruthenis in expeditione contra Turcas. COTULJE Herba in paffione. Hyferica., Hyirope, Afibmate: & Serüpi "uli » teft glero. ^ DIERVILLA in- Siphilitide, fis prolicuk quam TE NUS Profe Eus youene MET 1

RAMS in Deceltis Mandifeamilus P Lochía . gellentibus , ut & in morbis Atribriticis prafcripti.

ELATERIUM ALBUM, Heroica Msi

veteribus ufitatiffima , diu negle&a ob veneni fu-- , revocata per ARIS hodie 4

e toriratem affecuta eft, : A A ! INATII, jx limi, Phulipkina, in fzbri- E: thematicis, & intermittentibus , inque j DS x cu Pumpe «engl üm * :

- pitiania, cujus^vis im proffuc Hg ^ magnopere. iupérat Bhirtucz;. fond ac, confrmatus vero in A&is Bon

e( 14 4

'URA SIMPLICIUM.

LU 7 ; EUM - cujus. oma. florifera Anton die dn Paffione. eoe: cum c

GEUM 4 PALUSTRE ab icit Anis

. &rionalis in febribus intermittentibus, oco Chic -gno cum fru&u ufurpatur, tefte D.- Pr e: 3 RES D confirmatum . Sea. M. D. En

."Uro see 3A

| yt UGL AN DIS Fragur contra vermes; & dif; lpimenta - . quoque /*aGuum , apud Hibernos olim in Dyfente- ria caftrenff fpecifica, negligenda non fünt.

LAPATHI SANGINEI Radix inter omnia La- paiba t maxime tonica, in Dyfentería eximia, facil- lime in hortis noftratibus crefcens.

LAURO-CERASI lia per Belgium ufi ulna pro infufo i in ssorbis faite dgofientibus.

LINNEE Hora nes. | in doloribus Rbeus Waticis, Ifibiaricis int int ie ote 1 ... €eque in Dania officinas , pharm, intravit, MELISS) A CANARIENSIS, sb odore ejus fras pns Campborato, ad virtutem. ejus maxime Ie. orbentem E concludere poffumus, | MENTHA PIPERITA cum in hortis ne h . eillime proveniat, & reliquis

— folvente &- qHniguiiis antec Pe ae * rà

" - " "e , í AEBNSUL

MONAR D. Herba ad fedandas. Febrés interini jn America Boreali per totam. mebwa u Da stür tefte D, KArwIO, | — diens

MÜSCUS CANINUS dle boa: in Hy-

dropbobia, à Sloaneo & aliis proclamamus. — E. MUSCUS ( :

MYRTI BRABANTICI Hia, in. Seele die porifton Simonis Pauli. — .

PEDICULARIS varus imprimis e vicidis, q 10n- . dam in fiffulis & ulceribus finuofis a Schweuck "dio: demonítrata, peu vero GN CI | firmata. |

PERAGUJE Folia voinitorias - 'argantia & To

xatione Dofeos, a Robinfonio in n Coliza ANe- iL. ca & o in Diabete ta | 1j um

PROFLUVH Radix in ales jc cont ime a - Societate Edinburgenfi, ex Afia petenda.

BES NIGRUM , cujus vis pellens ingularis : & in Medicina Boum e E U- "pues colligi vol CETUR cina occidunt, Ru n non rejici- - ei an lanta e qua 'defumantur lateat, SAPONAR Nui in. Cbhrof Specifici, | tari poffunt. —— — SCROPHULARLE 'AQUATICA, hr. corrigens Senn, ex Actis Parifinis. fupe laudata, -

VITI $ iDAEE ass rien isch & d SEL CASE" |

"e

gae ARIS, TAL Sus PRAESIDIO |...

D. p. | Can. LINNGAC

: .. Propofitus. 15 —4 kr

ERico M. LIN le

goi

E 2: 21 x Dee. Re 1

co ur ded ted -—

PRJFATIO. ^

ihil in rerum natura exiftit, quo mentes pe | manz magis dele&tentur, animique mor- * talium in admirationem excitentur, quam oi ideratio innumeratum illarum dotum; "quibus. Omnipotens: Zreator Quadrupedia- inftruxit; mirum ko ai evepcar quod- illorum hiftoria , fere ia usque diem, dum. reliqua fcientiz y recentio- ndutti "terum fe exuerunt fabulis, "Zoolo- -

gia nenpeo n pedüm. adhuc coacta fucrit, i pannofis fuis veftimentis fefe. oftendere, . Animal illud notisfimum , quod merita Mart: Medicorum dicitur, CANEM. fcilicer, cuju Hfrgosen qualemcunque cum nita heic

44 — CANIS FAMILIARIS.

re conftitui, non ineptam: eie materiam, Specimi- nis Academici loco, edendam, & a nemine mihi vi- tio vertendam ,' puto; nec dubitavit illuftrisümaR e- gia Scientíarum Academia Minds infuum inge eligere. AR UP aX RO LI V , ^ Hie idem Canis, apud omnes fei nationes, tan- tam invenit gratiam, ut in aedibus illarum adopte- tur, & propriisearum eduliis nutriatur; immo no- biliores Domicellz: atque Matronz illum in deliciis. gentis bumanz (epe habent, cum Melitzi. catelli, ' eum inftar ipis funt. Nec quisquam credat, hoc argumentum fat effe pertractatum, quamquam Cajus de Cahibus Britannicis, & Pauilmaus in Cyno- grapbia fua prolixe de Canibus fcripferint , ut alios taceam, quos Benevolus Lector fibi familiares red- dat, fi muka hac, m re fcire cupiat. Inítituti ratio jam mihi non permittit plura hac de re proferre, quam qua: inprimis ad hiftoriam naturalem. attinet, nam fi omnia ad hiftoriam Litterariam, | snatomi- am comparatam , Médicamentorum compofitio- nes&c, pertinentia, commemorare vellem, opella hzc in voli adereíceiet , G.vix finem attin-

- CÁNIS vba EEUU Jovia. vui Deseis " ra füperiores feni j inferiores fepteni.

Era prism. ee extimis, latere extimo, denticu- . do intru&is, :

Canin folitarii:- foptiidie diftantes vs Jüfecióre NUME a molari

"CANIS FAMILIARIS; —— ap | SPECIES. . |

^ Ad hoc genus, prxter Canem noftrum domefi- €Ufh , pertinent quoque ,. Lupus vulgaris, Gc atireus, Hyena , Vulpes campeflris & vulgaris atque alba, quos aliis relinquo 5. nam primam fpeciem mihi fatis fu- perque fufhciar pertractaffe, dà

Canis hic, in fyftemate nature N. D. Przíidis,a jobs, vrai hujus generis diítinguitur Cauda

porum,tamanimalium quam hominum, praeternatur lis & interdum plane inverfa fuerit, idque eo ordine, ut ventriculus cordis finifter fuerit dextrorfum & dex- ter finiftrorfum, & fic per totum corpus reliqua | partes ordinem iervarunt perverfum, — Nulla mibi data fuit occafio ejusmodi Canem aperiendi ,. qui caudam fle&it dextrorfum , quapropter aliis obfer- "vandum relinquo, annon fcilicec Ren dexter, qui alias fedem fuam fuperne habet, apud tales inferius

. VARIETATES . VARIETATES canum fere innu & proríus plurcs, quam rcliquorum anims

46

cipuz apud auctores &qua communiter nominan- tur, funt fequentes, — mt

x, Canis domeflicus C. villatieus , magnitudine vul- pis, Auriculis ere&is , Cauda fubtus ferc lanata. 2. Camis Sagax , vulgo Veftigator, Auriculis pendulis ,- Cauda minus recurvata, digito fpurio ungviculato ad tibias poftices, Occipite prominulo,

*

vulgo Zenaticus dictus. - Jagtbuad. Een — 5. Canis Grajus magnitudine Lupi, Roftro at- venuato, Dorfo convexo, Abdomineanguflato, Cau- dalevi, Pedibus anguftis; Noftratibus J/mbund, Ob miram alacritatem in currendo; licet mi- nuslarrct, in venationibus magna feftinatione factis, - c4. Ganis Mafliuus feu Moloffs , magnitudine Lu- pi, undique torofus, craffus, Labiis inferioribusad - latera laxis & propendentibus. Ejusmodi fxpe in- veniuntur in macellis & ad pecora a Lupis fervanda. apu. lNoftratibus B/edbuna, Er tre

E 5

ad:

Domicellarum oble&amentum, quem fecum dum.ambulant, in finum excipiunt dum üieícunt & in le&um dum dormiunt, Noltratibus mábund. Hic parvus fit, dum catulifpina dorfalís fpiritu vini & oleis acribus inungitur, & inedia premitur. um dices .. 7. Canis fricator diftinguitur Nafo retufo, refi- mo, brevisfimo, nigro; Corpore flavo, brevi, qua-. drato; Auribus pendulis, 'Communiter reliquism

* l^

BOE —

— zvo apud nos vulgatisfimus evafit.. No- 2. ftratibus Mops. - p

5708. Canis Pertagus. diftinguitur Pedibus 6rd fimis, curvatis & trunco longiore, inpatriamintro- . ductus non ita pridem a gloriofisü&mo RegeFniErz- A1Co I; faciiius cryptas & antra Vulpium, Melunt, & Cuniculorum i intrat. Noftratibus £axfe.

9. Canis extrarius f. Hifpanicus nuper etjam apud nos & inprimis ad aulas procerum & magnatum - gratiam invenit, diflinéctus Corpore parvo, lvi, Auriculis longis * propeadeodinn: - danttis, i dí I gat. Im | once pt

IO. e avicularius , $ T ^Ore- : to, Cauda truncata, qux catuio adolefcente putre- dine & tabe corripiturac decidit, foperte batvix palmari. | Nar IAE Eau Uie

DESCRIPTIO. Defcribendis quadrupedibus haud mediocris fu£-

fcit exercitatio, nam fapisfime apud. autores ob-. 2

fervo cetera animalia, quam accuratisfime edi | Vero quam peffime efie defcripta. E i DX detates Canum, ut m fum, quam.

nt; Permuls. cam. "foverunt opinionem, ' . fuiffe Species; alii autem per. pat- rum e ! & generationem zquivocam cum alii Feris, tot varietates exftitiffe; Si vero attentius infpiciamus fpeciem, bacon — effe, facile. conítabit, le

(Goput hosisonle, ante e oikas "m um,

*

48 . lis — Conium. elevatum. vertice

phe de es

Xs » ài, ponite -

Am

otis...

rés ihféribres 6 —— $ exterioribus 7 |inftruétis. -

- Canini ubique folitarii ; fable: moo v * ks iores ntrinque temotty: Mic teres tantum pottice remoti. 5. x

^ JAMelares fuperiores fex utrinque inferiores fe- »ptem, acuti, fublobati à €

Labium fuperius obtufum, foris diet bus tegens inferius, antice lacuna longimdinaliter Dor excavatum,

- - ]nferius margine laterali. óccultáto; nüdo, rack , obtufe denticulato inftar ctiftz,

Myflaces labii fuperioris ex vibriffi« rigidiufeulis; antroríum flexis, quitique vel (ex ordinum horizon- : talium, infidentibus papillis verrucofis:" faperiore ordine remotiore. Rides iiscut antice purs

- ipilla nigra. d purs

IE fanss at : ule majorem , brevis. Sz-

ls vix ulla, quamvis pili in palpebra Taptriori, canthum minorem, promineaht,

PrSS 4 ericule. pilofz , oblongo-ovatz ,. margine ba- feos fuperiore reflexo, margine uc vertus ..duplicato : interiore bilobo.

d FERRUCE faciei feptem. z (- €) Unica utrinque fupraca in

| en IS FAMILIARIS, ^ 3

Uni utrinque in medio utriusque Malg, ; y y) "Ulis ütrinque extía dentes molares, - n D "Unita impar, fub. gulà. - b x As is Lingua lxvis, obtufa, planiufcula , SUME *fatiter canaliculata.- JEATIDI transverim profunde fulcatum, ; Collum tereti tufcalulh; "Aoigitudiae ferc capitis. Truseus in tectisculus, EHE: abdomeh Lp

m xm Us utrin »e ET tec ud id bai

») Unica cingit anteri aures, arcuata, C) Unira ab umbilico, latera abdominis utride ambiens, ad ingvina definen, »4) Dee ab atto ad — M

Bud duc Pollicc ad latus interi

| ^fi USE anticis gil (ed; quépollce — E dimi; Óuaartus. D C OW

ca, pedum | piis veftitay quam h * Inter femora. infi

r rete in foemina decem : quorum vm inabdo- . nine, quatuor in pe&ore. . At in Mafculo Manimas tantum fex in abdomine, in pe&ore : vero nulle. - |

'Tot notz fpeciales canis, fatis fu em ees dunt. varietares datas non conftituere v cies, Ex datis etjam colligitur Jerrucas naturales. m & Suturas. velleris, minime uti hucusque a Zoolos — is omnibus factum, in defcriptione. Animalium; pra- tereundas effe. ! *

1 $. v3 : IC INGSSTA

bn anferum non n vecitur, & multo r-

cipitre , fapientisfime" um Ad» odoras hai aves, -* rapaces, a morfu Ferarum convivarum - &- num liberavit, quae alias. EA sfim cibus eflent; commodus. Es D. D SÉLQUIST, iter, pala(t. 232. pm; canibus ipendia lantur

CANIS FAMILIARIS. — gi

emitur, & extra ürbem in Cátioin 8e Vul-

alimentum ejicitur, quo hi fuftententur, qui

onjun&tis viribus cadavera confumant & acrem pu- ifiCent, ubi inter fe amicisfime conípirant Canes, ? Vultures, ut non tantum in eodem nido um.

- — educent , led GCex codem cadavere. cibum ifuman

.. amicislimi..

PEE

— Cadavera etjam Popridisf ima illis Ta und deli-. cim funt. Canis enim, erjamfi i in aula educatus, in- qui feetridisimum Cadaver, darà oc» - ES t, Pradam non vulneri inbiando, fed Rt o dilacetat,. & dum eturit, :

tegra deglutiré valet, qua tamen, mirum didis folvuntur, ita ut. nullum animal ihi r

.. tum $t, quod tam firma posfidet organa Chymifi- cátionis; inopia carnis, Pifces, fructus, herbae füc- culenta: & omnia ex farina parata

ix quidem Olera crud:

si ETE ut fzepisfri 'nit ingtüenté tem- peftate, quod ex naufea & odóre. foetido , quemípi-. rat, colligitur, folia quorundam Graminum prafer« tim Tritici. fepentis , aut. camimi y. vel Dattylis giomer (— diaffumit, quibus vomitus excitatur, ficque curatur

D ejds ef quam lingva exferta folut aur ius ejus prominetis hauriendo bibere: narium foramina. nuni pcd | Dz

12

- CANIS FAMILIARIS.

cd -EXCR ETA. i i» Exerotiesia plerumque [unt fcybala dura; &, site do offa in cibum fibi affumfit, a/ja,. ee a. Phar-

macopcaeis . alium Grecum five. Magie a an PEE :

Natura eum fedis: ne P aremiicuo fur deponat excrementa , uti cetera animalia, fed fupra ftipites & lapides; vel alia fterilia loca, idque non fine caut- fa, nam hzc excrementa, nunquam vegetabilia a- lunt, fed omni modo deftruünt, quod. PUT Canes catenarios videtur , ubi omnes svi jlantz, exceptis POLYGONO aviculari & SYN JRIO Sophia. InfíeCta ne hzc quidem excrementa attin- gunt, quoniam maximam vim fepticam posfident, quod'olim perfpicaciffimus Lifterus obfervavit, fiqui- -. dem, dum quis calcavit excrementa nuper dcpofita,

calceamenta, licet recentiffima & fortiffima, intra —

octiduum in eodem loco corrupta evadunt,

à qu i ura quid bun E qui caligas ex pilis Ca-

incommodum & contumeliam ut

| . CANIS 'FAMILIARIS. /53

ffs idque per totum fere diem , & licet roridus eva- dat, tamen noníudat. Sub motu vehementiori ex- ferit ultra os lingvam, cujus exten(ione magna & re- petita retra£tione , tantum frigidi aeris haurit, ut - fangvinem fervidum refrigerare poflit; / Aqui facile innatat, fape- panem ex aqua petit nàtando,

$. VIII,

cQUIES^ m |

cubitus PSENR femel vel bis ORE ritcum- Bo ut commodum. fibi eligat locum, & quam fzepiffi à pectus pe e ad wood vei etiam | Capite fu ra pedes. ipra pul- vinaria peo $?

poffunt his, qui ii ctiam minuti ma obfervant, . €? ie- vifomna canum , fido tum pe&ore, corda. Lucret. Sin- ulare eft quod oíciter cum cvigilat, Semi ub f« pedui

j4

ar..- Sub no&i- ium 1s licet

k femper fub copula, pe E

&utejceccutiunt ; nullam gerunt illi curam fuze fob lis, quoniam fcmina eft Polygama; qua lex in re- gnonaturz fere generaliseft; 0

|. Per fexaginta vel fexaginta tres dies gravida eft foemina, & dum connexa fuit groffo Cane, quém pre. ceteris praeoptat, quafi naturalem ac fuz fpeciei

debitam confervare. vellet magnitudinem, majores; P. 23 olo j3arit.; " sllz di3ín r 7

dit cate.

"

CANIS FAMILIARIS. E

fimum confervant, Ex diverfa. (iru&rara: pullorum,

uno eodemque partu enixorum qui referunt. varie-

tates patrum , facile colligitur, matrem unaeadem- :que libidine fepe conc paga a. variis maritis.

urrere lila: & uidquid i pu^ occurrit, peo x. » figno cos dentitione laborare. Intra anni fpatium de- .bitam habent magnitudinem. quo fub tempore ala- criores & & juc ndiores funt. Sexus fzpein-

Sonus Canibus admodum GRorUs & foguláris eft, » Lairaiws didus,

ecti; ve lapid: jat. di mittit Ca ftem, dum mo: : America auitralis & im us PFüan Fe fverudinem latrandi omnino: obli eran it it ut cum anno 1743 —€À — j

A

EN

Ae

E CANIS

ea

illorum Canes, inci qfi pofiti, magna

cum diff i anemd cere Ulloa Ic tial ie Uibe Cis d bbfervat tum, hínc - canes a íumunt üm indic E cile | olet d 4 Hn. e ge I. p. AIT. | p- opis & "Dalekarlis eft. arcanum, obikignas- E

iriofiffimum t Canem latrantem in momento in fuga !conjicerc uttaciturnus caudam inter femora s. ficttat. & fe recipiat ociflime, quod vocant jngfa.

— Fjulante Hero, ejulat & canis. fidelis, fono

; -miferabili , quemetiam dum campanas. pulfart & ti-

; bias inflar? audiunt, umm CRUR €os mufica mi- nime dele&ari, - x "CXIE

JE: ad annum dade cina veldecimum quiu. rum communiter fele puiendit,

m ilibus énotialiberaee. y vi k "Vares gomeMgis, fi quid. € 3 do fignum dare, fi Videice R vel ignori. Dis ies Hikfa fint, Ob has fuas

tes a ruricolis, quam fzrpiffime ligatur ad p latrando indigitet , quando quis secedi : currui adeft & commifias merces i ui goRRSas uam fidcliffir

- "Apudexteros fzpe in culina coquo infervit,cum im rota verfatili, veru extremitati adfixa , ambulan- do efficit, ut caro rite agitata ante focum affetur,& - peracto labore, portiineula affaturg ci porrigiturin- itar fíoiri. Pedibus pofterioribus erectus ambulare, -dederc, choreas agere, & dum pecunia ei porrigi-

tur, panem emere; rem-deperditam Dómini, quam- vis longe diftet, perquirere; literas adportare &c. addifcit: & quis omnia enumerare qucat, quie Canes diícere poffunt? fumma fidelitate. profequitur Do- minum, quem fequitur quorfum & quamdiu itey fa- ciat fzepius in via conftitutus refpicit, num Domi- nusadveniat; alacris preecurrit, laffus autem infe- quitur. In bivio. vero conititutus, fi-prior currap -

canis, expc&tat quoad Herus aderit, ut videat, qua viafit capeffenda; Domino contra adverfarios quos-

det. Mendicos fummo profequitur odio , tanquam - fuos competitores. Cum alieni adveniunt Canes ipfe in domo vult dominari, peregrinus licet major ce- dit minori, qui domefticus ett, Canes, qui ab In- is educantur, Hifpanos cohabitantes odio habent, eva Ula TLpaó Dolorem & fidelitatem fuam mortuo ;

ENT

$E.

H

& geíitibus —. Canes fpecuarii commiffam gregem per t

.. qvüntur diem , hoftes latrando profliga —... Yel Oves a Feris €— contenti modica cibi

s8 CANIS FAMILIARIS,

prone quz eis mane faltem & vefperi porrigitur. e cetero ova, pullos avium. & leporum in íylvis inveftigant, &, ad venatorum magnam. indignatio- nem auferunt. - ' Mirandum. fane cft, quam pruden- ter natura genus gallinaceum fylveftri a Feristectum effe voluerit, illoenim tempore quo Tetraonum fpe-' cies in fylvis ova fovent fupra ipfam terram , omni carent. odore, adeo ut Canis, etiamfi fagaciffimus, zque ac relique Fere, Jeregu allum & Tetricemmi- norem infcius praeterire cogatu: 4t.

, Apud Gallos aliosque, pecora y. qux prope agros paícuntur , fequi folent Canes; ut iffa impediant, ne fegetem attingant , ^» dE füumtum & laborem fe- mu exti t mpendere non tenentur incola.

2 dn lanum beneficio utuntur Lappones, quo- rum ATarandi uno ccetu aliter non continerentur, fed huc illucque currerent; canes hi, Paftoris focii, in- ter ordinandam gregem. Mures Lemmos ,. qui ibi ad magnam copiam inveniuntur ,. edunt.

MEM SO 4r RIEEUENDESINUES

inter dauità ni lia ho pl, foro , aliisque. Rc ORE DW co qud ott Fenaticus: Canis ,- inia atento, TU facilius üt veftigia | quam. alius vifu in ipfa recenti ni- quod peculiare eft, illa fzpiffime veftigia - jdoratur , qua ante diem preffa funt, quo vero pro- pius accefferit ad beftiam ,' co crebrius & : mentius. fignum. sue e dat, ne € abfcondere. deat. animal .

CANIS FAMILIARIS. x 39

"Yoce "E nobis bind in re ufui funt, . Mirum mul- -tis-videtur, quod ingenia hominüm: inde dele&entur, qued. infidiofe vitam timidi -& inermis leporis, auxi- he omni deflituti, extingvere queant, —-— ccetu ca- mum guloforum circumdatus eft... — |

"In Norlandia & Lapponia alio. plane. modo ve- nari viel qaam nottrates Canis enim ibi adliga- tur ad Cingulum venatoris , poitomide adpofita, ne latret, & cum Canis taciturnus nafo elevato , per- fentifcit animalis odorem ab aere re adductum, venato- rem ad feram. ducit Sic.

E osea

2. Immo tanta F , nis avicularius pcffi indo defig j in hac vel illa. árbore Jücus fic Sue 1 dicat, ubi Perdices in agro jaceant, eas. denique

*

ad mandatum. venatoris. fente. ig zd po per-

cit, ut venator eas glc cuidam fupervenit , venatori cenam dat. ut alia ta- ccám.. "Tubera apud exteros canum ope in 3 inveftigantur y. quas Mesi darin s terrae f |

tom. I. p. 465. À- "Cann multo la-

Sancs plantaverunt ad Capras ; caufa ses tee inten. invif

Morbi Canum varii, : pracipui vero fant; ; : Alopecia 8. 3cabies, dum fe ipfum fupra dorfüm (iere hoc inprimis. fit dum. permultum edit carnis, fieri quoque dicitur, fifangvinem humanum - dem morbus frequentior in Kegionibus calidis & imprimis ubi. canesíc non livent, — — us Tenía raro carent, dum aquam turbidan bibunt. — | Cecitate & Copbofi mares inprimis laborant, Kabiss cum Hydropbobia eft mor MAIS qui pope

gener Canino competit unt. ifli-

^

Ir, eodem. Eri BÉ— latrent, lingvam .exporrigant, - que canis naturam. imitari ftude- €x libris Medicis tritiffma, In SN cuidam morbo venereo diffimili, fubjecti f funt, qui ah inco atur. Conf, Ulloa itin, qom, 4... Esuiceratio dorfi a pulicibus incipit. ulcera eachoctica éegenerat lethalia, : . "Farus. Fn. PES D

mioleti mer témpore inprimis zitiro.

^CANIS FAMILIARIS, | 6i / Sed neque Pathologiam , neque Medicinam ca« num heic demon(trarc animus mibi eft, nam per fe hzc perampla ett fcientia. v eer o c1 — Meminiffe faltem fufficit experimentum fingu-

i&us

fuit

LJ

COCUUHECHNEE OR QUPD T M E chum imponitur, felici cum (oC mac Pastel delia o

— Canes juvenes a Podagricis adhibentur , ut pede petuo lingant & eo modo materiam po* -auferant; varii hoc modo. valetudinem re

priftinam. Exemplum recentifhmu

ibelin habemus , qui.

canem fibi acquir: jc fanitati reftitutus eft. Voli um — — alia e pilis canis aquatici omnium ma funt, hinc arthricisfolarium. ———

3g qaf. suc

Sic quoque. uitia pit E bi L t, ponuatur, c para vel. -ululando 4t

rs )mnia illa emolumenta, q & hi Marty Me- | | dicorum anatomicis przfliterunt, heic eno merare fuperfedeo ; adferam folummodo experimentum Afcl- li in detegendo va/a latteas Pecqueti in demonftran- do Du&um tboracicum ; Harvei i Circulationem fan. guinis, Loveri aliorumque i in Zrausf/ufionem & Infufia- "en, illudque experimentum, quod, ligato vel fe-- &o. nervo recurrente, latratu omni deftituatur; fic uoque ex Canicidiis, Ze»ie we

5

icis folita cni ES lertua: D jue Chinenfes bodie. faciunt; tamen-fcquitur,' neque ego contendo.

os vel cjusmodi feras in. nlimeaamd ls : bominibus ccdere.

(9 Cóigie odium,

c cf ttpa immo ar is d entur illis , - E Poe dnd id )

**

im "eamicula: linxerint ,- Y quad M tone, ut in omnium praefentia S illarum li ingant, ad faftidium & naufeam fpectato

: E C: AR. z* 1 DxNA : rr -Propofita ab. is e

ANDREA HEDENBERG,: S onis w- n

.L : 25. es herbaria, a pluribus quidem incepta, ane à mine vero ad umbilicum perducta e b-

ftat partium

ematico nan eít tractandi móc ter ab co penfitari debent er qui coloribus ind ej ufui ciconomico eas tribi

y 98

didicerant. Quidam, rationc DUP ATIONIS, in arbores, Pevennes | Bícnnes Cc. 4nnuas , easdem divis fere, Multi ratione TEMPOR(IS, fecundum vrene Jts5 quibus maxime effent floriferz, Nonnulli de- nique ratione LOCI, | quo nafcuntur & habitant; in Aquaricas , Palufives, Pratenfes, Syloaticas &c.difs

peicuerunt. Omnes quidem hz diviüiones, fcitu -

neceffariz funt, 6 Plantarum ufus rite inveftigan-

dus erit, Syftemati licet Botanico exinde conüci«

endo fint inepta.

"s

Plantaé noftras indigenas pertra&are , egocopi-

loco apric fumuntur.

STATIONES PLANTARUM. 6; -

S. H : "

? z

m o allatus:

nie

66 — STATIONE!

-fiáti-id fibi depoicere wodithnh- Rei -Hetrbariz; quantam e libris haurire non licet, fed. ex longa eà- que quotidiana experientia. Oprandumitaque cflet; vellent Florarum: Scriptores, omnibus. fuis Plantis f ie adügnare, propter pci gm inde ad rem publicam univerfam du dat ni | mex ua NGA rcs zs 'UsUS notitiz , ..de plantarum folo matali, eft jidem multiplex & varius, at iequenpiy. tantummo- o nos enumcrabimus, :

31:0 Unicum & folidum icon Solum hoc natale rocatuür : fundamentum, quo omnis nititur Z/orzicul- isUra, adco ut non alius, | uam qui folum vegetabi- .. lium natale perfpe&um habet, idemque imitari no- -.. vit, huic muneri fit admovendus, Quod D. D, Pre. pluribus expofuit in Ais Reg. Zhcad, Scient, A4, 1739. Experim, 1. Nempe quando femina. exoticain bor- tis Academicis propaganda funt, omnia experimen- ta incerta evadent; 1i plantarum earundem folum àgnoramus :. Botanici idcirco Profefforis eft, de hac

M € hortulanum, qui alias haud dubie i in cz-

-

a Ace, | ; à m NOUIS: nii opaftet , nimirum varias we folis , ut ia dicam Species & Climatum przftabit. x Horticultora folidum illud fundamentum agnofcens, dn eruditorum hucusque defiderarur , atqueno-

.." ftro tempore, adcuratiffim: hortulanorum- libri, cu- - 0 jusvis plant hiftoriam atque tractationem amplam — -gwnmrhibent- Hh libri, ad volumina , ulla alia planta-

rum hiftoria majora increfcere poflunt. quae tamen

' «omnia, in Compendia fücciné&ta reduci, ibit

, sibus eerie clare & fi Len Dropoi

-«undum íolum. natale deberent. -

ois populares: noftri affidui , :nót fine — re, Occonomiamioftruerecceperumt;quid — — (queo: familiarius ,"quami quod vel Giamita exotie -€a arceffant in ufüm pratorum , vel-etiame repofi- euis: femina taeni colligant, quibus itertant-cani- pos? Hoc tamen plerumque incaffum evadere com» — — rom ; cauffa.eitiquod.néfciant ; quónam óriumda —— confequenter, quonam ferenda folo. . Sic er. is. ex patuftribus plantis defumta, fi Carmpis aridis Jara ud: agricolam nunquam ditabunt & contra, - V sd lemina i plantarum quarundam pa rilionacew i59, 25 "locis nem RI ium. & a pecorib RR áppetitarum, qua fub fpe ejusdem ferpli tatis , fed fallaci , in pratis apricis E füete. ..U ] ; »pulare$ meos, Rem Herbari: ità propofirám fuiffe, ut eque ps lumentum afferret j conqueftos audivi, E etiam 1 prebuit opufculun

m : | Wandi, ——

pricis & elevatis, Vera is & ftag :-

fylvis. & locis nemorofis, : i Deconomaruim nof tó- pim

gum experimenta eo nondum, propter Borárices

ánícitiam ,-collincavereg Cumitamen pon ius que

Ac priüs;' fcitu ds arii fiti HE EUET: OEC om

am cutn ib iens iverti lanti fre acftimationem mereriy mulcis

éó$ STATIONESP

cauffam , quod Plantas; 2 ratione foli natalis, non con- fideraverint, e.gr. [^ ioa inter Monfgelien- fem & Svecicam P iirora Floram, vix plurcs reperio communes plantas, quam 2fquaticas Gc Nemorenfes. Verbo: hzc confideratio plantarum fecundum ftati- ones erit menfura omnis florz ad alteram hcic que, fecundum quam Flora judicari debet.

Pl. AQUATICAE, noftro frigidifimo hietnali zempore, radicibus in imo aquarum demerfis, quod a glacie intactum relinquitur, eque bene confer- yantur ác in India vel in T'epidario , quo pun- - &um congcelationis nunquam cxtenditur quam- - ebrem ctiam Pl. aquaticx, littori propius, ubi

a glacie deftruuntur, nonaccedunt, hasque aquati- €as plantas Europzas, easdem cum Indicis com- ; muncs deprehendimus,

Pl. NEMORENSES, qua inter frutices. na- Ícuntur, flores primo vere & ante vernationem f. frondeícentiam arborum ex pandunt , autumno autem anclius quam in ullo frigidario frondibus delapfis . «onteguntur , quz vento removeri non poffunt, &

tur,

: lu radicc . Non jum admira Bp na noftris ir ur, primis autumni ge- lidis no&ibus, quibus Indica: tenerrimaz piantz de- ftruuntur, veluti Tagetes | Amarantus , Celofia , Pha» : feolus , Tropeolum , . Mirabilis , Cucumis , Heliantbus &c. . quod iisdem etiam e noflris indigenis, frigore uran-

. tur Écbium, /fnagalíís, Bryonia , Parietaria , Helxine,

Xantbium ,. "DEmpatíens imo vel lapponicus Soncbus "dlpinus fi loco aprico confiftant, finvero fuübterfru- . tices crefcant, usque ad ultimum autumnum. perdu- -. rant; Quod ipfum fignificat, Nemorib cculia- seluliquans: & ignotam ineffc tem i reft- T ue unica Arbulcula. Svetien gemmis. ca-

E

S PLANTARUM. ép

rens, eft Rbamnus Frangula , quam nemo in regione ubi gelu hiemale dominatur, vigere poffe cre eret; hzc tamen aperto nunquam : nafcitur campo, fedne- merofis & aquofis, Alias igitur Europz auftralis plantas, quam quz velaquis vcl nemoribus prote- ; pu in noftra regione hiemem faites aed

aud de hinc — Yi: rit

! debito quazratur &n ion alibi. Er idem doe xs QE M fine mora inveniet, quam AES , licet vicinam, fruíta ve-

fbidem aus virtute & qualitates veram pra- D efhcaciam, Quamobrem Pharmacopoeus, vi- res Planrarum in medicamentis praftiturus, quan» tum poflit fieri, licet ipfe easdem ex folo debitone- - rd colligere, in folo tamen non alieno colat. E

bz Jipime longe majori, ex ipfis alpibus de : gaudere vulgo cenfenzur. virtute, quam cumextra : S cult fuerint,

"Vera arcbangeliea fponte in alpibus juxta A P: vulót: nafcens, quz s ve ndr P | m facillime, duplam quantitatem pr: bet refing, fii alpibus oriunda fuerit quam ft noítris enata í hortis, & fummis labris deguftata Archang pina, longe pracftantiorem prz hortenfi ir

E mus vim, & fic in caeteris; - 5

7» STATIONES PLANTARUM:

z yes officinartm jo. au lrali-oritur. napa jux- ta p: indes && aquas; ubr feeudiffimum: eii; t«mque naribus, quam-labris maxime ingratuur s. faloauteme

ficciotig. in-nofiris- viridarns- fatum, majorem pare

tem &-faporis & odoris perdit, quo ffatu-vocatur A- pium tiniee . G& vier. fercula noftra. fapida-numerarur.. Idcirco quicumque hanc herbam mediéamini- adhie: bere viit, locis aquofis eam fexere mu quibus fus fponte gignitur," Se Y i

LC carzauera Cres qua. communiter i in Bheri co; jolis noftris züervatur,. ex.hortis. dcfumta fuit, ubicvaüt dulcis- & mtis. Tiagopogonis inltar, mee dicamenqie. fit v:lde debile, "t comparetur cum €24

' qua ex auitralibus advcbitur Tcgionibus, quibus fpon- tc gignitur & amarior cft, quique fola. ufibus me-. dicis admoveri deberet, Hac cum.rat ius, compara- rj poffit, in ejusdem. locum fuccedat. aptius. noftra Scorzonera Dumilis, cui communis cum H ifpanicain- cft vis, nec perculturam miuigata f. dulc'ficataett,

Par ratio cum Cic/orto elt, cujus virtus in hor»

tis noftris & folo. alien o €que corrun pitur fed ex

Hh

UOSIS Int derdor es. &. gtrofioz s in MARITIMIS

gs «d pu jomodo do imirüm. IHEQUE ente i in A- [e ut Salicornia, Safola. Glaux, Kakile, 'Tri-

y olium, t riglochiny 1 in APRICIS Jápide ; ; iu MON-

Q315 fragrantes jin; INEMOROSIS ze/re , ut $72- cbys fetida , Aélea fpicztas Airopa Bella domna, ,& quos

ude in fruBibus. boreiss. quod in aprico mirgenty

umbra vero accrbentur.fentimus: ut Vacca , $ iquibüs vinum exprimitur, qua omnino-ejus funt- Ápecieis ex folo vero totidem. exiftunt differe tiz , quot vinis isdem i emot enum.

Lars rai e

"

ut.omnia vina five Rhenanum, five Gallicum, (ive — — Burgundicum , .Hifpanicum, .Capenfe &c. fuerit, — jusdem forent faporis. |. Bl dcin |

CU "Vfrtemifia maritimia, noftris qui oritur litoribus, adeo eximia pollens fragrantia, ut vel cum ipfa La- vandula certare videatur, haud quidem egre in Hor-

tis plantar? poteft, tantum vero grati odoris ibi a-- mittit, ut ne vix quidem Artemifiam Abfinthium dictam fuperet, Itaque, hujusce plantarum natalis foli notitia, haud exiguum medicinz noftrz przbet ufum, & digna videtur, qui& accuratius penfitetur medicis, nimium plerumque Pharmacopolis confi- dentibus, qui perfz:pe de effe&tu parum funtfollici-- ti, modo fpeciem petitam przítare poffint, ideoque duod citius parari poffit porrigunt. — —

partim in ejus PAilof. Bet. p. 265, partim in cjus 7fn,. - Olandico, Gotblandico, JVefirogotbico, Scanico: c.g. omodo plantz maxime lote, imo amcnis- ime, deprcífo naícantur folo pratisque apertis, ad.

» non nifi aridiffimas inveniamus macilenta: herbas, quz: communes funr Sylvarum, quam ma- xime fterilium, in remotiori noftro feptentrione Jt.

uo oca cual c MERE

. Primo etiam intuitu mirum videtur, quod ipfe —— — plantz ALPINJE. cis in Hor. : gere

dort "ibidem nafci ,- "fores desee & rine icere potuerint, incupte Augufto primum no&ur- num gelu adftringit terram, qua po modum cumu- lis niveis cooperta fit ingentibus, quos frigus non. X penetrare valet, & fic planta fervantur a gelu ad folftitium usque proximum zcítivum, Maxima de- * inde pars nivis (inter juga montium) intervallo o&o dierum, ;n aquas relolvitur , plantisque. gelu no- — &urno liberis, illico germinandi eft Facultas, Con- . trà] apud nos Ver diuturnum frigus hiemale cum dicbus ferenis & amcenis commutat fepiffime, no-. &ibus vero fummum graffatur frigus, teneras plan- tas comburens, radicesque evellens, ut nudz in fu. perficie terra jaceant & inftante dic folis cftu are«- fiant, quare etiam Pl, Alpin, quz has viciffitudi- nes contrarias pati non valent, extra An non nifi in paludibus cxfpirafis confpisiuonicig

dem nM gelu fuo vix deftituuntur antc mes dium S HUS qu oumne frigus a&rem reliquit,

^s VII. De - pL SUCCULEN "EAE. aridiffimis dati RR

ilcdmu rupibus, ubi fumma cum admirationecone

templamur easdem. parciffimo, utfere nullo; al to pingvefieri & ab Horrulanis cultas & fi irigatas ftatim putrefieri.. Ex aere has attraherc alimentum hinc colligi poteft , quod « «flee perfoliata librae unius pon a fi radice

esl

S ex 200 E 3

in cubiculo fübter te&um fufpendatur , tantum ca-

pit incrementi, ut fzpius intra anni fpatium, prio- -

rem amplitudinem & pondus duplicato vincat. Sic Creator Sapientiffimus herbas maxime fucculentas macilento conítituit folo, cum demum emortuz & corruüptz tranfeaht in fertiliffimam humum & ali- mentum plantarum validum, ejusmodi locis fumme neceffarium, ats ^ e Ii ide

Hocargumentum evidentius ut redderetur, FLO-

RAM tantum SVECICAM pertractandam | fusce- pimus & plerasque herbas noftras Svccicas fecun-

plamarumtraditis, ————

Ex hoc catalogo agricola emendationis pabulo- fuorum cupidus , plantas tantum percurrat fub

U

fint; Et fic, fi easdem fimili dehitoque confeveri folo, non poteft non meffem copiofam reportare,

| STATIONES. EATER

SeALPINAE 0

» —UMBROS/E 1o. Nemorofz £y -: a i : $

dum folum natale divifimus, cui operi breviorem - &us fum viam ex neminibus Trivialibus in Speciebus

M Die... i» e

WT cou.

es — MÀ

319.Glabretofe — 20. Collinz | 2t. Rupcirs 22.Arborez - B Merbacez - E Radicales | EericT t MARINE. -;Matis aqua. fal(a perpetuo. mota tefinxu.- : : o Parte continuo tedde, mote, absque. radicibus per poros mutrite.

*- MARITIM AS. Littora Maris arenoía falfa perfíata;aqua ; . maris interdum irrigata.

(0 Plaxte fale , fubfucculente,coaretate.

LA LACUSTRES. Lacuum Aqua dulcis pura, adeo pro- funda ut Gelu funduni non attingat, Pin laxe, leves, fepe felis natans — zs

ce

Plaute [pi Ri.

: JNUNDATAE. Locth & fi "imbcibu undas, 04

- Le Meme a res ue $. 'ULIGINOSZ.. Loca aqua intercute laborantia, MT ?

| - . grOsfiore, mílate ficcanda. ^

7 CESPITOSA. Loc Humo grosfiori cruda tumentia, — Scu nie curtofa, —€— fero re-

A *5— -igelinds. : | g. JETHEREZE. Alpes altiffimg fylvas int

:9. bwin - Alpium latera. f£ fiis denfis c pei tà;humo profunda inclus Plaute alte , frigoris impatientes, — io NEMOROS/E. Loca Nemorum fub arboribus fron--

- dolis, humo laxa, frondibus per

hycmem te&ta,- "llate foliis ob-

"umbrata. id

Plante fragiles , ferepti vere ante

fronde[cemtiass

Il, SYLVATIGR. Loca íylvarum afpera, "radicibus ex . . haufta, flerilia umbrofa,

Plante: durg. - qui TA

3 Agri terra culta mota. duos pu-

—tim tecta, tramquilla. .— —

L^

13: CULTE. i i

^: -Hortorum terra excul ^. *'eorata pinguis. — € RUDERALES, Loca dura ab animalibus flerco-

z- rata calcata.

! | —- V ARGILLACE AE. LoceArgilla tenace femper humente..

3 CREE, ^Loéa Calcaria fi ccifíma aridifima ; APER ^ figida, aprica. : LAI RETOS/S Loca elevata. ficciffima arida plani » x 1.9 ERGO ALIESEUE T üfcula, afole. arefacta. E v ac.€ LLINES.. - Montium latera declivia fieci 21 RUPESTRES.- "Peturum fiffure ar&z ficcm. - js lante ! f'ucemlemte , abfeme. —

E efecim n

X: E s Me varie. —

Bion Najss amariwa, RI antefhinalir, . eompre[ja. - —datffma. — Laciuca. re Linza. FucusJferrazas.

veheulofur.

-«eramoides, |

fpiralis,.

infiatut, uodofzs.

Filiquofus,

faccbarinus.

palnatus. fafHigiatus,

Filum. Zoftera marina. Pouqpopcn marimum.

^ -

oem ES ar tiv im,

Ape liztoralis, : aciwiata. Bunis Cable, — 5

Arenaria rubr, marit, Samolus valerandi.,

- ]fatis tindloria. —

Cochlearia daxica.. TN

E drag RES. pongta JaezfIris..- lioet) fac lacufirit,

LEsuedi s NAÍaTs,

Nymphza /stea. alba, Trapa zazaps. Potamogeton watawr. e perfolatwwm. —. Iuceni.

Myriophyllum fpicatum, :

After. Wroiiae - — Arundo bragmites, pes Glaux meritüms, — Equifetum fluviatile, — Eryngium stor Pi RERUM. Lobelia Dortpasna.

Arenaria peploides, detur emi

. Statice Limosiusm. Elatine epiper. Artemifia zzarizina, Limofellz equaiiea, Plantago maritima. "i

Coromopus,

FI "riglochin uraritimum., Crambe maritima, Lorus maritima.

. Pifüm maritisium.

STATIONES PLANTARUM. 77

Pens peinatum, Aira - «guatiea, — e -qgramiwesm, — Poa — aquatica.

ec pulilium. Feftuca fiuitan:, Zzsünichellia dalinfiris. Montia fostama. |. - Callitriche versa, Veronica Beceabunga. — autumualis, Nafturtium agwaticum. Lemna z:rifulco, : Pilularia — gle£ulifera. Umisor. — Rumex aquatieus, gibba. Phalaris | arundinaces. - polyrrbiza., Scirpus | galufiris. Utricularia valgaris, - Othonna rena d mimor. —— Osmunda regalis Stratiotes alo;des. |» Lythrum Salicaria. Hydrocharis Morfus,^— Lycopus esropeus. 5. — Ranunculusagaatilis —— Senecio paludofws.. Sagittariafagizzifolia. — Arundo Calam: e Butomus snbellasus, —— Lyfimachia £P e - Alifma Plastag.aquaf. —— iuris. BdlaWs ——0— Eupatorium camsabimmms —

Scutellaria galeréevlata.

Cicuta vrrofa. 'Teucrium Seerdium. — Sium Jefoliwm. . Carex |. Pfeudo Cyperms, nodiflerum. Sparganium erecsun;

Sion imundatum. Acroítichum T helisplens, ]Hs | Pfeudacorms. . Sifymbrium amphbibium, —— Polygonum ampbibium. 4. INUN RES RO . Fontinalis eszipyretica. — 1 Betula Asus, t t

-. Acorus | Calamus. Salis sestcaim: Cala — pelwffri. ——— e fragilis. Menyanthes zrifoliata, cwm. soo Rico pna. 2 incubaies,

Submeríz ; : ngia , Ifoctes , erre cem puma, " FHotienio, RN Potamogetoner , Zannichellia, Utricularia, Lem- na trijulca, Pilularia, | Natanes Nympbea , Hydrocbaris, Potamogeton natans, - Polygonum ampbibium , Coliitriche , Lene, matan, Sagittarid, Menydutbes, Ibi

ombrium amphib. Polygonum amphibum 4.0 000

Ranunculus asricoraus, Epilobium /rrfstuv:. Gentiana Pxeumozantbe, Lychnis Flos emculi;

- LO e:

is galwjiris.

: : Ch Toip 'enmm M : Torn iari vina - e REN

7$ STATIONES PLANTARUM.

b SR RRÍGA.

md : ntn m

c DI UUUnH arastótS

Vaieriatia a:otea, - E^ Primula - farisofg:. llis - geremnzi 0l Antheiicum «ffif-Ag um. Parnaíla .paiw/fyts ; Ophrys Ens bris s: e

Maie

iu:

prcccie :

Cerüaon ataultis.

rois (Ax REHBIRE neulus Piuadi | Dr eMe

P Siculis) Pofl: (ylvaziea, — 6. CIESPITOSJE. - Sphagnam polufire. po ryum — eefpiticium. emma s eii — duteau.

Spa vefpitofus. Ud . Eriephoron VUA ve t

yftacbion,

idw Maie Cuero

sana. — lapponum. glawea. —

comin x

2/ Dryas

Sibbaldía adem -- Veronica alpisa. . Alchemilla alpima, - Düpenia iapp

anipullaceum, ;

RERUM s: & je

Saxifiaga ce pics

Mddede z

Andromeda Pme Erica a etralix, c Empetrum 7 igrum. Ledum - qeufre. — Vacciniüm Ox ycoccor, Drofera - retundifelia, VA hos

| -— Wi*alis. ' - eppofit:folía,

fo Pediculari Bart

| alpimun, I:MCAZBA, . Arabis — alpiza. Cardamine Zellidifolia. : 2 £rifolia, : D:aba —— Aílraga lus aipimaus, Phaca a.

Campanula aiffora. Stellaria — &iffora. Ceraftium alpisum. Thali&rum alpinum.

Epilobium a/piwwm. -

Serratula a]pima.- Potentilla «vea, Satyrium wigrum. Ophrys alpina. Viola iflera.

Cornus /amguinea, Evonymus exropew.

Ribes eye $5TÓm,

Daphne M Mezereuim.

. Rhamnus Frangula. -

—oRubn ——

: crocess, 1 Aira . apa, Poa -. alpina vivip.

Fefluca eviza ViVip. 5 Carex — a/ra/a, | i - tazef 771m faxatilis, Juneus ridus. |dfiicaius, £rig / zm T) e - &iglumis. 3 Agroftis fpfcata.

4. OCCLUSJE. Tufiilago frigida, — Sonchus alpimw:. ^ Aconitum Lyeadfonum

,RNubns. . ruEicofus, Tadrns- elatum.

—» Ophrys | Nidu: avis, Dentara | Pxi£ifera, Milium — effafuss; Pos xenoralis, Bromus sc teÉe Circea /sfetiava,

alpina, : Sapicula eurepa.

Galeopfis Galeobdolem, Mercurialis peremsis, ——— | c Seis

H

Stellatia ^. wemorum; Convallaria verticillata,. 55 3- ottica TP UTR Alium sr/zz. Ranunculus 7; 1caría, Stellaria Holoffea, ud Ornithogalum, IuteMm. —

Li

mipimum, Adoxa Mofebesellima. Fumaria £wbefa, -

Lunaria :; ^ redivivm, Lene. eu lur,

Vici | iiem.

os

humetorum, SES

ft, 22] um. 5 £6 Ancmone raHunc : doi ide 1

arbauum. Campanula /at;folia, Jracbelinm, EA Seir j

Afpcrofift :

. Osmunda Sra

. Afplenium Szolopei

"s olypodium Dryepteri P. beg eim

EE " (annue 0 y Ampatiens Nol; tastere,-

3 Tonus Quartus.

! Veronica Pederacea,

Turic i Memor NM.

Arenarià zriwervia, m dui

Draba . muralis,

SYLVATI Pinis CA.

Taxus

Carex -leliacea. elongata. H 1ypuum prolifer um cmd

Melampyrui Toren lla.

Verbafcum Tfapfas, Gnaphalium fylvaricum. *

- 4$ dw, CAMPESTRES. ^^

1. ARVENSES. Veronica zripbylles. 5 Rubu$ . cef. .. Chryfanthemum fegezsum. 2, Ononis - fpinofa. Myagrum jazivum, Triticum repezs. Sinspis ^. arvez/is. Stachys — palufiris. Braflica - «ampefiris, —. Serratula. arvez/fis. Raphanus Aapbanifirum. Allium dvcerodepraífmm. ^^ RbinanthusCriffagalli. (y) : Convolvulus arven/i1, Lapfana «eommwmis, —- Sonchus arvesfis. Ranunculus arvez/is. Centaurea Seabiofa. - Matricaria. Chamomilla, Jaeea. Anthemis ervesfis. —— Mentha arvezfis, Lithofpermum arvezfe. V icia Cracca. Lycopí ervenfit. —-

. Ansgallis ervez/ 27 Ervum Airfutum.: co4feativa. — .o—fetrafperimum, Melampyrum arve»fe. Conium zacslatum. | Galeopfis Zetrahit. | Euphorbia Zeliofcepia. Carduus | xe d TES Papaver. Zrgemone.

" H3A s a art . Rboeas, : Centaureaa Cyasus, | Potentilla moPvegíca, - Delphinium Cozfelida. Ceraftium arvenfe.

*

"* Farinaceo-arenofis Erica vulgaris, Iberis wudicau uà - 7 Wilemme vernalis , iral D -o oves juga pyramidali, cud Cun cms

2 ad / AF.

der cd

gTÀT IONES rH du

Antiiln. Orosii. . Veronica feregrima. Dianthus ;rzeria.

- Tordylium Azthrifeus, T Cstendoia officinalts, Chenopodium a/^um. Polygonum Corvoivulss.

Averia fatua. Agroftis-. Spica venti. olium -. a4uzuun. Dromus — fecalimus .-

I —c e ervenfs, Panicum Crus galli... i CL 4E.

2 Tulipa - fylveftris.

JEgopodium odapuaria. ;

Ranunculus repesi. Lceontodon Zarexacum. EAE Meetinc.

ne znedia

- by "CThlafpi/— Buría pafforis. Viola iricolor. ;

Lamium parparewm. amplexicanle.

. Veronica arven/as, -agreflis,

Geom iertnium,

"Uie | nir Canolmfoniar.

Euphorbia Pe

X Menem emer: M yofotis Lappula, Solanum HIgTEIH,

keen *

; RUDERALES;- b Ufinus «eampefiris, Sambucus si " dia

Ribes ha Lupe.

Z Urtüca ioa. Marrubiunm alam, Ballota Wigra,

Nepeta — Cataría, Chenopod. Bonus Henris. E ry Bini CET

Chelidonium | eue veda

L

Bryonia.- alba, Verat opium T Gier

Amar anihus BLtsnr. - i TH

. Vetatcum IH: :

[e vulgaris.

CERT "panice : Cochlearia Cororops. - Lychnis 4ijoeia. Carduus Jazceolatus. Equifetumarverfe. |. Polygonum Per/ficaris. Rumex fera. - | Hydropiper. Chryfanthemum Lostéstb, Onopordum Acanibium, Phleum —pratezfe. -— Polygonum avieslare. Alopecurus pratenfis. Verbena .— efficizalis. Feftuca e/azior. . Lamium a4». Leontodonamrazale. Atriplex * nen t Scorzonera bumilis, Veronica Cbamedry. ^ — Ranunculusaeri;. Echium — w»igere. ' polyastbemos, Bei ne emo. Criss G alva . fylvefiris. ( Rhinanthus Cr;/1z galli, 4. PRATENSES.- Briza 71ed. "as -€ 5 Pyrus £OTRIBUNIS, Linum . ceazbartieum. : Malus, Crepis — &iemnis,

& Lolium . perewme. Tur glabra. Campanula ro£usdifolia. Bue ient

ih exo rs Bde paie - $. AF $ Cer. Salix | biris,

Carum | Hencleum us sáylium. LI iocur feoparium, EYE pratenfis tindloria, — "ornieulata. pilofa. —

Spa v scrkam s -— -oiemm

E

Pratenfes pingves: Fefiuca elatior , Trifolium pratenfe HCai: , HEY TAUR Spbondylinim , Lycbnis à ica, ri:

,

STATIONES PLANTARUM. $y

Aftragalus | aremarius. —— Hypochaeris radicata, ..—

(9 Gnaphalium arexzarism. | Ceraftium | femidecaudrum.

p usd trud. : 2s 1f6$. —

- fej "tentrionalis.

L] Sax Prunus |

- rat t

Elymus areuarius, Arundo . arezaria. Carex | areuaria, Dianthus arenarius. Herniaria. | glaéra.

- Artemifia — campejtris. Scleranthus peremnis. Afparagus officinalis, Allium ,.. aregarium.

carinatum. Thymus . Serpyllum. poe me. s impinella /ax:fraga.. Ju ES dM Hieracium | weéellatum. - Erigeon. are. — Gnaphalium dioicsez. egre Statice —.. Zrmeria.

aflandicus.

-Vifcofum.

X, GLABRETOSU.

caprea.

fpimofa. — " em

OQ xyac

X voe *«

eeu E

Aphanes arveshs. — Arabis ibaliama. —— Braflica ANapus, Galeopfis « Ladasmum.

Myagrum panieulatum.. Sifymbrium aresefzm.

Filgo- . premidite:

0o wl PONTO US

-ervenfis.

Jafione mentana, Carlina vulzaris. —— 2 Trifollum «rvemfe. — *- Arenatia — purpsred.- Draba s w»erma. 2527 Iberis . T operan

yffum $seemum.. Gy pfophila Maret. Hyoferis — minima. — Zdeinos..

ev f cox, 6. ARG LACER. Tufülago Farfara. Anthyllis.. Fgineraria.

Pot. fepens.

m WES PLANTARUM. e

Alchemilla. E & Dianthus —4eizo;/des, Alium - S eleracenm, - . Geranium famgvineum,

Sc S ruecsdh €olumbiza,

Poly gonum e m (o

Saxifraga — grammwlat. Silede- —' xazaus. —, Sedum Kee d Ee ; nia | amnumum. gm M -phleoidet, Polygala VALE, ..O Avena CU */desfis. 77 4 € zampanula C'ervicaria. E Anthemis pwéPoria, — c. Lihofpermum officizale. C^ Dasucus Carsta.- IO o A chilita- —Miliefelium, Thlafpi — éampefire. Co. Hieracium. premaorjwm. Echium ^ vAdgare.- dubium. : Crepis. — zecforum, — — Ophiogloffüm. vulgatum, Euphrafia Odontite:, Melampyrum erzffatum, — Gentiana campeffris. Thefium — alpinum. Trifolium agreriz», —— Euphtafis" ' efficinalis.- Holcus ^ /axatms, 3. RUPÉSTRES: e^ COLLINJE, b Mefpilus | Cotoneafler, robur. Rubus idu:

$ Quereus

CRAT 4 Afplenium Vo Juste E | Ruta muraria. - "iger. Acroftichum fegreutriemale, Trintum PROHTAWMED, Éó€ wWeefe- X

- fylvefiris. Antherium. ramofnt Lys. d afcaria. : T ua

E m perform, —— Allium irum/eHfolium, — Cenvallá

- POREAHMD,

Origanum vmlgare. —— Cifus ^ Famama. — Clinopodium vslgare. Rubus . Jaxatilis. ELA Geranium . rober?iamum, |^ Aia —— Jjéxwofa. ——— Potentilla reupeffris. —— Melica-- muta. ———

" Dracoceph. Ruyfecbiama, —— Ca CHAM A Hieracium arorsm, ^ Poa o 0 — eoprefa Globularia eslgaris. — Epilobium asx/hfolium. - Gypfophila fa/ftgiata, ^ () 0. müxtanum.

Artemifia. nh efrit:.. — — Silene E T 2 46

MES AR ASITICA. n ARBORER, "i

Fifceum, 2. HÉRBACEE,. d ies EN

D D. Cx. LG N VER - Propofita ab

J8AAC Orar RUPES A Holmenf,

: Pe! Y s

pali 1754. iive UE E

'vo ob has rationes. etiam P jo- Horiis , infinita facile plantarum va- jentibus, ad preftantiffimas Europe

ht ab imperantibus inftitutz, ut fcien-.- tia amceaiffima fimulque utiliffima late. per Té

diffeminaretur, faciliusque addifceretür i in oblectamentum commune,

Succeílit hoc inftitutum feliciflime do Seaiidk enu in ne arte ev

L4

E. FLORA ANGICA. - E

antea tempore, fed etiam ut artis. gnari , per ple- rasqué regiones Europz , fponte, naícentes plantas. inyeftigaverint & enumeraverint, in Libellis Z7orís di&is ,, quibus docemur de. Pu tis cujusvis regionis. ptopriis aut communibus ; ut e etiam ingens copia plantarum rariorum hodie obs detecta & notiffima,

Ejusmodi Foe; ut Compendia, ita haud par- vo quidem. funt fubfdio incolis, aliisque, qui intra cjusdem. regionis plagas degunt, plantasque iílius terras fibi familiares rederc gettiunt; deinceps in il- lis. itidem. videre licet, quasnam & quam diverfas. quavis terra Boat produca gie] plantas pro ratio-, ne ftus atque foli, unde, uti iei ita & plan- ipa mutua & haud parva di rentia origint hat MT

Plicthces: Bo | periefitia in arte demum vevatere ' telligentur.

. Mecüm. confentientes hac in re certe habebo,

rent. ife mo » deli PETIVERLI Hu 05 í

i:

! E cerentur atque facile fpeciei plan arum

A ANGLICA.

9o FLORAM ANGLCAM , in fe perquam prolixam, fuc- cin&c explicai nf ufcepi, modo "quo omnes ex- optavi Floras repos; quod enim fi fieret cum

reliquis Europe Floris, nullus fane dubitarem, quin

E lueulentiori luce illucefceret. tar c en Botanice. pc

uod ad obtinendum i inceptum, eo breviorem. inveni viam, quo longe compendiofiora: aptioraq riobis porrigant Species plantarum, nuper editz, n mina TRIVIALIA, quz juxta plantas non modo definitas , fed & fcle&ioribus Synonymis adornatas, offendimus ; quo pfo non tantam dubia de planta qux ftionis (s pillime proBigantur, fed etiam definitio- ne$, Ob novas plantas wiritigas i ascat is obicem ponunt.

Brevitatis caufía, etiam ad quodlibet nomen tri- viale adpofüi numerum pagine. & garagraphbi, e Raji Synop/i flirp, Britannie, edit, 2:12 , üt fi quis defidera- ret harum plantarum locum natalem proprium, aut aliud quid, ut e. gr. Synonyma, Obfervationes &c. facilius ipfüm librum evolvat, -

. Plantas bas inglicenas ut |

; illa Plantarum, qu& fponte, no CIA , non inveniuntur , Tieris Sai fcufis qua com-

' - alioqui n nominantur Zitere Curfirie , exara-

à le mox patebit ducentas circiter fpeciesplan-. tarum, in ANGLIA fponte nafcentes dari, quz per Sveciam. nufpiam. o&cürrunt ; totidem etiam in SV E-- CIA , quz itt Zeglia non fint obvie. -

Muftos & Fungos. quoque przterm

lixitatis eyitandz gratia, quippe c | am in Angl desc Ras ut &, cum Fungi.

É.d

FLORA ANGLICA. gr.

ob infinitam varietatem mutabilitatemque fuam hoc - tempore difficulter determinentur. KE. ou HERE. - . —^CEREALES plantas, quasutifpontaneasFlo- rz fuz: inferuit Rajus, jure omni exclufi, cum hz omnino fint extranez, uti Zerdeum , Triticum, Seca- le, avena , juglans. [ j !

CADLZXLSEGCUNDIM. ..—- BRITANNÜUE nomine continetur Z/glia, $co-- tbía atque Hibernia, qua funt infulz, fitx in Oce-- ano Atlantico, intra 55 & 61 gradus in latitudine, & intra r2 & Met MEME 1 ergo BRITANNIA, a plaga boreali ad frigi-

das, & a Meridionali ad calidas. Europae regiones, -

quo ipfo SERES MN I tamque divería vegeta-- bilia in Azglia crefcere fcu vigere poffint 5. nimi-

rum, tum illa, qua communiter in Meridionali- - bus, tum et aa, qua in Europa Septentrionali-- bt $ 1 im hn

*

Vu : e circumdetui

plantarum Marinar e Maritimarum ,'

ut.

92 NIA Mains ii. -quibus in locis diverfa plantz mere Z/pine , ut : "Saxifrage ,. ARbodiola , Pa- paver , Serratula , Dryas, "rbutus, Alcbemilla Sib-

baidia alizzque 1 fe "fiftunt.

Hec &c regio preftat culter: ai ulticudine fpecierum. "Menthe , plurimisque gaudet. Fephiebie ípec . Nonnullz etiam heic occurrunt tx, in aliis terris Europzis iperquam rare , - a: Patentilla frutico[a, Sibtborpia europea, Diantbus glau- eus, Gifs furrejanus , Bartfíavifcofa , Erica cantabri- «a, Sifynbrium monenfe , Meniba piperita, Eupborbia porilaudiea , Smyrnium corunbienfe |. Lycbnis drubenfis , Polypodium cambricum, Tricbomanes tunbringenfis.

Gaapbalium marsgaritaceum, &c Da&ylis cyno/yroides incola aem AMERIC/E Teptessrionalis, in Anglia "jus civitatis obtinuerunt. ;

CAPUT TERTIUM.

Differunt i ipu Plantz SUECLE ab b AN- GET Te :

Pháca. - Arabis,

: ci uod iE etiam dle, uam i ibd: -Es Eus n Sowiafe fiftan , Hd ii ae .

-FLORA ANGLICA. 9i

III:o, Quod Plante plures CAMPESTRES, f. venarie GC price in Svecia fponte occurrant, quam

in Anglia -

—Lonicera Xylofteum "Mefpilus Cotoneafter

—Afclepias V mcetoxicum — Arbutus 1e Laferpitium .latifolium Orobus Trifolium montanum unpücp Telentsion. Anchufa ofücinarum — —— Alyffon incanam

IV:o, Quod. Plante pauciores . MARINJE & maritime wn. dann guam in E dno acquiro de-

UE

liuvol vali Seldaselio Beta wew/garis.. Crithmum maritimum | os Vo udin Mna 4A — Frankenia pulverulenta. "dide ou red Polygonum maritianum — Artemi(iz maritime varim | s Inula eritbandides.. ed

CAPUT QUARTUM.

Initio proxime przcedentis Seculi putabant Botanici nationem Zfzglicanam . minus aptam, immo pras alienam effe a Szudio Botanices; exitus vero m feculi contrarium fatis fuperqu

; in

fludium & "Rei qt e pen

qui Aaji, Morifoni, Bobarti, . i, orumque fcripta evolvit, es ex omni p . cienter r démjonftreruns comperiet, ut nil

pm

»4 -FEORA ANGLICA. :

RRAJUS (Jobannes), - Collegii trinitatis Cantabri- giezfis Socius , erat inter primos, qui Botanicen infi-

(arde E

Plantarum circa Cantbabrigiam naftentium, Cantbabr. —t:o. 1660. in 8:vo.. Una cum appendice 4:01662, £2 168g. Quo circa non dum adquiefcebat , fed ul- -terius ccepit omnes in Anglia naícentes colligere plantas, atque primam Zloram Znglicam edidit, fub titulo: Catalogi plantarum zfrglie C9 Infularum adjá- centium. Lond. 4:0 1670 C9 1677. in 8:vo. auCtam, -

Alteraejus Flora : Synopfis metbodica füirpium Bri- famnicarum dicta, adhuc magis aucta, LLoud,1600 €2 1696 iz 8:70 , 250 herbis ditata ett, — —

Poft obitum Raji, edita fuit hzc Flora Britanui- ca tertia vice , opera 7b. Jac. Dillenti fub nomine:

Synopfis metbodice flirpium. donis 31i.

aritaunic

-

FLORA ANGLICA. sf

d

fc fatis fuper berti

CCLANII 00 Midi mot

1 j I sk. i

|» MONANDRIA, denis T3 MONOGYNIA. Anagallis V.280-9. Salicornia europ. herbac.136- t, Ícutellata 280-10. i - iMMicols -2. Chamadrys281-11.

s ^nMeN6GENIA ——— ODDS M Ligwtrum vulgue '465-r. Verena ofi Veronica ípicata ^ 279.3. Nngeut officinalis 281.-13.

ET sce: Eiciridiaqos 7. D 2E EUITE 29454 MM ior

E 200 - Eu cEEED lA

* peat Loon '30t - 2 iiiera o em fexuófa 47:9. lis. ^ PfeudAcomus 374-31. CP DULAMPAR Varie. fetidifima 375-3. Melica nutans$ |... 403-6. | Schenus Mariícus 426 - 4. Poa . aquatica ^ 4Ii1-13. nigricans 430-10, Ppratenfis 409 - 3. ferrmgimeus 430-9. ^ — b erai "469 4.

-— 7 — vemprejjus 42$-14. —— — "trivialis'' /409-T. *- albus - 427-6. ^ "" annus — 7—408-K Cyperus Jewgs | 425,- 1t... eompreffa 409-5.

. . Scirpus paluftris . 429-7... rigida | 410-8. ED - . . aciculatis | 429-8. Briza media 412-I c fimitaws, — 431-12. munor c 412-2. lacuftris ^ 428-1. Da ylis glomerata 400-2, Holofeaenus 429-6. cynofuroides393-4; mucronatus 429-g. Cynofurus criftatus . 398-2. Íetaccus |— 430-1I. ecbinatus. 397-5.

.Cmpitofüs 429-9. ... » emruleus? 399-4. —

E) i 2-17, 95-4. i. medii 4il-16 psbos- eds tu 415-12; jt m 415713. - Eionusíeain 34147 8. | iveni E ; $2: $-

flav et-

FLORA ANGLICA.

flavefcens 407-5. elatior—.406:3-4.

Aründo phragmites | 461-1. * calamagroftis401-2.

Tw. arenaria 393-1. Lolium perenne 395-2.

Elymus arenarius | 390-1. Triticum repens . . 39e t. caninum... 390-2. Hordeum murinum 391-1. TRIGYNIA, | . Montis Éfonrana . 352-1. CLASSIS IV. CPETRANDRIA.- MONOGYNIA, Dipfacus fullosum | 192-1,2. — pilefas.... . 192-3. Seabiofa Mines is. —€— columbaria 19s det Succifa —.

Sherardia arvent

Galium patuflre- ^

uliginofütn | 325*3 verum 224-I Mollugo 223-1 Pboreale 224*3 A parirte 225-k, s. qarifienfe —. 22524. Rubia! tinf&forüm 222-1,2. Plantago- 4major |^ gI471 a3 gt à 1 media Et S143.

Jenceolata- 231455

ere Hi 316-10. villis duy

Sangviforba officinal; 203-2. -

Cornus fangvinea ^ 46o-r. fvecica .A6i-I. Alcheimilia vulgaris": 13871. X. cgpii$: — 158-2 c enus Quartus

temuleutum 395-1.

: fioi maritima.

: C yaogtot um officin: 226-T.

$158. M

"Lyümachis 'v G Rye

g7- DIGYNIA, Aphanes arveníis | 159-1. Cufcuta. europea 28t-1. TETRÁGYNIA. — llex. Aguifsliuin 466 x.

Potamogeton batans |. 148-1;

jucens 148-2. perfoliatum 149-4; erratum — 149-6. crfpum . | 1497.

Dios compreffum 149-9. .Jmarinum 150-13. gramin. . 149-9710.

pufilum. 150-15,

. 13471.

Saga reca 0.34471.

acumen 5-1 UY ^ VERTES FE.

PENTANDRIA,:

-—.MONOGY NIA. A

12272 C DUE

Pulmonsr-angufítifol. 226-1. /marrtima 7328-4. Syihphytum officinale 23049; Borago ^^ efficfaalis 228-1, Afperugo "procumb. 228-1. Lycopüs arvenüis 227-7,

Echiu-- val ea27-]-. " "L ND" 225-2.

Prirulá velfvoficin 284-3 m élatiot. — E ^ uet o AME I. 2c farnofa - --285-I,

AMeiiyauthes téifollatà 28f«E-

Nysephoides ue p Heottonis- pituftris

d os E andi; fotinditoiia 277-5.6.

E aris 278-1. Saioms valerandi ..-283 1.

: Louicera Pericly men, 4581-2. :

- Verbafcum lhapfus ^ 287-1. (o pblomoides 287-2. : AU 287-3.

; Bla: d 288-1. Iu Leod 266-1. Hyofcyamus vulgaris — 274-1. Solanum nigrum - 265-4. ! Dulcamara da n

288-4.

lA :- Is6-13. fruticofum 156-16.

re "-— 157

i St Y dc

Eryngium prem 223-t3

—- - matitimum 222-2, Hydrocotyle vulgaris 222-1. Sanicula europea. . 221-L. Bupleurum rezundifol.221-1..

zenuifimum 221-2. Echinophora/fpinefa - 220-f. .

FLORA ANGLICÁ.

"99 Sium latifoliàm - 211-3. CL ASSIS FL ; nodiforum 211,5. ^ HEX ANDRIA, . Sifon Amomum — 211,t. MONOGYNIA, fiim ied Nash qut Li -— . [feud Narcif[u:371-t, Oenanhe fiftulofa 2I6-1-2,. Bulbocodium aNIumnm, m erocata 210*3. "Allium . urfi Inum . 370-5. pimpinelloides 210-4. vineale 369-1. Phellandriumaguaticum Zis5-I. oleraceum 370-3. Cicuta .. virofía . eio». 3 LS pelobraf. 37974. JEthufa Cynapium 2. 'Ornithogzlin luteum |. 372-3. Scandix uo codi 2 umbellatum 372-2. eden Q2 renaicum | 372-1. Cherophyllum fylveft Sea. pa Y zn 3-2. temulentuth ninmualis | - 372-1. Paítinacafativa Autherie ofr e 4 um rr pus Smyrnium Qizfatrum »^ turi;75-2. Anethum Zaenicslum : Afia claslis67-1-2. Carun — Caryi - ^ Co AME zu Pimpinella faxifraga 213*1,-2. - Pol Misi Ea 3-172. AÁpium - graveolans- 214-1. | 26

4t gopod

Sambucus nigra

lacintata ' 3.

Ebuls 461-4

"Staphillea. -piszata ^ 468-1.

Altine mcdia 347-6 C TETRAGYNIA.

Parnafíia palnítris-:- 355*1 77 PENTAGYNIA,

Statice. -Armeria ' 203-1.

ium- 201;1.

Linum - wfititum. -562-1-2.

(0 eperemne- — 362-5.

iani ia ed

Drofera MESE m fa E Jongifolia 356-2. Sibbaldia procumbens 256-1,

— rug p POLYGYNIA.

Myofur. minimus 251-1.

me eonpumcm 42 ?-$.

tmis 432-6.

i arrofus ^ 432-7.

ftygias 427-6.

j. articuiatus — 453:8. " builbofus 434-11. ,bufonius ^ 434-2. "Campeíttis 416-1-2.

i pilofus 416-3. "Berberis vulgaris 465-1. Frankenia/evir — 3383. pslverulenta 352-13, DE. RCM. TEL

yos

43571.

47x $.

"CLASSIS VI... - HEPTANDRIA.

— ^MONOGYNIA. "Trientalí iseuropza:

-CLASSIS FTIIT. - OCTANDRIA.

. MONOGYNIA. sibiunad miM qe. utum $11-2. E 311-4. feiragoxmm — 311-5.

luítre —

Perficazm |

fyc Hem (ase ed |. 14443. 4, 20 5 143-14. -

435-2. 3731.

257-1. -

finssculidet 257-2. —

286931. ——

2gIr.G s

artium. 147-5. i iponaria e 345-4. SEMINE

un NGLICA inda

147-1. di E

i. de HEXAGYNIA- : 5— " Buomesiiiclus 273-1.

"c MONOGYNIA.

Minor epebigpapyis 317-1. romeds politolia 472-1. — Usedo 464-1. alpia ^ 457 1.

Pyrola rotundifolia |. 363-r. . minor. 363-1. Íccunda . 363-3. DIGYNIA. dd.

ORA ANGLICÁ. ——— P

wo T, SES. XL 267-r. DODÉCANDRIA. . á- 3371-1. ^" wONOGYNIA.

Wifcaria — 340-12. Afjrum europsum 158-L. - Otites — 340 15. LythrumSalicara — 367-1-- e acaulis — 341-16. - Hyf'ipifulia 367-2. Silene ^ aplica — 329-10. ". DIGYNIA.

TO I7. HUMUS EMO Agiimonia Eupatoria 201-4.

no&ifors 340-15. TRIGYNIA. A Airmeria —.341- (7. Refeda. yen 36672. amacua 2437 1— 4 I -

comica — A. Es obis Pe Jus f &tellaris holoifer i p^ 2 " Vries aa: ; nemorum -- 347-5.- Arensris péploides - E Tac L^ NES UCAC KR Me f99gs.— o o fury | "x erpyllifolia -- MED 4 : ; ig- e ops iens 50-4. DUAE. ide

MONOGYNIA, j lum 371-8. Prunus Ceraíus

Xe S BT-2.

ES : , 255*I- ; - - s. frutigofa. - (25604. ? Anferina - 029078

E Tormentila ees 257-1. i. E y gecu- quiis Miche cmo 237" 2. 2x

243 xx y-2; i o dude octopetala. .253-4. . Ppemtapetala |. 25475. Comsrum qnse |

?Chamemorus26o- ni

P^ ober osos qm Phatidtrum favom. |

i í

dae

7^4. 9Ua

Adouis.

| dari:

Raneccalesl emu 250-7.

Figdrias. "s Mbcine i SERIE Am

-reptans

auricomus

Lingva -

dels

c2 CH ORA ANGLICA.- 10: Menta fira 233-1. - Antirrhinum Linaría: sic

qeerita | 34-7... monfpeffulanuim 232-2. cre. Agugaticu 233-6.- arvenje -.. 282-3. i|xouc wpemhlh, 2328.3 575. Cpuisiens 28274. EX CXINA- 2321:2. 2551555 | 282-5.

arvenfis 233-1.: 282-6. Pulegtum 235-1. 28377. "Glechoma hederacea - 2437374. 28571.

arvenfis 242-2.: Lamiumalbum. .. £T. purpureum 240-2. - D

Serophuiremodol 283-2. : :

Melitis suci fopbylhems 242-1. Lepidium | :

Melifla Calamimzba — 243-1. . ruderale 303-1. Nepeta | 243-2. petreum 39475. : Scutellariaga lericulata 244-1. ONE -

Prunella

da

| jt Le

- —hirfuta - "4s pon "noc 3599-10. Tas : ou.

lut.X7 3co-r.

bium SOI-I-2,1.7—- C NEM

E: ANN efbrinalit 7 s eee Les af

D UR p3 ; - st Cheiramthus CAe; oes E ^ — Hefperis Matrona dis. 2931. IADE LP HI Turritis iis ..393- LES E HEX ANDRE Ac

: » ^ de Fumaría officiualis 204-1, Lx Brafüica E cg cdieg NEL clatieulata 335- - ap E 29571. FANDR! d

Z*EEDIDE: ANGLICÁ

"TE iiftesum 320-2. — ÉLÁSSIS XPUL E Depuis 75- POLY ADELPHIA. - - NO rRécá i t—- POLEANDMA. C704

: a ypericum perforat. 342-1. fylvatica -—. quadrangulum 344-7. 23. - eledes iz M. c dhirfn

lemeratuim 329-10. ^7 | dije 49 * le tabrum . 3:941. — , autuma Neiferum29-12-13. Hicracium pum VE Me. 330-t4-I5.

t i d rcx

175-2. I 76- I.

POLYGAMIA: RUSTRANEA. --1X9o-I. . Centaurea aga | B 198-2. ari 23188 2. Scabio I98-1. : - Lev enema 1$$-1. Gnaphaliumdioicum — r8g1-1.

ifa um 152-2.

- DIANDRIA. e on ie his maícula ^ 376-2.

— norio 376-2. militaris - -373210. uílulata ^— 3T E:

"oO

conopfed -

latifolis

maculat

«bortiva — Satyriom bircinum.

aracpitte 3 : ) . Nidusavis 382-1. n u- $a ips Helleborinelat.3583: 1- : longitolí (0026384755 ; C386

104-15.

Valgntia: ruta .225*1.

(O4MTUS- 225-1.

—ocAMTM Pacitarisciiciaarm. 158-1.

A fragilis 3448-R. PEE haflata. . ISI-I.

amygdaloides 448-9. ' patula. - — ISI-2.

. pentandra . 449-If- —- — Jgmaritima . 152-8.

: rofmatinifolia. 4722 . pedunculata 153*10.

- herbace .445-7. ." portulacojd. 153-11.

* feticulat 4439-13. — littoralis - 153-12.

- repe 448-6. Aeer PfevdaP latas. 470-1.

— caprea. T. 449715. e campcítre. e 479-2. viminalis , 450721. DIOECIA.

pide . 45€722. pun excelfi 469" 1.

x ; I3LT- Ii. — Ophioglotl vulgatum | 128-1.

Lunaría

puso: communis mS - E etm

—

Ofmanéa regalis - Mi. Em

-1E

diode. mjn Us

"Trichomar idt, Trichom ?xséri, i E EO ges, 119-2, Pilulaia globullfera 33 -h n - Ruta muraría 122-1. líoetis lacuftiis 306-1. E -— Aiant.nigr. 126-10. A xMdSCI Polypodium vulgare 117-1-3. Lycopodium $elsgo. 106-1, cawibricum — 117-3... — 9elaginoides - X061. Lonchbitts II$9-2. ie - clavatum : kiirmsas.. .1207ck-— | ( Phegopteris 122-8. . yopteris . 125-6. fragile. 12952, 137. Salicornia 3 myofuro ? A i b cd -ramofior

151. Mech: ER Asriplex,

L5 0$ cupre IDs TAM iS .C-

14 tenuifolium. Te yv 18 minusMerif. 3. f. 15. 1. maritima anguítifolia C. B. -

4 anguftifolia laciniata Raj. e 7 marioá valerandi B.

6 cidum.

z2. 4f. T

: e CB. prodr. 6t vs frutie- latif isa: | i2 Me qucd Fu

S "odcsfs : 5 flore üogular. P Piuk. J. E 8-3 x Hierac. mont-ang. € «JB.

E

$. marinum. TH C$. tenuifol. narbonenf. x EÉ.- 6. anglica maritima, - des 1i minus C. B.

2. [empervirens.

— 4. Crifpa-verticillata- C.B. s. Em aromática. zaP. IC. f.1. 1

E hirfüta iutea. Pes.:3 p f T *2.. fl. Bec cent

[^

E Potentia

(renbent Dens. Dill bx * Re Iw m rotundo nigro C. B. zm 3. ochroleucon, DN COR ALLES mollioribus 2, 13. :

x Te I à ES i m foliis NT.

FLORA ANÓLICA. E

2 1j. nemorofum. 413. Feftuca. -A.. fpicis excáis. PR - 3: paniculis confertis, Tw 9. elatior.* " : EE 1o, avenaceum dumetorum. 41g. Carex 4. Ípadiceo viridis. E . 5. fpica fecurva. - 9. picis tereribus. - IO. Íylvarum tenuinus. 1 Hi Tp pend. longiore. ins 3.. fubrotundis. ftc. longiffime diftant. i ica divulfa. — - 5. fóliokamolti. E UTE 14 412 - 0€ palufire elatius, -

m Ípica multifera, - 9. [picis compadtis, — r 447. Salix ..^4. inferne lanuginofa ^ — $- inferne cinerea, * 11. foliis fübcsruleis. : — 14. fol. longiffimis- viridibus, « za fol. rotund. minore. :

4f$- Ro "Poemas 471. Erica es € Anabrlar Pétj um. "5 ^f 4. Ce * dendr. app. 9

: ai ca Meg Ile ode

S ede ift | NS | OLAVUS STICKMAN,

£z*

an allar, c inbsbanr maximam part KR quibus prz rcliquis P/u& - biis DER morituram

s vero non facile

iiis uen nautar run

j A ade licait

HERBARIUM AMBOINENSE. 1j. bant, fepe absque floribus & fru&u, unde fictum;

tit imperte£ta fpce:imina /za , absque fele&u colles em

"25 , Botanicorüm pomoeria auxerint.

- Non cuivis enini contingit adire bas tettas, ied Giinibus volupe eft longinqvum iter fufcipere ; na-, vigatio enim inter procellas periculofa, mütationes$ climatum, plurium anhotum commoratio inter bar- baras gentes in cauffa fuere, quod pauci Botanici, immo pauciff imi pulcherrimos flores tanti emere vo« luerint,. Eo qut) PAMOIE lapde & zhanove, cumus

€ ERES sr, BROIWNE; jamaicam, el — Pacear | adire. E i

tur fu minor usque ad mare? .

| «e v ec

He

Z4 MBOINA

Jo&ter , natione Hanavenfis , Mercator [enior £2 in. atmbeina Con[ul ,. Sod i ie Plinius inditus , in orbe erudito A eft, ut ejus hifteriam & vitam heic enarrarf tupervacaneum foret. | Hic in

QUMPH IUS (Georgius: Evarhardus) p

p ^ ON

. Amboina vixit, ut ipfe teftatur, per totos quadra-

£inta duos annos, multaque paffus non modo Ret familiaris, fed ipfius fanitatis difcrimina, Amifite- .— — nim hic non tantum cariffimam conjugem Sufanmam , - cum duobusiiberis, füb horrendo terrx motu, qui — — Amboinam quaffabat anno 1674, die 17 Febr, ftylo- - novo *); verum etiam fub ardenti firio, indefeífus plantas inquirens, cataraCtam contraxit, qua üis viginti qui iis, quibus dein in India

tc

pns ;conquiüvit, defcripfir. & delineav Cum carüm;Nominibus, Locis, Utu .& tam medicis, quam oeconomicis ;quazcu

-

" foia Zeyiona 159 nazi difrepaL dens

vit, vidit, aut To indefeffus adu - mpercandide, modele, nulligrivis, finceremos ir, & in HERBARIO fuo AMBOINENSI txgoigu. D

VA

da AV. EI [dms 4

per SURE tem ie

tus praxi clidicas visullai quid —

Rica Botanices fuis curis. & dido ocupletet, Vir ampliffimus: Mm i

interitu à indicat Ta E il uftravit Zermausi plantas: pofthui e

^ in MUSEO ZEYLANICO, idem plantas 3»

( pitis bos fpei -mitidiffimis dcícriptionibus & figi tis cum Rei - heri ultoribus- Som multa: ; *

E veltie avit, eruit , & fais obfervatior ynony- mis illuftravit qc publice edidit. quod alioquinvix ác nc vix [diste tee lucem adipexiffet, 2:

ant herba,

fitis, exce-

| Pluviofas menfis bric fsnt Majos, Junius, Julius, Rwmph.

*

fub -

B

CU

RIUM AMBOINENSE.

ar orum fempervirentium concatenatio- fylvz neque exuri, neque diffecari qui campi aperiantur & Ti igides alixque ferz ex ntur, quz incolis fzzpe fummam cladem inferunt, cdm -. GENERA quam plurima in hoc opere occur" — | ruht rariffima , hodieb(cufa; s puque pun Au fatis fcite expreffa in s

Amici

Vol. r, PALMARUM hiftoria. egregia, : agde — WVol.2. CANARII fpecies & Citri varietatns. |. "veles. RHIZOPHORZ XVI & FICUS xut. fpecies, e * : — Vol.4. PANDARI plutími - ! 50V Ol fe CALAMI numerofi &' DIOSCOREAR E es variae. iiu ril ; did Vol. 6. EPIDENDRA&GLOBAE pue e — d e

-

intuitu cxlorrefeeret & exum

-. vivum.

HERNANDIA (11. t. 8j.) cujus truncus intus — inhabitatur plerumque ea copia Formicarum,utviX — — aliquis arborem. propius MESPEE n multo minuscans -

(VL. mcg cujus bulbus in qeu ut impe commos

cujus ufus fpecifici I ca, Dyfuria. -— ——3 .— SCITAMINA que entopcebéndulll. |

mu. -— i dope. & a

i Pi

-opufculo plantis -

, cum Auctor,

19 MERE on caleppoides, —. Cycas Hrabada: Jg pede 25.26.Manga doemeflica. — Mei 2065 .. 27. Manga fVveffris, à ag. UTER Pc T rade c 29. t 5o. o arb, major. 3 S Na H. M. Y 1. 2& 31. Soccus arb. miner.- , nn E pes 3: 7. Mo 32. Soccus gramofus. ——

pis

33. Soccus UN ALTA euro LE E

34. Soccus pc e ; es 35. Prunum flellatum. — M fadum Coatibels, EAM

36. Bii deres, — - Averrhoa Bilimbi, TC MEE

37. Jambofa domefliea, 38. Jambofa wizpra. ——— D iR pom

: P Anona. 46. Anona tuberofa,. 47. Cujavus domeflica, ^ Püdium Gvajasz.

. 48. Cujavus agreftit. — —Pfidium Cujavute ). 5» Cuius xs Pour | h

| s rica Papaja. Penne acida?

62. CsnomohL. - Cynometra c 63. Cfnoforiemiiin ris ; — 64. Sandoricum, - : 65. Gajamis. — 3 Atunas. " m ey - pom

| du jodüco Na. vomtca. 37? - dawarum H. M. 4. 1.3. 4. a potins dium ercidenzale.

: Sen Meja H. M. )lus elb. ixfulere. —— 5

. Sojar volubilis, Plükenetia volubilis, - 8o. Enophorus* jevetn- - Bombax pestasdrum, - —-&r. Bilacus....- oT -— Cráteva Marmeles, |

82. Bicws t Faurimus. - ' Crateva e

. TOMUS I.

3.2 C h lum. T - caronlise: arersetiens | rM xovg fica. M yriítica. m

*. £. E AMyrsfliea mas, Fenese pao, H. AME

- 6. Palala fecsmda, -

7-9. Palala zerzia.

Aga!lochum. 10. Agalloch. fecundarium,

zd alloch, farine

AMBOIN ENS

2475 36e TT pasas 3iCims docictipe |

85525 26:25 34. Citrus Medica, 36. Malum. indicum. Rhamnus J7ujsba. -

37. Vidara literea. Rhamnus*Napead — " 2d. Lignum colubrinum,. ."Strychnos.. bn i6 39. Radix desparee. Gmelina. afiatita? :

40. Radix deipare [paria 41. Rex amároris..—— Orhloxylon ferpens,

42. Anifüm moluccamum, Umbellaga;,- — —Schinus Limepia. —

43. Aniffolium. - A^ Saponaria, - Me Pharmacum fagi, -- Capraria. z 45.46.Songium. 47. Canarium. PU : 48. Canarium zep. num. -— 49. Canárium dee D $0.51. Canarium odi ASCTCHMII. — 32.53.Dammara wgra. ——

"Pep so. xm sicaifecili 61. Ampacus pe sra 52. Ampacus pue ifoliut, ! - T lot cupidum. —— Mimufops Eleg. —- 64. Tanionus hiorea. «e

Powder molacca. Ebenus a//a.

, Atbor agr. 6. Hebenafter. | xr NO ED Hier woe f Mintufops taU t Masi "Metrofider. arexf.Mimufops iudi anilkara. 1o. Metrofider. amboimewf. Caffia. —— — H. M. 4a 1r. Metrofideros smolucca. «

. 32. Metrofideros.-

13. Metrofideros fpuria, — Ochna J'alotapita,

14. MOTA.

3 Menu D ——

32 Folium aefd. majus. 3 Folum acidum anis. - : m Iignüm falus mimus, - i ES ip —— herba aco d : 54. Ulet Apre Hm CH inarc die . $$. Liguum ewrinum, IR 36.37 Sirii folia. - 38. Aruja. 39. Surenus, - , 40.421. Machillus, :

ae

$9 4 6o. Pulaffartus, 61.62. 5. Au litoreum, i

63. Atunus /:torea. 4 s Li num clavorum, Calophyllum Calaba? Burm,

26. Mang E on S M Miopm de xm.

E Vari arvifalia. ER v eau hmi *$ Caprificus amboisenfit, Caprificus

s $ chartaria, * 94. Caprifieus afpera. — 95. Caprificus viridis. 06.Ficus feptica. — . --97. Atbor gluzisofa. | 98. Bancudus avgu/Hifolia, 99. Bancudus. afe, 100. Arbor aluminofa. ' 101. Gauitrus. 102. Ganitrum oe£/omgum., 103. Lignumzzomestaseum. 104. Arborrediviva. X05. Fructus Bebe.

sus. doe am | - "Olus RO:

317. Malaparius,

EM LISIDE v

$758 G Co F 7o Groffülaria fosuicir..: E

der

$ ku Terqum M: ^ m

Ficus Pete T ir dla 32-— - HM,

! Morindast eariflia,

Elgocarpus ferrata, T

Fuge : o» CUN decre ucahaigula, o ls . Eugenia pie i : dE

126, jig litorea. E 127. Halecus rzerreffris,. Solunt REO

38. Eee arber. e

TOMUS IV: 9 "r6 uL * Leleba. Arumdo arbor bita procera - Arundarbor erazian. vertiéillata,P Ink, mant. a8.

E rundarbor fpiculorum, rs | ortejra. Armdoarr

es

-30. Abutilon gno 11. EA leve,

nn ye veterum.

né HER

12, Goff

Ee Jabbedi Caíalpina Sappaz. -Sophora- dpeaiistio t "OAMDE

JE (chynomene indie, | ifia. Croton vartegarz :

- afe ge

26. pee feni 27. Codizum fylvzffre. C 25. Gendaruffà vhlparis. * | 29. Gendaruffa fezerua, — Jufticia » Het cm nvolucrum cufci. — — 3o. Folium Zradfeatum. Tidi marcan, at é; i60, gt. Scutellatia prima.

32. Scutellaria feeuzda. — ^ Aralia? i1 33. Scutellaria zertis, ^. Bubon. : E. 4. T'erminalis e/Pa, — Convallaríà fratieofa. foliis pe-

. Terminalis " gui iol, .. tiolatis fparfis lauceola- ramofis,

icing. tommusi, — Croion. TR

m vix folvi poteft ob quoridiemlit e x anilied in | perica 9fis quibusdam morbis; prfertim- vero n eít remedium in omnii Choletá , & fluxu Choierice tus fedandos, in hunc enini finenr equ: ejus. 1n .. fadices conducunt, illa vefo amsriffima fint; quorem tf?3 vel quinque - fupra porphyritim- mer a?dua Conter:mtur ac propingntur, | Radix itidem

d pl aqua A4 , A cn Cyathus ana : 'onducunt etia

46. Frutex agno. ma. 45. Frutex aquof. femina. — s PEE E 6. Flamma fylvarmz, ^ lxOora coccimea, —. L Flamm: fylvar. peregr.. Pavetta isdica. — . Petalites amboinenfis. cgi agas t a ve c lil

49. Petaites agreffis. - H 50. Caryophylla(t: Jizorens, : $1. Folium priseipife. g

72. Folium Crecodii

$3. Frutex Jimtearius. j4. Bugloffum lizereum. —

is Bugloffi m /azginofui

Ferlarits

59. Ma. anira alba. 6o. Frutex ceramicus, 61. Cortex pius Ec Frutex carh bomar

Frutex cerafiformis, 0 69. F'harmacum papetarimm,. n 7o. Lignum agnatile,

7i. Fragarius raber.- Melzfloma mi. T 71. Fragarius wiger. ^ Mclaftoma e i 73 Bümbibgum fere. .— 007

ET -Foliom y s "al zPésdaans Peptus 00 x AX

"DX € Paudim: NM eft i didbac conftítutum M. I: u Ambrofiz, - ARIES

p

f$ D ca P z | "Tel. Xx 522. ^ Tragia Jeandens.. qe

xd Funis wrezs-

: | 40.11. Funis yapako ied T 12. Funis crazium. —. —— i 13. Lacca Ligsem. ^^. zd

»* Spina vaccarum. ——

16. SEES Vend CE ees i. Cam Camunium Jo —Vitex? dies

Camunium japezemfe, — Vitex pimnata, 19. Cortex confolidans,

20. Pulaffüoium, — — xo : AL. aom Jibalare, EN 1: HPV

$0. ore. 31. Flos A. 32. Abrus fratex,

33. T enbdditN. . 34 Fuuis wseatns latif. $$. Funis xc. "Miu . ... Funis marenarum..

HERBARIUM AMBOINEN: gi dd

36. Funis comvelutu;. , Mielaílomaeamdrd: |: Complanus fanicularis;

28. Quis qualis; 39. Sinapiíter.

Aqrara litored; Crotot. 40. Olus efudum. Contoris; 41. Funis észonicuf, e ai. Funis maarius. .— — Uvaria?.

43. Rudéns fyWoatiensi

* 44. Funis felleus; |. —

45. Cruftà arborumh, — ' 7T 5 vun AE

46. Ja(minum /storeum. Volkarneria iveriiih |.

47. Rubus smoínceus 1. . Rubusparvwifolzs. |. — Rübus sieoluceus 2. Rubus we/&tcaMHr 00

48. Frutex : globnlorumis Guilànding.s- 60106 .2t

49. Globuli majores .. Guilandina. . $0. Nuge fylvarum. Guilanding, $t. Paid june Celapieh Calimis. CD | 4$. T . .. Cdlamus. A. Ls $3- MES TP LT 75 QaMamuse- uo nae 44:55 PC evh- I lagellari. dicd. Cantharifera. Nepenthes e d 6o. Mufa. Muía peradifiaca, 61. Mufa sremofcopos * Jimiarum. * 62. Folium »iexfarium. mum . Folium ^accinatum. cui E e Amómum Ev ; Amomum Codes : nomuii Zisgibr. die or rA : Cürcimélwrn c Zenmsel, Curcuma rof. 7 By Zerambdi e Ec 'Kempteria : aei Soncorus. | Kempferia G. ^ Gandafulum.

n Galaungá malaecenfis.

Tomus Quar Pu i

Can scorüs, die — Canna uflifalia. 72. Aleorum. —— ^, , Acorus: -itverss.

Schenanthum amfboinic. Adropogon ntinsuklur

'.23. Gladiolus ederatus.

74. Arundo. Jaeebarifera, 2s

Ova pifcis. Ls Lacryma feli. — 74- Sorgum. .: -Oryza. 2$. Panicum. - E Sefamum iudicum. — 737. Cannabis szdics. Te 7s Ganja fativa. : «grefhis. 79. Ramium- majus. Cnicus 2»dicus, — 8o. Indicum. ...— Tabacus, - 8t. Anaffa. E 82. Blitum Nim ; 35. Blitum fpinofum. Blitum fruzefcems. 84. Amaranthus. 8$. Trongum ertexfe. -86. Trongum 2 refte. . Trongum

* Sempe : maps, 94. Aloé americana, * 95. Planta anazi:, ain

*: Oxys Inrea ipd, -

5 96 Crotalaria,

- Laganfa 1.-

Laganía 2,

*

-' Holcus feccbiritet

. Sefamum indicum. ^ - Canmabis faz;ivz, —^— - Corchorus capfularis, —

Amaranthus zri/7;s,

Oryza fata —— Panicum izaliczuz,

Corchorus elrtorius,. $£ Urtica siveea, — ^7 i Carthanmus affini. |

iip Indigofera siméferia,

Otiand. ett émofa.

od ;

Amaranthus fprsofus. Achyranthes.

Celofia eriflata. Solanim IMelongexa. Solanum indicum.

DEM vif iim: go Ocymum ae zo

Unicli gg $5 :

BARIUM AMBOINENSE: "

ME RI Sinspi finenfe. — 5 Cleome. bein vac ok

97. Gailinaría 1. — c Caiha Seybene Guijccr —— - Gallinaria. 2. co6-T-Oalfia Tenks v Mi 9

—98. Amica z»dinrza. Potianthes tnberofas [zr

99. Flos fafaune. . . ^ Orchis fufawne. 9. i

1CO. Flos f$mpiaf. -- Pentapetes phenicea. Tix Flos Plobefusi — * Gomphrlléna. g/efa..

1or. Majorará- eura, | ^ Ocymum jfratefcenr; — 05

io2, Meliífa lotoria, : Marrubiumt el^sms | eds Índicd; o eL. Majordtia-ewrez, — ^ 8 wert

103. 5oncis- vetri a^i ag Cácalis: fonebifuia, EP Souchus volahilis. WM. ok

io4. Herba featiens. » , Oriti Jenfitiva,. : 10s. Tu'ipá j4wala: — : 106. Arum /az/ouni, io7. Arurni Jyleeftre. 108. Arutir agwaticumb. JO9. Atum agvpfic i10. Codd aea,

A denn Fol dca a ? Arum: xe ois

"1 2€ccàa rá 114. Tacca E - II$. láccà momzana.

116. Piper-losgum. Piper dimnalapá. "Siri folium. Piper Jswgam. di. ed zocoa..5 Piper:Siribaa.

Piper Malamitió- :5 ^P; &

128. Yi yer : 119. Ubium LPeigprite

Atragene? : Gonvoly il

134 HERBARIUM AMBOINENSE, V. /

131. Batatta mamomofa. . Convolvulus.

132. Glans zerrefiris.- ose Ma à Cacara énulbofa. . Dolichus erofus. -

133. Lobus quadrangularis, Dolichus zetragonolebu3.

134. Dolichus cbinenfis.

135. Lobus sacberotdes, Phafeolus baligws.

136. Cacara perennis.

137. Cacara ala.

138, Cacara sigra.

139. Phafeolus mimor.

» — A Phafeolus mimimms,

. 140. Cadelium,

141. Cacara literea, - Phafeolus maritimus, Cacara pilofa. . :

142. Cacara prwritus.-

.143. Camolenga.

144. Cucurbita /agemaria,

I45. Cucurbita vz/geris.

146. Anguria izdica. Cucumis fizeg/is.

147. Petola.

148. Petola a»gvina. | Cucumis axguinms, . 349. Petola bengalenfis. ^. -. Cucumis ang:

etia.

: Dolichoh Jimnenfis.

Dolichus ex/iformis, — Cytifus Cajas. —— — Dolichus /gwofus. —

Dolichos wwgoicalatus, ——— Phafeolus eylimdricus, — Phaíeolus radiatas, Phafeolus JMax,

- Dolichus LeMab? E

Dolichus pruriemr, —

* Cucurbita Pepo.

Cucurbita Jagewaria. Cucurbita Cszrullus, Momordica Lsffa.

4, es

— Batela rmóra. 15;. Olus vagum. -— . Convolvulus 7Medivm, . 156. Seruneum a2uatile Ubeldb s ST. Chamsbalanusjapowmica. ^ Arachis bybogea. |

UT Convolvulus /ev. maj. 158. Convolv. /evis minor. Convolv. cerzleur, 159. Convolvulus zar;. Convolvulus riparizs, . 160, Convolvulus fazidzs,

Es

Convolvulus peltatus,. | Convolvulus. Ies

HERBARIUM AMBOINENSE. V. zt

161. Pfeudochina. asmboisenf. Cortorta. 162. Ubium summnlarium, Smilax China,

165. Funis crepitans. 7Diofeorea villofa? 364. Vitis alba. Ciílüs viziginea. Folium eazfomis. |... Bryonia cordifolia. 167. Labruíca »rolucca. Vitis zrifolia. 168. Radix ve/icazoria, Plumbago ;zdica. 169. Pes eguinus. —— Hydtocotyle africa, Empetrum acetofum, . Begonia edligua. 170, Serratula amara. Scutellaria. 1z4:ca. Crufla-ollg. Ruellia anzipoda. 171. Cacuimis. Jaridut, " de ap :372. Corona ariadnes, Contorta, 173. Suffüela efemlewta. - —.— Contorta, 174. Olus crepitans.. ....... Contorta.

175. Numrnularia xeajer. —— Comtorta, —

176. Nummularia weiser., Arabis pl |

175. y en arboram 3. irabili naíter..

Peponafter. : 177. Radix pscoroni de 178. Oculus eflaci. —

n sd

182. prie pese Potho&. —- A dpendix. erec£a. 185. Adpendix exfcuaria. Adpendix Jaciniata. 184. [x duplofelis, ^ Pothos feaxdenz.

CaflTytha filiformis. s : curs vro E - Cp rotindaz. * Cyperus. - c mio

Gramen cr | (Seius gimeran e men vacciwun, | umm ge ramen

Gramen fepplex. "ies aciculatum, — - ippogroflis awmboisira, C Pasitigo eii i

- munsor. ae. ce 0 I3 2000 6G

E Gramen ar, WM 00 ee 3 iiotsssT, 1 Calama tu : sid

7. CAS palytrebumi, z G ;

- bunte ndun - Coix Lacryo job, a Arundinella. ^e — Commelina; 0 40. Crategomum amboin, Spermacoce..... « Xr Auris cagixa, — ^ 0c -chyrantlies Jappacea, I2. Heiba memorie, Acres lpera, X -33. Prunella bertexfis. — 14. Senecio emieimens, Conyzs: viiseifirn ^ 2E —— Olus frrofiuum, -- *-Conyza emerea.. - Hh -Olus [3utllarum. - — ^ 2Gomphrena. Jfeffi li Agrimonia ze/neea,.— Bidens: bipimmata, 16. Majorana fwzida, M opecsrol/eronica.Fl.Ze 7^ Herba meroris alba. Phyllanthus. Neruri, - ^22 Herboa serarir y rubra, Vibe sut pene ix 18: Ecliptica. 1:2 Verbefina,. ist jn Silazurium anguflifal,: Sida fprmofa.. 19. Silagurium vklgare. Sida «jleifolia.. 20. Uttica aortua;- 5-0 "Tragio AMercarialis, U rtica dec mmana, L2 2LJ LX AE Herba vitiliginsus; i

TUE Capillus vezeri;, TM aes Jlerida. .

poji pd ; ^ Pàyllitis Amb

39. Mufcus frauzicefcens. 49. ns terre. S ba (atur. ;

V ufcus .capillaris. -.43. Equifetum. amboin.

42. Angrecum feriptam. 43.44. Angrzcum album.

JUM AMBOINENSE 2 gr

as zt

'Ophiogloffam — [3 Lycópodium. plumofaz P

Lycopodium canáliculatanz. -

Lycopodium cerssmm. -Renealmia sfxeoides.

- Epidendrum,-

"Epidendrum malin.

ABRCRS rubrum. .. Fpidendrum,

grzcum 4uimium. E

43. pe AVHM. —— Angrzcum Jfurvwm.. .. 7. Aügrecum caninum. 15. Angrecum rod di 49. Angrecum /axatile. Angrecum parpuremn. 5o. AUENEUS purpsr. : Angrecum zerrefire. 31. Herba fupplex. z.

5 . Nidus. deris $8. € à

do ums Voifa' I 61. Globba erifpa.

Globla anifermi.

ele Acris.

66. E 67. Fore v9 ; Pilofella amboim. Terebinthina. 68. Mentha(trum Ophiogloffum /i idi OpEOT ME laciniatum.

pidendrum. Epidendrum.

Epidefidr Epidendr "nu — Epidéndri

Piper peltatum: .

e

£N

- *

-

;ALycopodium. Plignere E. Folium pezola£um. - E ; ec

2 (b) Globbe genus ingolires Mapandris —€— amnis — : :

E HERBARIUM 4 i " IBOINENSE. Vf,

£9. Radix foxicatia.

79. Cepa fylveftris. — Lilium jevasieum,

71a Aquifolium indicum,

72. Cribmom indicum,

73. Nymphaa major.

73. N ymphaea misi

74. Milefotium aquat. Plantago aquatica,

75. Olus: palufire.

ES Sargaffum pelagium.

Crinam afiaticum. Pancratium zmboinewfe. Pancratium. zeylamicunm, Acanthus ;Jeifolius. Sefuvium autre. Nymphza Nelumi

Meny ; , Acroftichum Jpefum Piftia Srratietesz, ^ — Pontedera. ^.

Fucus ERLAMT.

| TOMUS VII. uem -X. Myrabolanus Emblica. Phys Enilicn

2. Nagaffarium. Nagaffari,

3. Boa Maily 4 Radix oc eR

5. Morus dndita, & Cortex — "igmeus

Ci C E « Cortex [sr uf.

. Camean Arbor Nufialavict. 9. Oleander ^ /im:eus. . Parens mujcar tm, $9. Arbor L

? loN Je E x | Conyallaria, |

30. CFeningf be

21. ax | Kínica,

iu jj 'avanicum, e. H ur "pil lofa.

locboc amans "e

P

Averrhos acida, Caffia dee -

"m ARIUM AMBOINENSE, VII. | Ee

3 3: "Tini long. ; Nanimm Calapparium. Malum aerzmaszm. bana - Cajü gorà arua. N. Mnofchità Jyivefiris. 2$. Carandas. — à zii 26 Flos fiamicus. i Scrotum ^ cuffii. Á 27. Machilus : anguflifolius. V erbena rubra, AE. 38. Tfjikin 5 Ei. Lsgesíttósnis ebinenfs. 29. Oflifraga ' Ja&fea. Bpeerbis T iracalli. 3o. Smilax —R. e Smilax- "China.

CFLORAAMBOINENSIS - MONANDRIA, . TRIANDRIA. - ia MONGGYNIA. - , MONOGYNIA. ^ - Canna takslitotit 5-71. 'Tamarindus indica — 2-23.

Amm a ninEd E e Commelina - - - 6-9. | Cyprus | - - - 61A ar Sespu. A

Kempferia Galanga 5-69. $ am "fpcuum TU anicum italicum s- DIANDRIA. vulpu 67.622

— MONOGINIA. Cynofurus egyptiacus 6-4, NyGanthes Sambac. — 5-30. exaltatus 5*76.£.2. juíticia bivalvis. | 6-22. Arundo vallatoria - 45

D. mM... — 42... R1GYNIA. . ^- "TRIGYNIA, —.— - Eriocaulon fetaceum 67. E oo TETRANDRIA:

AMBOS 0. . : : 0s orienta | uro: hifpida? e ). (x ; €occinea 4-. x m dis odo 446. Ciffus "hien Ptelea iícef : Ly

1 22988 x À pem Pines indica — 672. Pla T E 5-168,

pu Detnocii m

Ea peltatus — 57157«. Pescapre 5-159.

. Batatas — 5-130.

-— Medium. 5-155, Summit .57158-

f : 3 3 : doneto. ^ ke: $-13T. Datura. Metel.- 5-87. - Solanum nipum P PA "meten yi Le

ongena . 5-55.

T. 5-86.

. 6-xt 5-88.

A51. -- em integri folk. - 3-99: Rhamnus Jujba | . 2-36. Mangiferaindica — — 1-25-26.

L1

— Bafella rubra 4-154. -— T ,, PENTAGYNIA,

4744.

De 472

43? /MoNOGY iac Renetmia uf Crinum iaticum. Amaryllis zeylanica 5-105. - Pancratium ambog. ^p — —..Zeylanicum 6-70, Polianthes tuberofa ^ $-98. Convallaria fewticufa. 4*34- loe FK vivipara roO 04. . Acorus - Cálamus 5-72. UTRIGYNIA.- "Flagellaria ^ indica. *5-«9. Merigecmum Coccitsg as 'cCaroülinum. $-25- | S nctiede $74 L oc rM

. z 5-81. | 669.

di ER M

IRA-AMBOINENSIS- Ue

- DECANDRIÁ, | "Gárcl Mee 1-81.22, —^'^* )MONOGYNIA. arcinia Port dee 1-43- yd Arpus- 2&7. Lap 144. TRIGYNIA, ^^: 77 Sion heptaphylla 4-21.

; Exphorbia. neriitolia 4-40. Bsuhinia fcandens (S A AK hirta - 6-23:

Oinciana pniceor nA Aio. — z ef

C«falpinia Sappam ^ | "421.7 iren Tirocalti --

Cafia ^ Filua . 221. ICOSANDRIA, . $797- s

E mo Es «E Aur 0 27 ?») ^2 MONOGYRIA. d:

* Punica Granatum ^24, ec x C ig á Jud E Sim : quel » come M eA E

vid!

diii

Moring era sphvouihi

zo oem dh Rubus payiolu p Ar imatatistrica 5335:1. mpm 543. Seins. Limonià 443 ^

: cyl : 1 Ju , Mangle 271 432.

- cafeoláns 3-73.74 75. .

| .corniculatum 377.7

n Wiiliatt-é

145. FLORA AMBOINENSIS.

Mimoía. ^ * * $3958. / POLYANDRIA. : peres — 4-66. Sida I £c UN

IRIGYMIA. iE 4e Scíavium Portulacaftrum6-72. fu.TUT ded ^0 06e€8. POLYGYNIA. MENU eaten ifolia 6-19. Dillenía indica 2-45.46. Mice Ep—— 2-67.68. Piegnp - "I. 2-69. U "" * -. 2:65.66.

Anona : sbtianlsta p P p Chinent. Py 27:—- fquamofa? 1-46. . — mutabilis mene wo 4920. dine: 4*15. urratt 4-14. DIDYNAMIA. Suec zeylanicus? 4-14. ee m d DIADELPHIA, Ocymm frutefcens 5-101. DECANDRIA,

-gratifümum 5-92. QCrotalaria remía —.. 5-96, tenuiflorumi 5-93. Securidaca?volubilis. 5-2. Scutellaría indica 3-170. JEíchynomeindica ^ 4-24. ANGIOSPERMIA, Erythrina Corollod. 2-75. Bignona .- - 53346. variegata |. 2-76, Sefamum indicum 5-76. Glycine Abrus 5-32. Rudla . -.- 2 109. .C rià. ternatea ^ 5-3r.

YEribYNAMIA. ES | SILICULOSA,-

Cleome icofandra 5-96. — ; vi(cofa $-96. l

. MONADELPHIA. - aec

p. GRRRANSKIA 200 0009 Bombas pentandrum 1-86.

FLORA AMBOINENSIS. f4ro-

POLYADELPHIA. .. DECANDRIA. -. JCOSANDRIA. vegan orsi 7-17.

itru 1 - RIA, ue mam iGdiis Arum arboreícens? $-ro6.

2-27. fagittifolium 5-107; 2228. ovatum 5-108. Colocafia ^ 5-109.

2-29. Jocafia — 1

2-38. efculentutn — 5-110,

2-33. trilobum 5-110.

r3 .petegrinum — 5-111.

Medica divaricatum | 5-111.

E I Dracont. polyphyllums-112,

*:

PYNGENESÍA. Pothos fcandens | 5-194, POETAE, QUALIS. Sm olims 3 ri

Carthamus tín&orius

5-79. Cacalia fonchifolia 5-103.

ES JOE 1 MONOECIA." POLYGAMIA cm c TRIANDRIA.,

Verbelina ^ 2 E- «I8.

| 6-65. Urinaría 6-17. MONOGAMIA. Emblemica 7-1. Lobelia pluntierii 4^54- Epiphyllanth. 712. Hi peram TETRANDRIA. |. — E Uttica. dae Ho Pd C Morus | indica. 75.

— — PENTANDRIA. : RIEMAHEEE ..$*82.

fpihofus 5-83. ; Ted ex DE

IETRANDRIA. | 34 Nepenthes diftillstoria s "s dcin

HEXANDRIA, ^ — — Ariltolochia india ^ 5-177 Pilia - firatiotes 6-74.

2x29. 3-126.

PENTANDRIÀA,

c» A12L. 122.

s eme

AMBOINENSIS. EL a

3079...

EM I Che $7124; CFUOpE] - 57126, t :

PO LYGAMI A. —— "MONOECIA. a. Nlufa ^ paradifiaca ^ 5^ - Andropogon fchcen. $-72.

lac haratus 5 LY i 4-61. P WS adeo 42 E Optiosylon epentia 2:11? 4 volubilis 1-79. Be cem RI - i^ SYNGENESIA. gonia « m x pus Luffa $2147.. DORIA. Ec am à antia S451. Diofpyros HRS ca € -BalfaminaPs-152. - a . POLYOECIÁ., BI s trie 5-152. Tu icus facemofa debes |aimgpo3, ^D o* cpumías- iua -Pepo. 2514. : E lagenarià,. 5-144. "indica ^ Citrullus 5-146. ; is anguinus: 5-148. : réligiofa , ácutan lus 5-149. " -. — "Boon cordifolia 5-166. 5 j*l94b AU '"DIOECIA. CRYPTOGAMIÁ:.- TRIANDRIA. ; zt Exccecaria agallocha FILICES. s:

Acroliehum (quot

FLORA AMBONIEÉNSIS, 54 APPENDIX.

PALME.

Cocos nucifera I-1.2:3:-

Boraífus —farifera ; i-IO. me

Areca Cathecu — ^ r-4. ^

Corypha. umbraculifera 1-8.

Cycas — Circinalis 1-22.23.

Caryota - urens I*14.-

^ SINGULARES... : 5

Soccus$, - .- 130-34.

Durio e La gp

Canarius - 2-47-54. : T.

Cafuaring equifefolia 3-57.

Canarium indicum — 2-47-56.

Lens phafeoloides | 4-4; .

Alopecuro-veronica Fl. Zeyl. 6-16.

Myriftica - ^- ^ 2-45.6.7.8.9.

Fíeudo-fandalun |.» — -.— i32. —

Oii&c4d |

tier 2

Sus PRAESIDIO

-p. D. CAR. d : Propofitus a ze

CAROL. FRID. edere. Stockholinieri(is

"Upfalie 1754 Ocobr. ài j

Poupk ac Cerelis inifteria q

tamen fterilia non funt,

d

A Cea

-CERVUS TARANDUS. uj

liciorés Cenfeüdi fint; qui ardentis folis calóri ex: ponuntur, an qui gelu undique & altis nivibus.oB- ruuntur, Homines, qui olivas premuht & uvascál- caüt, infelices judicant utrasque illas Gentes; mihi vero arduum videtur & perdifficile voluptates atque otia Paftoritiz vitié cum labore & fudoribus Agri- - colirum ita conferre; üt fatis pateat quodnam ex duobus vité generibus fitalteri praeferendum. Laf- gior equidem Paftorem macilentum efle; pinguem contra & obefum agricolam; at eít ille tamen libec fui dómirius;:- dum hie contra quotidianz: fervitutis , jugo atteritur & redeuntium quotannis laboruri €on- tinda ferie diftinetur. Namque agros hic fepibus iuniet, proícindet; refülcabir, ftercorabit ;.:0cca- bit; lirabit4 conferet, inarabit; complanabit; tun- - cabit, frugum manipulos colliget, exficcabit ; in- feret, flagellabit granorum acervos 'ventilabit & menitüm tandem dimetietur ; - atque in hisomnibu

peítas, grando, imber, ventus, matüritas cclerior, mures; aves, infe&ta, aliique haud przvifi eafusin*

riullius illé rei magnopere appetetis ; animo tt lo etatem degit ; dum prementibus füb « A quotidie gemit Agricola, mortali

[irhi ad zetatemi argenteam , hoc eft beati floriti& vita genus retulerunt, —— E

CRY s rs * : ie

. 146. CERVI JS "TARANDUS. : qua terram fub gelidifima- Ar&o hie bitat pecuati res omnis ab animali pendet , Rheno vell .angifer vulgo appellatur, une ius * — Gentis cecorioniia & vivendi ratio eo ni .Feli- cisaténuchajus t terrae &c incolarum qui c. gnoí luerit; ante-omnia fibi naturam & indok | familia- rem-reddar. Animalis, quod. auftralibus in partibus te- 2, immo Patriz etiam noftre info e : nus frequens folet occurrere. Amore igitu X&üs quo feror in Hiftoriam naturalem & pracipue -"Zoologiam ;' Animal hocce potiffimum mihi defcris- bendum ele$i, qualecunque edirurus fpecimen;: ne- querem: 'dCctam me-aéturüm arbitratus fum, fi de Animali agerem ,: quod a Scheffero quidem & cete» ris *) , qui hiftoriam L ponia. 1radidere; non adeó fafficiehter- defcriptum eft, ;- Varia de natura bujus. Animalis in Flora Lapponica expofüitNob D.Prz- 4es,-& Itinerarium: Lapponicum a Se confectum. ih Manufcripto adhiic latens, mecum perbeni gnuécom- municavit, ut ex illo colligerem ; Quz ad hoc.ar- gumentum fpe&ant. : Hzc Pre: meo modulo-in' ore

dicont cum illis $

uis etiam Rangifer. & gn ncupari fvevit: : .Synonyma ejus. funt;

C») Hulden Phil. —Ó utilitatis R Sen... ; (0 vcoihnia dfAa habet a Scheffevo, emucsgue ejus errores; ^ aT E : od

T4

| 3o. «EN IE | ME 8 unt Mogcsx:

Cervus. pa paltitus Cervus mirabilis, Tragelaphus.:

fer quotannis. à proximam Rcnonis cum ' Cervo eyideater de» It |

148 CERVUS. TARANDUS.

x ——

fummitatibus tantum ERR fint, quodque anticus infuper ramus. ad bain fupra frontem exícrtus, iti-

dem pimus fit& i in ramulos compreffus, e: : E: o C Ü s | cilm CUIRE prater Is & forte A« merce borealcs partes, in Europa przcipue eft

Ls Dividitur autem Lapponia in puo E lvaticam. Alpes ille vafta, Svecis Helen, : E oe Sveciam difterminant, & ad T Ufbam uj - que verfus Mare album extenduntur fzpe ultra 12. milliaria in latitudinem, — Altera f, orientalis pars, Silvatica cft & diftinguitur a finitimis Norrlandiz: provinciis Silva (a) lapidofiffima, fteriliffima, arbo- ribus ene Pie aas den(e te&a, coin primis|fin-

Pinetum maxime umbrofum Lichene. |

tofo copioffimo nigricat, dum terra fubja- cens nivea appareat, Lichenibus albis ebdu&ta. In-. ter hanc filvam & Alpes interjecta regio, Lapmar- ckia filvatica, L. deferta Sv. Lapmark appcllatur, qua: Lu 2E. is XL. gnilliarias in latitudinem e xu reti

n oed producit qui etiam. humiliora tegit

x 3 iftiso tempore verfatur füpremo fub aere, els eter-

[d cse Speed ei am

& gclidiffimi monzes. neum s &

Pelas &: V. w DESCRIPTIO. m

... Rheno cicur, acalce ad extremitatem dorfi ple- rumque cít ulnam 12 altus; longitudo ejus a corni- bus ad. caudam ulnarum 2 3 ab umbilico, ad fpinam

pore tam denfe ftipantur, ut fi ftudiofe fepararean-

IU Jie de zu

: oribus

—y'ecrius retinent, eo. pejus ; ; unde. et

dubiis dodi; ut ne lec tum, icrant;.at, 5 ore auctumnum, fà cornua, non nondum incepto ve-.

-2mtatem eorum Lappo, ... E Sebefferus - fulden affera

: uti etiam. dy quod dem: Amitere comua : atebras. fy|varum querant....— ;

"Nares fünt oblique oblongz. Urgule v. ratione.re- fianarom corporis partium fat magna , interiori rilae« re. excavats , ut extremitates. margin fe inv.

co " Pedum.un

insane ACKif. Luo e Da&tyl —.:Caltha palwfiris,... 7...

3 sinis L0 0 7 PROMUS ENFIPERBÉ 7 1 Com ulus ves " —Stachys Alvaticas, — ^

ium Boxus buriue Antirrhinum Lrmaería, — i

Parnafíia alufiris, Pedicularis Seeptrum rel; Erica v» lgaris. ro i ipis rim fae M pipirc- Vaccinium. AMyrtillus..— Lanza Zor

Vitis idea,

aliginofum, c^ Paris ggadrifola, — 7 oria caruülea.

| d. hiemem varii quidem Lichenes nutrimento funt Rangifero, primarium.vero pabulum ei prabet ner iferisus (a), cujus dua obfervantur va- .

Jnaquz filvefiris a ppellaxur, valde fr * " z A E & |

152 CERVUS TARANDUS,

cendit, quip pe qui probe novit, confumtis ita ab ] As pinguiorique humo, in ea qua re-

igne vegetab

pat, terrácr

pix dcéidefit, ie es

, quam ut vetuftas pinus, Liche-* nibus filamentofis gravidas, fecuri füccidat, parum Tieet fufhcientibus, & major grex fuerit, fame ma«- ximam partem periturus, " DL UOS

, Mum autem, ut paterex iis, quz cammemos E eft Lapponi ^s

«d ut cum grege

(P. Ln. 345

aru

ERVUS TARANDUS, i:

flate folum, verum hieme pariter, die no&eque, vaftiffimis in filvis, intenfiffimo licet frigore, immo: fub ipfa bruma oberrare oporteat. Periret tantisdit- ficultatibus vexandus Pattor, nifi. natura largiente laberet folatia, quibus ere&us omnia vincat. Splen- dent longam per no&em fidera & ipfa nix demiffos ccelo radio! refle&it. . Chaímata omni nocte mille figuris coelum & aéra illuminant. Veftes e pellibus hirfutis rangiferinis confe&tze; manicac item & cal- cei ex eadem materia facti, hique Carice veficaria Fl. Lapp. 330. repleti, cum immunem fervant contra vim omnem frigoris, In ipfis nivium acervis quief- cit Paftor oberrans perdeíerta filvarum, fumo taba ci fe oble&at , dumque canibus cum fuis ludit, eque contentus & animo tranquillo vivit, ac Tityrusolim fub fagi tegmine, licet nos quidem horrore percutia- mur, fi vel fando alicubi audiverimus, quanta in

A

740935 GEN PPUNEA eo ect

Dividuntur vulgo Lappones in Alpinos & Sil« vaticos, quibus accedunt fic di&i Mendici, extra Lapponiam noftris in filvis oberrantes, nullo licet. modo con di cum genuinis illis onibus,

ta ub ut dae vis folds

5s

rt^ ow

ny4 CERVUS TARANDUS;

pinus Fn, 8v/169. : Mus norvegicus Fn.. Sv. 26. P'ul- ges alba Kalm, it; babus, 2365. ipfe enim Paffr nivalis Fn.Svec, 194 .neceflum habet. fibi mitius clima qua- rere. Giloatici Lappones fuas fibi proprias in Defer-. tis inhabitant terras remotis plerumque a fe invicem. calis, ut tnam juxta alteram rariffime invenias; mi-, norem poffident hi Lappones copiam Rarfeiferorum, & xítate in magnis fluviis hujus terra frequenti fe

ifcatu alunt j: pauperesut plurimum, animoquetri- ítés & melanchbalici, qvum folitariam degant vitam. Numquam fere Alpes petunt ,-nifi forte plures R.he- nones quispiam habuerit ;; quod ramen rarius contin- git. : Qvum,enim Alpinustrecentos vel quadringen-. t055 immo. milleinterdum poffidet , . Silvatico con- Lra ultra centum vix:adíunt; 5.

»5

-Etibeoreenx 4

MARE ducnsS VIL:

e. lilas igit

w me its

Te,

Lr Wm oo cu pn

m EI ke N

CERVUS TARANDICUS. ig;

nulla reperiatur; qvum aftivo tempore transmutata, e ftagnis evolant , acrem pulveris inftar implent, á- deo ut Lappo in defertisfub dio conftitutus, faciem & manus, liquida pice , cui plerumque lactis aliquid admixtum cft, inungere quotidie neceffüm habeat, neab hifce In(e&is corrodantur, - Vix ci fub diolo- qui licet aut hifcere, quin nares & fauces ejus in- trent, nec; in cafa fua,- corundem ab injuria tutus cít, nifi ex putridis truncis & caudicibus perennem focum ftruxerit, cujus fumo copiofe per cafam dis- -perfo, deteftabiles fibi Culices abigat, Neque ta- men.ita nocet Lapponi famelicaiftaturba, utin Na- turz univerfa adminiüiratione non aliqua ex parte plurimum illi fubferviat; atque me judice fame pe- rirent Lapponcs facile omnes, fi perirent in ejus pa- uia culices, Exenim Aves aquatica omnesrelingvunt circa. auCtumnum fuos lacus, jam glacie tegendos, loca meridionalia contendunt; at primo iterum

néc fubfi eal maximam parten in Lappona ubivi-

s dpem fc-

9vis tantisper divagari, dum efcam quzrant ,.1mmo illis neceffe iment

multa usque: niillia, nc dicam myriadas'quotanmis ca- two 0 | piens.

156

piuntur & Stockhola: fam: miffe. dir, hos rum inquam pali , , maximam partem Culicibusnu-

triuntur ad auctum um usque, ubi baccas invadunt Mone Myriilli, Vitis ida & Juniperi.- 'l'um laqueis a Lappone ca in copia occiduntur, ut inale ejus alimentum confciant, | ri nadmo- dum ovis aqiatilium avium verno tempore Bier — ifces, quos in fluviis & VS gem.

is, copiofe capiunt Accolz, quibusqui t D it fupp: ri

edirant iidem illi Culices, qui Rsngiferc tantam exhibent moleftiam; nempe Pirluta Ran; Rangife: ti cornus, qua verno tempore eXcreícunt, conti« nue punguntur & mordentur a Culicibus illis non minus, quam a Zabasis Tarandi , nec ullaab Oeftris €i quie$relinquitur, Redeunt igitur R henones quo- tidie ad caíam Lapponis, ubi Agaricos arborum ac« cendit, quo eorum perpetuo fumo, aliquo faltem momento a fuis infe&atoribus liberetur. Deindifce- dentes a cafa Rhenenes, poftquam fumum excepe- rc, G ubera praebuerunt, in Alpium fumma Juga Bo sip i ne ab Ocftris cenficiantur,. Nam

folum [s pe iriogunt. - Ol vp ences minori ir

copia, rec ium in us

Luc bneque c andi a R.henone Jue loca celfio peti

SPEI

WN.IPÁO

-—

CERYUS-TARANDUS. 15

frus arandi EE Nob. D. Przüde variis inlocis (a) deicri & Gurbma Lapp. appellatus, quem prae Mia cani reformidat Rheno, Ex dirt in dorfo ejus depofito,. generatur hoc Infe&um , & seíflate media, dum pilos mutat, e dotío ejus clabiturg «qvyumque hoc tempore alii non reperiantur in Defer« tis Rangiferi, quam quos poffident pauperes, qui, ob paucitatem gregis, opera pretium haiid ducunt, cos in alpes ducere , patet evidenter, in Alpibus Oe* ftrorum majorem , quam in Defertis, apparete nu- merum oportere, quatenus fcilicet ibi, Rangiferi fint plures (4). [s primum prodiit Oeftrus, voli« tat fupra Rhenonem, unice intentus, ut. avuridepo: nat inter ere&tos pilos; Rhenones contra adeo prü- denti percelluntur metu , ut fi vel mille ántcongre- gati, finguli ja&itent cornua & quatiant totum Ric ubi unica modo debilis & inermis muíca ds erit i ipu vero vituli, pas vere: non mus

- "du latit: SEC S : vero in dotfo ova illa, &texclufa; cutem péríótunt, " & Rangiferum tertio "potiffimum anno emaciant &

-€onífumuht, . Ex his quoque eft, quod pelles Ran« giferinz in dorfo plurimis fcateant cicatricibus, ^ vum zítivo tempore à cafa fü2, dbi Rlieno: ferat Lappo, pifeti cos ducet, miagn

! 11-4) FL Lap pss P. Pr mn" mS e nra it, Weg. p. P2,

i58

ftrorum , quos partt rintell ftabulum. P apps illic

quod Pide R | s ers cep Scis ERE w ut mihi E ds ee ER gap ipfe natus,

eie €€— étSMM X ^t.

.,:; Femina. parit in "indio meniter Maji & lici pra bet a;d, 24. Junii,. usque ad fe(tum Michaelis | vel medium O&tobris:. Matutino &.velpertino tempos re. quotidie.per totam a tatem ad cafam gregem du*

cit- Paftor, cxeunt domefüici, funiculum; i

iB l-

: Q uitur, - fique. pA forte ar niferit Cis quaerit & faepe ad cafam p percurrit, | x iaftar grunniens, nec quiefcit, priusquam. c peret. Rangiferinum lac, bubulo m: 1s decur diet at validius & (aporis fere feba

€ Le in lebetc Fa gd. m.

per efütem mortuis fümitug, aut ex Circeftinds E mi Tbymalli Fn, $9. 314. In pa:vis calatbis pre-- nuntur ca (ei, ficcantur fuper fcala quadam, de. - ta Vi porarium pofita eft in cafa. Nonhe tür caíci a vermiculis corrumpi , proc ó pterea, quod Mafia fimetaria. ibi non reperiatur A - tem hzc N.D,Prazfidi ; in Lapponia dum verfaba- tur, nonapparüit. Ca eus gratiffimum & valdenü- triens cibi genus, precipuum quc i alimentath issus er Lap portam proe ffici(centibi | fit dine ; facile obfefvatur.,. fiat" tum éhim copiofe - exttilhe prafentaneum eft adverfus Perniones "me rum. Serum à confectiohe citer efiduiu tür, & fpiffum inftar Ta&is cuni ovis co pracipue per etatem ad GE Rc ÉÜ& cos luntur: "Lappones; grati quidem:eft faporis , 1c

(c Lac nón fervatu Cat, neque.ex co varias, uti'nos folemus;,- beo rH epus. las y: fiexcoperis, quod Kappatialmas. (a). [uo fermo | pM | Hoc. paratur, ex cremore, qui lad - e Eoltroocpt nani ;rato- inducitur, , & detri :

2m plugiur Sevgets imm

aqua fuperin &is "atradüdt: T€ Kurun venta isi

o. Lor i e o FL Lapp. d

S e. E E ore cutem de onurr corhiüa ^y ier Yerlünt Re ME em deponi usque - cedit libido, uthac exhauíli, macie planeex- tabceícant && nonnunquam inde moriantur, —Fémi- ie majores & fortiores marés pr& ceterisadmirtunt, ad cos autugiunt a e agitatz, qui hosin fu- - gam conjiciunt. .Primo anno máres haud patiuntur femina, raró íecühdo, poftea vero quotannis. Ne-- : anite hoc tempus feminis fe j vk: tnarésfolent, riccfima tertia polt cóngreflum he -. tirca diern Erici i. Majo parit femina; duos fpius vitulos quolibet partü, —

^ — Mares magtiam partém ; duin adhtic tenevióre füerint , caftranrt Lappenes hoc inodo: poftquam tre- nulo eos ligsrunt ; entm dentibus mordent; ut

contundartur tefticuli poftea inter digitos eos ma* gis ic interne comminuunt, ita tamen; ut mon vu CUP ferütuiie.- E Mgitese ix cerni

: R.henonis, - rus c circa ridi ingv. Dd incepit nias juítze datis, aut fterilis p n sn ininà, mactantür, nam alias lege ipftus natu cünt. Ex hoc tam exiguo vitz curricuk

nüm facile col poteft, quanto err. téres

tuerint HÀ inter ernnia anima i3, füntrhiii . : Sctatem

i i

omade, ideft —

| CERVUS TARAÁI sx : etatem. | attingere , immo ad ioris annorum fj

vitam ejus continuari. Etenim, fi illud u— .quo in utero vel extra illum a matre foventur ova, Ccomparetur cum eo tempore, quo. adole(cit in juftam

ftaturam juvenis , etas ordinaria, animalium plerum- que invenitur. Huc accedit adfinitas congenerum, -qua Rangifero tam propinqvus eft Cervus vulgaris, ut facillime s adducam d St denduni, -: atem Khu

^REedüe antequam incipiunt. Lapponss ne macie confe&i, mi ue.

Carnes fufpenfa ex pony od: ic: er $ vel etiam | elu E : Ju dis dein conder

viter vexati Rhenónes diesen fhactari nequeunt ; totam vero per Diemem mactantur, bac plerumque -habita rationc, ut unus Rheno IV perfonis qualibet

hebdomade coníumendus tribuatur. Conteéisid » mpore, quoad fieri poffit, ab illis ma&tandis pat--

ur, & piícibus recentibus fuppletur viétus, Lc T efrate, Sero poftexpreffum cafeum retia con-

nti .& autiumso , avibus e "Tetrao-

iculatur globulo, aut capit la-

! o Rhe 'none inter primas colli P

queis. In ma& tebras cultro pe Lappo usc | nalem, qua Iz(a mox animal delabitur; po t thoracis in cor usque cransfodicur fangvis

in Thoracis cavirate, — Pellis. feparacur

rte abdominis. Ex corio, quof fro

E

162 CERVUS TARANDUS.

&i fuerant, utp te firmiori & tenacioribus inftru&o pilis, optimi conficiuntur calcei hirfuti Lapponum absque calcaneis, de quibusantea diximus. Omnibus fere partibus, qua in Rhenor i poffunt, ve- fcitur tg peek s ipea & genit ne, ut valde tenaci, ligamen f eo Bae ce lem te

3 OE — moriunt ur vi co - rumque [3 pellibus "3 quippe. quie fentiuntur- molliores, veftes interiores mollioresque parantur, fiquidem

linteas ignorat Lappo. Immo fingula veftimenta, - | qua funt toga (Lappmudd), femoralia& calcei,ran- -

giferinis conttant pellibus , hirfuta parte extrorfum -

verfa, — Harum calor przcipue debetur conferta denfitati pilorum, In caía etiam ad utrumque latus

Mioribusfatpe portantur. — i morbo periere , canibus objiciu er coagulum , quod fervatur. - Ter

| Songoi e maétatis Rangiferis in dololii En ex quo verc inei s s juieul Ao edulla. JUR | Sangsy

: | per auftralic fes PIOYIicIuS Sve- - cim, » quibns; hyeme frigus egregie desbort. & ideo

44, admodum pinguis , egregie pilato. ar- ider, quare eriam exficcatae Linguüz ran antrum juotannis ad autraliores 3YEeI- provincias defe eur & venduntur,

—Betuli ex fangvine cum n adipe fat gingen pa- m téntur.

Hepar quod magnum. eft, definitur vetica s lea, coctum editur. — —— -

Pulmones interdum ds T ' ed E xod tamen canibus. relin j inf ! pingvia. funt, difci S LMPpQrUE Mu igiferi, ars am u mr

mittitur inter " Conviystddhr, "ut fibi quisque affumat unum vel alterum cochlear,

| y Meinlia osfium grati eft faporis& aphrodifiaca.

ta pellicea - Co

diawenegit femi foramen cujusdam. osfis, der venufte ornant variis in loci.

e— "do bisestisic, non idle: aliis pecori- bus fruftatim — n fed intime eft admixta fi- brilis carneis. -

^ Qyum identidem. pedem m moyet PIER - erejitat uti nuces, idque ex eo provenit. primum incedet, ample diducat ungulas verfu ram prefías, dumque eas cxtollet, apices feinvicemallidantur cum crepitatione, — Ruimninare Rhenonem eque ac alia P 9] | iom non eft, quod « juotidie perfpicitur, qvum quieléit ad cafam circa fumum, adco ut Rajusex a- nalogia congenerum hoc re&ius conjecerit, quam negavit Schefferus ex profefío de hoc agens anima- li, R- gas epitomator Fulden.

HRS

bi illo nt immunes,

E. pz ermiadi in palato & iun üditige pelictuntqe | codem modo ac in equis & ovibus, | Hi tempor. hi- berno, ubi vehementius ad currendum agitatur. mal, fternutatione. ejiciuntur, Trumbe hi Lappi cuntur, qui deponunt ova in larynge Tara exélufa in vermiculos. verno tempore - Xp per nares, unde etiam plures: mer bm.

ui. Fertigo,, . Bgjula quadam o

CERVUS TARANDUS, 165.

mones, in gyrumaguntur, Si pr turfitent, medieabilem effe morbum exiftimat Lappo ; fin con- tra finiftrotfum, quati amiffa omni fpe falutis, zgri

seebintur, CIV. Amerexía feu cibi Giftibium, morbus frio

bus i inprimis frequens, ut non comedant , fed fub-

— Tfiftánt atque ruminent, . "C V. Fiffura mammarum , ut angvinem., fi mul-

ees emittant, Neíciunt. Lappones inungere uccoPingvicule, ut diu in Alpibus exteris foliti

fuere Paffores ovium & vaccarum, licec copio! ein T irptün at bac. toe fuod tam ORE

Mn non quidem. moriuntur Era i ore re . lorum pg laétentium , ulceribus IUE: ita ut

Dutur bar przíertim. D iauot dics vehementius fzviente. Forte. eftr quoque debetur, fecundum obfervationem , quam lüneri Weftg. p. 202. inferuit N. D. Pracfes,

HI. Cacboite, Peckekattja-tacka ; Fállfjaka e eft

ulz carnis varize osi fuccreverint, animal hoc

oritur. U a D en

df. Lappenia Tormeerfi Pea dictuv lingna fennica.

peo

ie edlohs. partibus f: "gs iiie od

E. geom ài evadunt, Oculcs extendit & 1 Tomenta expanfos tenet. "Tanta tum €

ut fanus, at non ruminat. — Decu — ceteri, Omnes hoc infécti mor! — dAmejus decedrum. eft remedium

LO RANDUS.

*166

fruta, Midltfos , eftinter. peftifera & maxime

E uibus non zilate. modo, verum Ere Kheno, qui augeri & diéuieigti-

z & ante annos

X : jmar&ia J,uienli pjane incog- XI Bros, nunc maxime.cont Buitofor. per

3 r4. [ui ivit Lapponiam Torüenfem, & omnes i &henones Íylvaticos occiderit. Ut primum oc malo "corripitur animal, incipit praeter coníve- .

nem gravius refpirare.. Nares. quafi di

Omnes cornu petat & profternat.

P qurpropter siut ac vel minimum ejusdem morbi fignum obíervaverit Lappo, animal ma&at, fi aliquem e pellibus ufi

Tábebit , qua in-hae. confumtis tabe; chartz inftar -

tenues evadünt. Si aperiantur hoe morbo confe&i,

d^ud varios materia qu dam fpumofa reperitur in C rebro &. circa Pulmones, i

OM E NC. L A T U R *- e Prop funt, partim etum . Nom | |

167 ; Anno ak PS femina Rfuodi, at eris J/"unial

- rotbe, IVubbers maso Me

4) Kodduti. —— s

$4» Koffitus, T -6) MIDI. — 2 ue "iom. eov TD Nammatappatatbis. — jd dpi antios bag. perveniunt admiffarii Rhenones, duippequi poffvé- — reris acftum plerumque :] ftrati vero diu-- tius poflunt vivere, Ceterur d parum mirati

convenit, quod adco facile: -querlibet Rhenonem in grege inter centum & pli esa fei : invicem dignofce- re & proprio nominc appel "queant vpn li- ect colorem & »pilospro varia tem beu v VAR Ld

— Hiberno: ipii en srabit mem iE imer pedes: medio & regitur loro cornibus adne&o:: ' Eppaacdans aut TM ondus fer-

| ia per VI UH mit. ntc duh itinese qui- |

meretur, r non — parte dorfi inju d sr - dere, sem Eri ige b uno in aliam docu

Feri Rhenones icuribus duplo funt. majo duriorem habent pellem. | In Alp , quas habi- tant Lapp ones ita quidem. illi funt. extirpati,. .utra- d in Kemenfibus obferventur, verumin Al-.- lekarlicis, qua. Incolis carent, centeni liée;

m locia E Wilco nE

dem lu Ranpiferino- fao circumdatus grege, omnia habet Lappo, qus-ad vitam fuíten ei funt. S neceffsn. , Lappoquipofteffar fooad R 3 F | dives'refpeé&u rüfticum. adjacentium- fendu dy quum ille poffideat totidem imperia- incon, & poteft quotannis reportare fructum. diniidium totius, quod nulli in Svecia, In gelida .'& infoecundaterra fumma degit vitam tranquillitate. animi; non extimefcit Dellage furores & crudelite- -

[oT PX cK€W. TIE

-LEHL- pias E

ovis

ko

L conomia is juftum i in patria noftra obtinuit locum, ta ti LEE pre ut inter optimas, quz felicitatem re-

Mir r pe

Mme cdm

ftruerentur P PiRdES. MH idi en (e quod eiie feliciter. pus , fed qc

c fÍÉ

MIA hene immerito numeretur.-

17e 7O VIS,

exteris invehebatur, tamdiü inftituta faftigium non attingerent. . Itaqueviri depublico.bene meriti, rem paulo adcuratitis ihtrofpicientes , fatis (uperque de- prehendebant ncceffitatem Ovium culturz intra pa* triam. Pre ceteris Confiliarius Commerciorum ac Eques, per fua in. patriam univerfam merita, im- mortali memoria digniffimus ,' Nobiliffimus D:nus JONAS AHLSTROM, qui, tantó cum: ftudio, opificia paene innumera inftruxit, huic operi etiam manum admovit; ille enim non folum variis in lu- .cem editis fcriptis modum civibus. patefecit , quo curam horum animalium gererent ; fed etiam rei ne- ceffitatem, vividis depi&tam coloribus , Ordinibus re- gni fubjecit, quo res feliciter- jam-eo eff perdu&ta, ut paftores, ovium culturam edocti, in plerisque regni provinciis fint con(tituti, In hac arte demum noítrates adeo profecere, ut exteris facile palmam reripiant: unde libellus, Befkrifning om fullgoda 200 a Friderito V^. Hafifer , nuper editus, nontan- tum ítatim in lingvam Germanicam Geettings eft translatus; verum &, illo cum elogio, in A&is ils lorum recenütus, ut ne Tournefortus quidem, o- mnibus fuis plantis inftru&us, 'cünr o conferri pos- is inam merito, Bderubos cedo : - -M Oro di

i iplsrdp c WD ECO - ie GA t : Ekeiii ese c1

'/Seientiam háne eequiori.& ju(ta perpendens lan- ve, obfervo multum certe adhuc reftare, "inprimis dutem illam partem, quz a fcientia naturali lucem mutuatur, & (fine qua ovium cultura feliciter abfol- wimnequit; 'Electurus idcirco argumentum fpecimis nís Academici, diu multumque mecunr deliberavi; "utrum quod ad medicinam proprie fpe&aret, an ve-

-— y P nd

: x pes

ro ex parte quadam fcientize maturalis quid pert &andum fumerém , unde publica res quid cap

effet commodis j* (ed pravaluir illud in; pectore mo- fitum: $a/us patrie, Lex futmmB.- 0 007

T. y m &Lk Bose ca Ee uh apu E

d EO L4 I DE-

"ve C amo

decEL-DESCRIPTIO; - 72 b Rotam; compreffum, anterius Mis

—. Dentes primares, in inferiori tantüm maxilla, V m "áincifores , prominentes margine lateraliacuti, api-

and

- ce ubtransverfi , ititerius paulo excurati , m fü». E pem vero maxilla primori 2

Cauini defunt ia utraque maxilla, & itii aee primores & molares.

* » een *

- Orulí fubcirmulei ,^ Sici d in ! proninentia inci , pitis ovali, MEHR die deci Hye

d faperiori ver- disci tres, eleva--

Ek: qn iter 1 * lata, plana, | ollun compreffum , capite longius : um latum, reretiuículumg: fs, tamen

i grominulum , pilis brevibus: tectun I E

s»Midomen plano-convexum: ..—— oo qees Mamme ingvinales ailes i coalitie ;- pape cse E Papillee fpuria ad bafin. € Scrotum mamillis duabus cgi ue ; A Cauda teres, genubus brevior, pilisque Pues: Femra eres Genua mec eud ha anticis - pedibus; in. oflicis vero. prominentia. : Zilie an- tica tereriulculz ; poftica: magis compreffz,. Ungule geminz:: margine exteriori convexo; in- ,terieri Vero acuto,.concavo, . vas

.

lateribus & collo; at brcvioribus, atis & levibus in capite ante. o- là, in. enonta. penas VERA &

atu 4 iningribuipiis.

dL SPECIES. -

Au ovium ; "que. vulgo funt r sneniéec- u- algo

e .. 1,0VI$

UT EHRNRONE NIC VERD

: OVIS 17:

1, OVIS ( 4tries) cornibus compreffis lunatis, Faun. $vec. 43. $yfl. nat, 10. p.107.

z . Ovis Ge/n. quadr. 138. Aldrov. bifulc. 379. Jens

. 60, fab, 22. fig. 1, Ls epar

Ovis domeftica A. quadr. 73.

2. OVIS (goinenfis). auribus pendulis, | bus laxis pilofis , occipite. pramaeare. : 55. at. 19. P. 71. | ;

e grineenfis f. angolenfis, Mor. raf. x curva deorfum GQ. quafi torta. Julia feine bircini, m 2e Moris * OVIS (Sepe co is bus : : bus. Ed mat. 3o, P T a d iocip va

Cornua eretta , ambitu canalizulata ,' p dum contorta, confr. Aldrov . quadr, bifule. 406.

Ill. VARIETATES. qu

Viper ovis spei] AR mihi V prts : :

oe rs LLL ME TIeim sima

do

: xricant, ad « Eripe sicuri s tinetur. - efr. p 496.404...

E made P | revibus hirta. hy. e T "pe

Uu 9 OYVIS

?. HISPANICA , quz rcliquis differt corni- bus contortis , Sra extroríum. dilatata ,- m. Eu j

. lama cir-

INGLIC algo. di&a h corni-- "caret, at mu pere 2 eifori, qe uni cum "" Dou d, dri iai [ Mike eru —$*. RUSTICA cornuta fere- Ens eft, & nam SETTURANE minus crifpam & rigidiorem; 1ü0am cedentibus (1 3,4.) habet. C ü a & [crotum. non aiüingunt genua. —— cem tO . 6, POLYCERATA,. Arietes cornibus quas tuor, rarius vero fex gaudent , quorum interiora e-. vume. lateralia vero revoluta (i7, Gott. tabe Ha-

"maxilla habent ; itaque piftum. imina ac herbas evellunt, cibumin ven-- agnum deglutiunt , & ibi macératum iterum : gitant meliusque remandunt; unde res "s pvey uti reliquorum hujus ordinis: animalium yin fevum convertitur, Habent enim haec ; : abomaío acidum, quod oleum infcbum t

. Poft diem Aug. 24. prurire quidem incipiunt, e "i c non UEM admitti, - ppm T ".

OVIS.

^W

icha£lis, ut verno temporcenixi pulli non gra-

ri adfli ntur frigere, Unus mas viginti feminis -

Tos

Illi pulli, qui die a nativ de rufeícente, pilis ere&tis

ftanti

llo palli-

UE

HED

ut

ad tempus autumnale , cur fe expellit. Ut ai Wtuntur ruricolze capi

€ VA $.

Annicpz oves pruriunt ; concipiunt & pariunts fed preis e evadit. rzfantior enim ea eft quam adultiores utriusque exus procrearint. Verum ab anno (ecu 1nó 05 usque. ad. fe ui 23d.

andum. genus npe funt a ndz ;

"mos L die - * . Quos caftratos aPEDAR: "- Lillo d die a n4- itc nona Dub funt exiegadi dd ubi. S na hnelt

: adeo usovium evt ciii 2e sm» enim anno , octo dentibus inciloriis acutis inftru- Xa funt, quos per bunc usque ad. fesundum | retinent,

um duos intermedios. amittunt, & illorum lóco duos latiores & apice fere obtufiores ebtinent; alios duos primores fert? mutant. —Owarfo iterum a alios duos, & quinto denique duos exteriores & ultimos,

hs magis magisque fiunt obtufi & dilatati, — Hos -

entes tum falvos confervant usque ad annum oa-

vum; dum primi abeunt , A (cundi

mpore fcilicec vétrili dum educuntur, dievaapus » dus bybernacula ingrediuntur ;- 'qua- T r his wein tondendae funt, de bod

-in "X

Ms

Pu Pri

* BR e: mad

quotannis pilosc.

JO:V/ES, vr

in locó- quodam calido claudantur , ut fador optime excutiatur, dum làna tertio die ab hac lotioneabfcin- denda; hinc enim pingvis fit. & fuccida PPOHHUR — eam tractaturis,

.. Quo propius abtondentur pili, eo crifpior inde evadit lana; fcimus enim pueros aliosquc, quorum capita raduntur, vcl crines five capilli poft morbum fponte decidunt, magis contortos & crifpiores dein ebtinere. Quam ob rem in Heraclea, optimam la- nam nobis fübminiftrante , manibus eve. ere lanam in ufu eft: nam quemadmodum pratum, fina ac herba propius terram defcindantur,- ne denfiori & teneriori repletur; ita lana hoc mo efficitur denfior & tenerior; ; quarea páítorib aeu i commendatur. - S

De bonis ac genuinis ovibus cempuandis folli« ES magia. jc eminam )ptime frugis fibi

res confeqer GE TSboles. nr qd affeverare . audent pracftantiorem harc progeniem non ultra ab- nepotes deícendere, adeoque quarto quovís anno no- vos ex Hiípania Arietes introduci, ut lervetur pre : pee hzc Epi ! |

'es ac imbelles "t v vx con alia- animantia ,- ei quz fom fint fpeciei, ei tur, tum vero regrediuntur &- horizontali bus hoftem petunt. Et quoniam ha fer e$ funt, ita cutrendo fuga auxilium quarunt, ut C: -Somus Quartus. M ns

X

*

: ibiqu

— C Eft profeéto fumma admiratione dignum, qued |

A78 OVIS. B nis mclitzeus totum gregem poffit propellere & dis- fipare, dum quo una, reliqua etiam cunt ; unde tritum illud :. rare zma errat , raroque revertitur una. "Tandem ubi animus illis acceflit, calcando pedibus anterioribus , & urinam reddendo, adveríario mi- nantur, usque dum de Íc iterum agi animadvertunt. iunt, cum Lupus quandam earum rapuit;

rea

tanto facilius ab eo trucidantur.. Pes Dus Vulpes agnos femper, raro autem apud nosad-

oves dcvorat. At Lupus nemini harum parcit, Ttaque nc totus grex peffum eat, paftores fequantur, qui utuntur Canibus fic ínftru&is , ut feras amove- — ant. Aft eundem finem fzepiusobtinemus, (i filum, -

cui fafciculus pulvis. pyrii fit connexus,. ad collum

P

» tg * ubi optime: planum &

fapientifhmus Creator hzc animalia, ut H d tos, pilis crifpis veftiit, quippc quae rant ac zítui funt expofita, eum forían in finem , ut, hac.

contortuplicatione pilorum , duplicem quati ümbram

eisdem conciliaret. - E. irit. 1 PTA org : Pla : :

s-

-

Scir el RR d Cirpus .. ns ue c itis. B . lacuftis. |. Solanam - E

i A een Du

OvIS

Platz in umbrofis habitantes femper funt nü-. dz; at maxima pars berbarum, in apertis locis. & ad parietes, , ubi radii folares fortius xítuant & ex- fic , Créfícentium tomentofa ;- uti Geapbaliumt, Pilofella , F. erbafcum. tbapfus ," Marrubia & Sideritides, Sic videmus Sa/viam canarienfem , Mayrubium nigrum aliaque ejuscemodi vegetabilia in "Caldario, juxta- que illud latus, quod ad folem Vergat ; polita,

rolixa veítira, hirfutiffima evadere. ^ Lana practer- quam quod ab. aftu. vel calore folis, a vehementioti quoque flatus vi confervat. & tuetur. ; unde. pleras: que plantas maritimas pilofas : imimadvert | Zomex, Medicago 5 Artenifin. mariti reliqua in litoribus maris habitantes, .t rum acrior adflat. . la n apricis illis : " oc

ramina. uidem: minora, at pingviora crefcunt ; [2 d bes herba fuc: mro repre lo

quunt, : án zfptenita. Academicis vol. 2:dé ,. quas OVES NON: EDUNT funt Salicornia europza, . Elymus arenarius, :

. Montia fontana.

- yu) paris:

- Sherardia : .arvenfis. "

: AIC pi m

M 2

: tin&otia,

: Krfisior Alliaria. . Geranium robertian. - Malva MOCRNEIN

n autumnale. - Aré&ium -

E. eU : umbellatus." : ecu ie tae Acar Pyrola d mE 4 T ——

dcs uniflora. 1 Cnicus- T 4c u- em 2r $4 Andromeda czrulea. Serratula - -tin&ora ^

c o - hypheides. rium- | canaabinum, A:butds ^^ Uva urí Artemifa — vulgaris. Ledum .paluftre. campeftris. $axifraga —granulata. maritima. Chryfoplen.. alternifol. Senecio vulgaris. Arenaria — fezpyllifolia. Inula Helenium. Ceraftium. vitcofum. 5l poca felitekii. —

ITRIRT

3i *o^* Wwrens. en Meittniniy ftrumarium,-

: | M yriophyllum fpicatum. —.— sor bee Mes pou | ACA a UR. — aquati is. inus * TER id rc Caltha . — paluftris, Bryonia alba. . Trolius europeus. Myrica ^ Gale. Ajygs —.— - aee Empetrum m

m. 7 — Pues —

— vulgare; ^ dium vulga Pedicularis paluftris; ^ —— ow H ERE —— Mglampyrum arvente. Afpleniuma — —— - 12 aus —

X

OVIE C HERE

Paucis tamen agendum nobis eft de przítantiffimo | carum: pabulo in noftrisoris. Feffuca ovina primarie um eítgramen, quo dele&tantur oves, licet parvum, fucculentum tamen, & copiofiffimum in omnibus paícuis, ovibus aptis. In auftrali parte Gottlandiz nihil fere gramine hoc nominato copiofius crefcit, 8C ibi etiam pingviffimas oves evaduot; hinc caro ovi- na Gottlandica alis hujus carnis generibus palmam spud nos merito prazripit. (4t. Got£. 284. 256. 0«. 92.) - Gaudet gramen hoc foliis fucculentis, quae prz re- liquiseligunt oves; culmos vero & fpicas inftinctu naturze inta&tas relinquunt, ne pereat & exftirpetur,. Ubi hoc gramen feliciter & copicfe crefcit, ibietiam - eves facillime fcíc fuftentant; centra vero ubi defi-- eit, fzpius peffum eunt, - ug EE. In campis, Eríca refertis, notum eft oves fa--

, quapropter Ericis hoc adíctipfere —

cillime fe al.

mulos. Itaque folent paftores adultiora Ericeta igne confumere , & anno peracto, paícua ovina inde obtinent perampla, Feítuca ovina & Erica tenella ICD. oo i |

translocentur. Radicitus magis herbas g aque. carpunt oves; quam alia pecora quecunque y unóe - &is. M 5 : 2 Bata

Batavis im proverbium, quod » ubi ponis or boves paícua con int, ibi mies equi fu ns habeant alimentum, & poit hos quatuor oves adhuc vitam — fine di(pc ndio (uftinerc poflint. . Cavendum itaque [d una c«m bobus uno alantur loco , pro- ium enim. silireibns bros Y anii con-

am E d cca REB Eararfe ftre infida y. i Indc

A Abfimtbia comedentium id xam ingi rato ini-

fimz didit cames.

Recenitis fic Gratiffmis. ends io paueis E herbas illis Ioxjas fumus commemoraturi, Hoqui- -

variz fint, at omnibus enumerandis opeliston

cmt

fufficeret y peculiares tamen funt z

tc. Equifcfum arven[o, quod h. comedant. primo. Er cas. b oàga $ Whertire obícrvarunt Batavi i£, Oed.

ones, - m 1 nquam con- E: à et de Droja Pisgoias vii

itur Pei Dy übt off il ru

forte potius oves ipfas enervat,- "

abi hon valeant, ( Barth; aH., 2. p. por

put T contendunt yftici Smolandi ( F/ jus ian

P Kalntia latifua.i in Virginia. 9

neum eft- .venenu m Hor. "Virg. 160.) gulifolia in: Noreboneo maximc eft ovibus

race

MN

*

DOVIS 18;

ra (448, Upf, 1743, n. 100), cum vero hac plantae confangvinitatis quafi vinculo cum A»dromedis fint - conjun&z, facile crederem paludes, 4ndremeda po- lifolta. teétas, ovibus alendis minus effe adcommoda- . tas: multo minus alpes noftrates, ubi quatuor An- . dromedz diveríz fpeciei copiofiffi me crefcunt.

f. Myofotis fcorpioides arvenfis ab ovibus quidem . non e(tur (7. Scan, 62.) & fi devoretur, crediderim illam minus duc At plantae leraque in aquofis evadunt acriores. In Vifingsófontem quendam cir- cumfepfere ruftici, in quo AMjyo/otís fcerproides dep fiis copiofe occurrebat, cum obfervarunt incola o- ves ab ca ingurgitata multoties, mortuas | ee ( d E Gott, 335.) : cq em

(6. Mdnemone nemurofa. mons de d in locis iier natis vel educatis. Ovesautem,qux sddidicere a gui 1 edet rau

uu peremnis: (1. Oel. 146. "Gotb. 66) x Cícuta aquatica y. communi omnium pattorum. con- : et ovibus noxiz funr, (if. 7/-Goetb, 99.)

3 8, Prunus [pino/a , qua ut noxia eft refpicienda, c ovibus la lana fpinis avellatur. (it, can. 136.)

ita per. aftatem horum animalium juffam r, cordi ei erit fufficienti & falu- -eis prolpicere nutrimento. Hieme - nutriantur fceno , neceffe eft, quod i in ficcis — & Es pratis crevit, - foliisque variarum- arbo- rum , ultimis diebus Julii abfcifis, ut Betzle Flor. Sv. 776. i77. Ulmi. 219. Salitis 292. Fráxini830. Populi 819. & Tile 432... Attamen libentius Zini in £ani Humuli y: Helxinis , Pifi Srifolii && Media ; fakate;.. Peregrinz. picfoniens cibo alantur;

ccs ' M 4

*

- — a. e DEB 4T HS (9 | | ism T Hn Oo. di p eu Exi u" Sm B" BE Ld Po 2 et BH c* ?$

ves e " Uere & ds alen- das requiratur pabulum, quam ad ovcsrufticas ; quod ille pluribus morbis fint obnoxiz , & proinde £ 1Ci- ius moriantur; quod pelles earum ad veftes minus tenaces fint ; quodque demum diutius intraovile fint lenda & a frigore. diutius defendenda... Has: ve- 7o rationes alii refellere folent, quod ab ovibus ARufticis lang una, vix vero duc librz, ab Hifpa- nicis Anglicanisque movem libre obtineantur it, IF-Getb. $9. quodque lana hobilior: dupl vel tri- plo pretio veneat; — —' - Ovibus noftris vette pet bremen vehes. una fei datur; Hifpanicis vero & Anglicanis hzc vix fufficit; uti enim majoris funt magnitudinis, ita ve hes una cum dimidia cuique harum deftinari debet, —

ilentif-

PRIORE Yalent,.. ftagnans

j'ipiunt quidam Opilio

ut. men odo ur mda dies ab ineant, & à

rt edunt: fe hoc modo pluribus morbis poffe. me 'dferre CADIfI. p.32, 8.7.)

mus, eft ficcum & . perflatum, ita in loci vapore & t qiie. zílu repletis, incolumes n queunt, - xemplum rei lucem. ifundet obíe;vat Tm adferunt Scani, :

Oves ppm bibunt, optimcgue: ab aqua | plüvi-

: iebus. Brie eaa

"Ut Solum illarum ,. quod initio capitis o tent T i

w"——Á

OVI S. d$r

am, ut oves in conclavi per no&em clauderentur, ad expellendos cismices , claufis feneftris & janua, de-

ebantur omnes oves altero die: mortuz & uffocatz (ir. $a. 156.) ; Male igitur rebus confu- lunt fuis, qui caulas aréte claufas & calidiffimas locis humidis & depreffis exftruunt, unde non modo fz-- pius abortiunt oves; fcd. & confumuntur, |

- VI. MORBI.

Oves variis multisque morbis jainnicovicum vulgares & pracipui in. noftra patria hi funt; -

... Stabits , quz: etiam nomine variolarum apud nos infigniri folet, & dipnofcitur facile labiis n midis & puftulis copiofis, Eft hic morbus tam contagio- fus, ut, dum una hoc vexatur, reliquz ab illaimz munes vivere non poflint , eoque modo totus grex

inti cM M EL eed In-

" cujus g -s HÀ AX T y^ " X^ duobus, pornigun lfieh. eC) [: ^ fior eft quam ut piperis s facile emerent; ita- que przíervationis fcopo omnia fere amara com* mendantur, inprimis Herba Cardai beneditii (it. 7V- Sedis np). | Iepatites EGER hepatis faepe —— ) dde mi dignofcitur.

"Cau 2 his morbiexi- x ^r does

non psp ín aqua lin urit - : da; pe aqu, i C sicul oa ( co fubjiciantur, plurimi vermiculi in. hej zpis- | Ls occurrunt ,. qui s FASCIOL | Depatica,

Vermes hi in omnibus fere rivulis.& paludibus foliis herbarum - Japidibus frequenter sdharent (i4. Gott, 182); In ventrem ovium in ie cete & he-

: du& ac dcftruunt,

&um tellis ingre ammationes , obítructiones,- exulceratio- nesque. d mum lethales, Omnes Opiliones Sal ovi- bus in deliciis effe, novere, quodque oves inde va- leant, unde fal gemmz ad lingendum illis fzpius prabent, uti medicamentum , quod orexin acuat & vifcéra roboret ; viderunt. certe cffc&um , cauffam. NOS vix ac ne vix attigerunt. | Verum nodus hic ordius haud ita pridem a D:no Scheffer, i in libro de Hirudise limaeis , eft (olutus, qui obfervavit ver- mes hos in aqua muriíatica "uM Weg v occidi, - : | a"

X Peculiaris proinde Cat um owes mco opuí« culo interidi; eft, ut oves criperem a fatali hocce morbo, fere quotannis, infinita ftrage:,: animalia hzc vexante, quod in eo confi(tit, ut aqua: muria- tica ex fale culinari f. gemma in fuffücienti & larga copia prebranm ovibus. quatuor aut quinque vici-

p

gno, & quo unoquoque anno unam

ovem , fort Mask viginti, quoreueis hoc ping: bo amittere; nidi mc, fi hoc mco confilio E us S zm, rem non minus. ird ieu REN utilen civibus mt meis pra lticilie Bi eeie ree

Vit d

OUYSP — i85

- Fertigo, plerumque Epidemicum malum" pro caufla agnofcit hydatidem inter meninges. "s ce Tebrum, uti Joh. Jac. $cheuchzerus in Ru 'icapris . Alpium obfervavit (it. ip.) , qui morbus facillime "innotefcit eo, qued circumeant fempcr ad. idem la- tus. Cura peragitur fzpe colapho, qui latere, ad quod eunt, impingatur aegrotis, . Ut reliquos mor- bos taceam , qui. Medisinun, ovium. Jae gpynere

non conftitui. — — INSECTIS verittür eves * infuper: variis, utr Pediculus evinus tu

pulvere Íeminum Api ? C : - Hippobofca aptera , que inficit] inan * y ridico

re (iz. JF -Getb. $9.) "

a mm füerice Fá fri nos f |

o uir eft, ex qua vefüitémi 1 tam procerum ^ quam aliorum parantur. Et ut nemo non noftrum — cultuindiget , nullo negotio intelligitur, quot.pecunias huic rei impenderint. moaiofee nóltri. [ am nab. exteris emerint, rat pz

i; bi "€ rvat vulgus, mu-ctite: piiófl. 'oviüi Confc- e b funt, ita tamen ut latus pilofum introrfumr we. | ltem fambrie -fcmorum Sc

en wi ócan. 2774.) Tibialia. vulgi: byberita j1 Pili facile omnium ex lana fiunt, --. —imbria circum mitras: diaicóvitestl ——— »wdiaiA via Pt TOME

188 cens «

rum — at .embryone , quod uedafionom dedit fabul& de agno Scytbico: f. Baromez.- i Exod soli pr estiieiiht nifticorum, ' le veftes, - nec An Cbirotbece, prkeipac ase zvipatis, quarum. ha apud nos in majori pretio habentur, qua cum cortice Salicis cá- pre preparata funt (fz $cam. 202.) - : | viua ferro igoito attrita illud ervant, | ne fa- cile obducatur zrugine. Apud rufticos quoque i 'ufa eft foleas Calceorumlaminibus horum córmium te- gere, ut diutius durent. (if. Oe]. aA) Caro, przfertim vervecum, fal 1 pe facillime omnium tranfpirat tefte Sastloriein fa. zira; unde alius carnis citiusnes taedet» quamovinz. | Afata. caro agnina plerisque, gentibus i in deliciis eft; quapropter agnus mehítruus menfe Januarii Amftelodami venditur fedecim florenis, cum adulta quatuor tantummodo eonfter. : Agni Pis conco&is ]a&teque mixtis optime faginantur,.nec non PAP & Rape. .. Tefficuli excoriati in dnce S: )o

e

mun

paratum us Scanis im Ao refri- um zparationem vid. i7. $725, 219,

fapid ^ cms qai aeg Serum, tione cafei refiduum, coctum concrets es je ab rufticis Scanig (ir. Stan; $e; : D Butyrum. album. int idumque eífe | it, quod ue eft lana fudore pingei ciday xatis contufisque opitulatur,.... 5. Rp $zercus interne a rufticis - Cero tu Tu teme mo AM imponitur, perierint $98. iw Fimus

*

-Fimus ovinus pingviffimus ,. optimeque in fatis plantss laetificat, | Ufurpatur praefertim ad. Nicotiane -& Humulf'plantationes ; unde etiam in Opiliones ma- -gillerium culture Nicotiang & Humuli deriva- tum eit, Duo NEXL3OE &&C S ÁB6E E ue

* ANihil ifaque in ovibus invenitur, quod nonuti- litatis quid fecum ferat. — Hinc judicant nonnulli, ovium culturam plus prodeffc ruricolis , quam fagi- nationem boum, Etenim quinque ovibus alendis non plus impenditur pabuli, quam unico bovi, íed ra-

men magis profunt, nam ducenta oves dant quotan- nis lanam preeftantiorem f. autumnalem 1olb; vilio- rem vero f. veram, (quz Lis vulgo dicitur lb. Lanam agninam quoque to. Ib. (adeoque 3olb. Unaqueeque libra ad 24. ob, facit 440 thal. argenteos.

L: Si vero alamus.

Bor S ppós

turam etant id charte propofita brevitas, ^ Coronidis loco, j clauftra illa feeni, quz defcripta atque delincata in

itin. V-Geth. p. 61, reperiugtur. ^ 7^ ^ 777

198

" cuc RN RR Vw - E ^ — 2 x d EQ Ead : xd JP Mm " ^ ke x ey pem r * oes m ui u— MF A- de oW wi m M " 'h-ae E e Ws rm T

ui ixiis! ,

s $vs PRAESIDIO is. Can, LINN E,

2 AP &deibi* ey Gothus, '* :

"eg

ioo Upfalie 1754. Novembr. xo.

a—

GE

-; Mm Animalium, p

: rz omnibus, quz Tellus . ..5, producit, confide 2o lucos

fideratio it multo: jucundiffi--

rz Auétorfabrefecit ablolutifhma, ^ ———— — conftat, in perfeGiiora icilicet & imperfeGiiora, Haec autem diftin&io recentioribus fe minus probavit, quibus omnia animalia vifa funt , faltem in iuo gene- rc, perte&a, | Aft ut ut horum veram largiamur es-- fe fententiam, contendimus tamen non abí(onam cffe . illorum adfertionem , cum animantia conüdcramus comparate; fic jure enim meritoque optimo ea nun- cupamus perfecta, quz pluribus in(tru&ta funt fen- foriis, quibus res difceraant; adeo ut qus oculis, auribus, naribus & ceteris fenfibus, quibus cer- P sah ; nant,

.MUS PORCELLUS. —— agr

nant, audiant, olfaciant,: "Se predita, pefectio- ra fint- aliis, quae iisdem deftituuntur facultatibus : A:rque hoc reípe&u. i Qibdpigede: qibbis: audiit guten. !

Hzc ipfa QUADRUPEDA- ei oadé fe fa que" curant; follicitudo illa, qua 'feetus fuos edu- cànt, qua alimenta comparant, vitam tutantur, ho- ftes virant vel'agrediuntur, & ratio, quahzc atque alia, quz ad ceconomiam ipforum fj TR ant, perfici- uüt, adeo in variis eft varia, utne upidiffimusqui- dem, nifi fumma cum- admiratione inffinctus ac mores corundem penfitare poffit. Hinc ndus indignatus fum: fcientiam. "hanc y quz res traétal multo curiofi fimas. & amcrniffimas ' uciobe dee T n

x

ssa n Je rec PNG phrafto E nen- ta, non difliteor, attamcm vix "digna judicata ett, quz in-fcientiarum numerum ab eruditis recipere- tür, & jacuit fere, usque quo feculare illud inge- nium, GgsNERvsin Helvetia, ipfam in lucem pro- LE hoi denuo EXPOSE e

iud de i

C cai enda ior

*.

3 cd animantibus indagare potuit

, quo en ipfo-tantum. abfuit, ut in- tri 'condi 'tur fcientia, ut potius plurimaai ce- perit detrimenti, cum. fabulis veterüni 4C co vis tota quanta deformaretur. ^ Haric talem NUS quidem fufcepit répurgandam, ve ftabulum repurgandüm non Pygmaus q Thvtpules requirirebatür, ^. - Izd

ing.

12 — MUS'/PORCELLUS.

RAJUS Angliz illud decus hanc etiam venti- landam fumfit, verum enim vero , inanibus paleis dilipatis, parum integri folidique remanfit,

-Hodieque, quicunque hanc fcientiam propo- nunt Au&ores,. variis ei ac conquifitis undique ve- terum fabulis ornatum conciliare ftudent, unde tam

reddita eft deformis atque invifa, ut eruditi vel ip- fum Zoologix nomen aver(entur. Aft cum de ge- nere humano, ceteras bi(loriz naturalis abfolvendo partes, plurimum meritus fit INob. Dn. Praefes, tum -de diícipulis fuis. precipue, quibus hanc privatim tradidit hiftoriam, qua auditorum adco. cepit anitnos, ut nemini displiciturum confidam j quod carptam hanc ex legentis ore, Hiftorim naturalis, particu- lam legerim , fpecimen eruditionis academicum. Obfervationes nuperrime inftitutz evir.cunt, pos- fe utique & debere hanc fcientiam alia prorfus me- thodo, quo nitorem, quem in(itum habet, & hono- fcm, quem meretur, etiam affequatur proponi, 8ie c. g. delineatus eft... URSUS Letor A. $tockb. 17:4. MURES Lemmi A. Stockb. 1740. .CA-

fam partém Medicis, qui, quod plurima medica- menta fuppeditat reguum vegetabile , Botanicen praecipue celuerunt, | Att cum pauciora longe fub- minitret regnum animale, illis non eft fuccenfen- dum, fi bec curiofius luftrare tantisper ncglexerint. Fateor equidem hujus notitiam non magis a Medico, quam ab aliis exigi poffc, attamen infimul medici - indagiae hanc inprimis dignam cífe urgeo , cum an- fam przbeat, snimum adíuefaciendi ad inftituenda:

obfervationes.. ls enim dubio procul in medica ar- te egregia prílsbit, qui obvia quavis attentiflime. - Obícrvarc didicerit. Quod & perpendcrimus quan- ; tum

hnisibeinliiou: noviffimis: siccae | lium hiftoriz , fátesmur ultro ,- neceffecft, eam haue minoris, quam. reliquas ' fcientias," cffe ficiendam; licer nondum auctoritate publicá-conitutumfit; uc in academiis propc Pet bu fiori. Do«

centibus,

pibus. scr. - ex olueint R4) us; ALBINUS, EpVARDUS, 'CATESR, 45, Anpli, qui- bus hoc nomine fummas c s

Hiftoria VERMIUM (ilet idt $ 'qUitieis Ts laua, per KinkERuM, BoNANSUuM, LisrERuM, LMPHIUM ,- e cic send AQUA

E x rt ar ie TP jus-

'tionem neque a féoposlictafh effe, neque Ípecimine Academico indignam judico. Eleginem- pMUREM PORCELLUM, qui interdum,

quamvis rariu pn noftra Svecia cultus. vifitur, & a naturz quidem curiofis, licet volupt magis

^ quam ] lucri. ergo, diligitur, atque eam. "inprimis ob.

| . quamquam ab omnibu ; quibuscun- . Que. obviis hic vulgo diícernitur,. 2 Zoologis tamen uropzeis non nifi obiter forte deícriptus fit; - .quod. meum propofi lum , ut equi rerum cenfores; gu bo-. nique coníulant, enixe rogo». : T

I

—— Pertiriet vero hoc anímal ad: ordinem 9» : dum , qui Glires continet, cum utraque ejus. maxilla, & or & inferior, non inftru&a. üt nifi duobus

dentibus inciforiis, nullis autem caninis, fed pluri- : bus molaribus. ; T

Errant itaque, qui ad Suillum genus, in ordiné: jumentorum, hoc referunt, co quod inftar porcelli c— & collum fuperne. tectum. fit fetis rigidio-

pe

fint Marcgravius &- Pifs..- pde à videnter diftin&us eft ab adfnibus eo, — quod. rris bini primores maxilla: fuperioris dupli-

cati fint, 6ve, quod a parte interiori fuccenturi finc. dentes duo minores; quod kit wi in Fbetie &i in Cuniculo obtinet,

— Quod fi chara&er a dentibus m us retur, fateor hos proxime. ad Caíto oris. * a cum molares hi ferie id

i "ip e

E PORCELLUS:

Rs trinsverfi m tum in eriores int: j ves rum Mi

"ee

T. & Caftor fab a qiiis: optime d de altu fe pernieiffimo in arborum rami: Brest qu jdn

ad Mures.- "cEeden?: ^oc animal u & facie externa. s. onis e.

| Laibmac- autem. po umero : Liner patet genus hocce mur num, : E Hir Quadrupedia minutiffima, | Mures qui liff ima. atq | iffima effe. animalcula- opi utn ftidio de h loqua

mi i opiBcis fapien & pot : tcr; Etenim, quod inet rz italt mole, id illa mul: titudine; quod hec puse; id illa incredibili vcelo-- citate perficiunt. Itaque. fi. Elephas vafto corporé M cad it formidabilis, utpote qui edes hominum . : T€ aC proculeare poteft; exiguu M -Mus easdem ubique perforare valet; viso s m nal, de intra . lig es OS.

&us computare à bius is herebit , , ut TÀ à : ceam fibram minimam Muri: is effe ; a le F -3 M

tCELLUS.

: Y minori cum admiratione: exc jpi- mus iris Murium, quambiíto- - "| f animalium Ind -c. g. Mus il- anta cum velocitate ter-

flus Toffrumentis armatus putearius; & hic « Europam circumfertur, & inftar portenti often- fpectandus,. perinde. ac f ab Indiis indc effet

P Masc Leumi ex alpibus noftris egrediuntur, E jacenresque Bro inundant tanta Copia, ut nu-

x DAE in Aa. U (al. A:o 17f0. a Dire HasserQuisT defcriptus , e&oribus admirationem. incutit ; Ícilicet animal quadrupes , non nifi duobus incedens pedibus & pernicitate incredibili ad intar ES locum mutans. .

E- & xU poffunt notis a Cauda & umtis; qui us fpecies hz, pr: aliis

. drupedibus, ab invicem penus di : Cauda quibusdam : 1 eft null truncata, ut Muri Lemmo,.-

^

MUS /s PORCRLLUS- E | ogitudijié (uperat, & face 6d nuda eft, el Solis tete. te&ta , extremitate. s floccisormta, brc MureJacul, — - NACL dm v5 Pedes anteriores | yli pote £5 pentada&tyli funt et were i, 1 Porccllo, Muri leporit "turicule quibusdam. fan

nonnullis breviores , ali

gue fon um tds, isdan €". Eg. rift pn Mari

E d. T 244» EUN Nat. m e Cuniculus [ndicus Gefn, quadr. 567.

^* Porcllus indicus €. Cunicalus indicus, Ju qu ptione 63.fig.6. ^

gen amriam gini preti M

& frigoris mr , & felium intultib 3 jum. que &. genus. ejus diceemunt: a

* t T si d bres 1 - E ai^ | E ; que s ea. /TOÍlrL. Sete circiter tres füpi 2 n oculi antériorem s & totidem, poneans,

nudz, ut venz pelluc ant; brevitfimum- & "fere nullur unes Cylindri zqualis & gibbus. Pedes ratione E eere: ves. Mangs meetatarfis. incedentes ,- quadripartitz , digito: extimo breviore; "Ungvibus. acuminatis arma- tx; Sübtaüs'autem manus nuda fant," cüm calcáneo obtufo. ^ Pédes pofferies paullo longiores, plantis ara- gis oblongis, iuf nudi: Diis tms V gg seated ts fubtus nüdi: Digi » is fere quali

d^

3 bul Qua i res in animatus e

COS TAMEMWMEEOCOH

MUS PORCELLUS. "99 -

tiffima, cum in feris fit rariffima,- Aft in hoc gene- rc id memorabile eft, quod, nempe, Marcgravius -colorem obiervaverit in fylveftribus eque viltipdea- Mftantem, ac in manfucfa&is. Ce Magnitudine accedunt proxime: n Gfireis: Scid- : "ris enim obefiores fint &: Cuniculis multo minores, ita ut medium inter utrosque tenere videantur; Sed varia eft itidem fiarura- MM: enim funt alibi terra-

fteriores penta a&ylos; ut tradi erc € vs, Pr 50, ALDROVANDUS Kc. recte enim a Rajo inSyn.

gena. defcripi inveniuntur, — — Nero) c us animalis propofuit, tefte Kai, ENTIUS, api Charletonum;. in Mags

| "utrinque in |

duo admodunis parvi, (D. Entius ternos tantum ia

utrovis latere lobos pulmonibus attribuit, quorum

ánfimus valde exiguus ; fuperior autem bifidus cer-

mebatur,) Hepar infcptem dividebatur, e quibusi iti- dem duo perexigui. Feiex albo lu tefcebat, Pórum

-& meatum. cyfticum habebat ; Jatifiio

dup ut in le Sika qu

colon, alicubi acutoangulo cur

plicatum FUP desig bee ercari d du&ui .,rem mon concedat, Cecum ingens, etja n lc majus, extrema Vn parte gracilefc : ee S. es -

200 . MUS PORCELLUS; ;

Julas ligamenitórumr validorum ope divifum, quem- -aSdmodum colon in homine, Jüxta ccecum appendix fcu tüberculum- parvum cernébatur 5 —. Zutef/inorum

longitudo a ventriculo ad ceecüm 65 erat digitorum

XD. Epiio. 4)5 .ab.anoad. coli partem illam; ubi ex- .€rementajn pilulas formari incipiunt ,. digiti erant 46 (D. Entio.2f 4); E glandulis juxta anum alba &-feetida materia exprimitur... Peris ingens, deor- dum caudam verfus reflecti videtur, juxta meatum, per quem genitura exit, foramen eft, in cujus fup- do glandule duz,.albz, xquales; molles j, intera- mum. penem magyria cavitas eft, ut inlepore, ecu- jus lateribus alba & fcetida materia exprimitur. Mo- . giens ejecit craffum liquorem, amyli fimilem. Sub velicac urinari collo. Veficula: feminales extende- bantur, carnibus uteri fimiles, unciam longe, exiles & extremitatibus füis intortz, is ce . Dentes prituores in fuperiori maxilla duo, incur- *iy truncati fere trigoni, fed anterius f, exterius rotundati, Dentes primores inferiores reGtiores, in- troríum compreffi , apice fubacumirati,.— -. .

Dentes Mol

dA A A den RR

NE

i desse e : * Pia pel$bls - i

€onti iio ,€ TS ». aur Ur S er t dentibus ,. ad latera extrorfum vergentibus, truncatis .S& quàfi

€ duobus dentibus finguli compofiti.

Lc coaDentes molares inferiores utrinque quatuor, intror- fum conniventes, & horum anteriores longiores & SLM GBIUREEDUR finguli quafi ex. duobus dentibus cum tertio intermedio anguftiori conftru- &i, undenon illepide dentes molares litteram W ex- primere ftatuunt AuGores. Camimi autem omnino nulli funt. — Cranii vero figura magis accedit-ad Cu- niculi quam ad Sciuri aut Caftoris figuram, cum fit » eblongi, attamen oculorum orbita minus elevata cft.

MUS PORCELLUS. zOI

0? Interilla; quz in Zoologiatradi folent, MO RES precipue atque ingenia animalium dele&are folent Je&ores curiofos, illos nempe, qui huic fe fcientiz non totos dederunt, fed: animi tantum gratia hifto- Tiam folum oculis pererrant; de principiis fyftemati- '€is párum felliciti, ' Et'fateor equidem: lubentiffi- me, etjam eos, qui cirea illam hiftori& animahum partem: fübfiftunt,intuitüros effe" mirabilifümam prorfus & infinitis:modis variátam fupremi Numinis inflitutionem; ' Cum occafionem non habuerim hzc

ftp

5" Cibus quidem varius ef ; fca ek. vegetabilibüs

"Sec el mafticatus vel aqua aut la&e maceratus, Gramen recensvel ficcum, Da- |; s oleraceus, Cor-

etulz., Pini-&

202 MUS PORCELLUS.

piuntur & pereunt, uti jactura pasan. conftitit.

Quidquid. autem potulenti fit,-illud exferta linqua

-deglutitionibus,. interdum capite bis vel ter inter

im*evn depo erre forercen EIBRS eH us : varifhme lento gradu in currunt

xero fatis velociter, pedes pofleriores parum elevan- tes, fitu corporis horizontal. Conjügem plerum- que ante fe agit maritus... In discurrendo parietes poulumum legunt, latebras , anguftias, fpeluncas anquirunt. Quod fi faenum aut ftramen ipfis adpo- mitur, in ipfo cuniculos agunt, in quibus quietiffumi -delitefcunt. - Securitate (1 frui liceat, omni fcilicet firepitu remoto ,, fumma cum agilitate aliquot pas- fus procurrünt, mox fubíítent, arre&isque auri- "bus aufcultant, numquid periculi fubit. tum vero, fi quid vel leviffime crepuerit, perniciffimo fe curfu ad latebras conferunt. — Singuli femper ferc ficca

Mb | unt,

^ MUS PORCELLUS, 203

dunt ,-ita ut unus alterius veftigiis infiftat. .- Non- nunquam; dum fame premuntur neque ítrepitu ter» rentur, in pedes pofteriores fe erigunt, quibus tan» tisper-infiftentes, huc illuc caput. circumducunt, fagaciter odorantes & indagantes , quo curíum diri- gant, ut alimenta inveniant, Quod fi frigus illos urat; curfum ultro citroque intendunt; ut intenfio- ri exercitio calorem fibi concilient. -.— - dert

[OW TX

^ ' Ceterum in hoc fere unice cura eorum verfa- - tur, ut femet ornent comantque. - Pedes lingva la-

dicante.. Ert tum quidem Mas illam comere folet. Sed cum id faciat fzpe invitus ; adeo duriter villos jus ac pellem vellicat , ut ira incandeícat , fremat, :&c more equi calcitret ,'dentibus eum petat merdica, 4tqueé:dolens-recurrat. ^ Aft catulos fuos patienter comic mater, przefertim fetas colli dorfique ftudio- fe poliens./- Di er fcandunt ; .Pracipitia vix petunt, afferem: latitudinis femipedalis raro fupe- rant; raro quoque faltu fc exercent ,'apili tantum in« ter currendum fübfalru corpus jactant;; ^ Sepimen- tis'ar&is tamen coerceri refpüunt, fic enim advert

/fubito valetudine tentantur ,' fed tpatiofas.a nah

204 MUS PORCELLUS.

foenum vel ftramen invenerint, equo cubilia forment.

pow etr ce 43493

.::- Corporis. autem fitum, quemeligunt cibumca-

ra componunt 5. quod fitum nace fint commodis. mum. Aftdormiture primo tantisper mandunt, deinde vel ore fe. vel pedibus comunt & tandem.ob- 'dormiícunt. .:Et. quamquam tantus fz pe fopar feffos ngruat djciant, quod etjam mox períen- .tifícunt. Adeoque inter dormiendum lumina frequen- er. attollunt &-circumferunt. . Quod (i tum altiori non abruantur. fomno ,: caput elevatum tenent, ni- ,Santes tamen & nutantes, idque tamquam convulfi -agitant. Ubi vero fomnum penitus excuffetunt., at- ue oculos aperuerunt, oícitant rictu ampliato, man- :dunt y pandiculantur, pedes inprimis poftcriores;quo ad poflunt , extendentes, murmurantque pauxillum.- -Mas. & femina nunquam fere: fimul dormiunt; fed. mare dormiente ,. faemina. excubias apit; cum filen- i00 tameng quiere, & facie-ad dormientem advería. » ts "Iquanao grunnit feminas ut expcriatut, $4414 1... " Sites num

MUS PORCELLUS. DEP

num iile percipiat; quem, fi expergefactum fen- ferit, adcurrir, pilos cjus vellit, abigit, locumque. occupat & ad fomnum fe componit , marito, uti par eft, excubias rum agente, ^ Quod fi nihil qui - etem eorum interturbet , per femi horam & ultra dormiunt, Somno recreati vel cibum extemplo pe- tunr vel paulisper ludentes quafi curfitant, atque tum demum paflum fe reciprunt, Quicícentes po- dici infident & armisfe fulciunt, parte corporis po- .flicain orbem quafi conyoluta, caput crigunt , & pedibus pofterioribus nituntur, pipiunt parum vel & omnino filent, & in cedem loco remanentes man« dunt, ruminantque, i d orem reiserE

Generatio. Sexum in junioribus przcipuediftin- guere, haud ita eft proclive, Quinta vero:a nati- vitate. feptimana. udin fonus. gravior prodit. Cavendum ne plures mares una fint; cum majorna- tu minoris dorfum adeo adfl;igere foleat mordicus, ut hemiplegia correptus, partem pofteriorem zgerri me trahat, & mifere ratidem pereat, ' Mares incre- dibiliter lafcivi funt, & feeminas perfequendo, cu grunnitu atque adoratione ad venerem follicitant: Foeminz feniores marem rariffime admittunt, licet quacdam faris diu foccundze maneant. Adultx vero nunquam ad libidinem funt proniores, quam ea dies "qua partum funt enixe, "T'um vero difücillime a maris confüctudine arcetur, neque vero opus eft; ut diutius contineatur, quam ut occafio ei detur pro- lem lingendo a fordibus eluendi. . Hoc facto denuo concipit, Sic unum hoc animal, quantum quidem mihi conftat, qua die parturiendi Tuborés exantla- vit, eadem noyos celebrat bymeneos. . Dum ute- rum gerit, pilos ezteris evellit & deglnutit,: quod facile inducor, ut credam, ei prodeffe ;- cum aliasid nunquam faciat. Pica quoque gravidarum more, eam tunc, laborare crederes, cum obvia quaevis, ut

corti-

206 MUS PORCEELUS.

eandeni fatis beni nam fuiffe , ; quod hos

ES

perfe&tiores;.

MUS PORCELLUS, 107

Patbenata: Porro adfe&ibus hoc tantillum ani-- malagitari diverfis, & primo quidem invidia atque iracundiz tormento vexari obfervatur. Etenim fi vcl parum fuppetit alimenti, quod alteruter fexus fortc arripuerit, velalteruter fedem occupavit com- mediorem, alter id fert moleítiffime, tumque iis- dem tanguntur invidie ftimulis, quos in cane taxa tritum fermone proverbium. Neque enim unustum alteri cedit equa mente paítum, neque cedem inlo- Co, ctjam(i ambo commode caperet; «hic illum una conquiefcere patitur. Plereque vero rixa fubori- untur de loco calidiori, quem , utut fcemina prima occupavit, plerumque tamen, utpote debilior, ce«- dere cogitur marito , qui eam repellitcurm voce raus Ca, atque viam indicante, Aít 1 annisilla.ac foetus. ra fuerit confpicua, vir plerumque loco cedere: ne«- ceffum habet, Foemina enim aggreílorem. excipit aliquot ictibus, quibus pilos ci-& pellem vellicat, ut; - dolore coactus & fumma cum ira c » aufus. giat. Pugns autem hoc ferc genus lt: alterius in collo dentibus primoribus. adprehendit & crebris vellicationibus vexat. "Hoe qui patitur; agiliter partem poíteriorem vertit ad adverfarium; ac Equi inftar crebris calcitrationibus fa&tis, exfer- tisque ungvibus cutem lateris obverfi lacerat. - Ia« primis vero mares fi una fuerint, in Íe invicem fa» viunt morfitando, utalterutrum ore, auribus; &c. vulneratum confpicias, qui & loco cedere cogitur. - Irz verotum & pugna fignum exhibet dentium ftri- dor fatis acutus, quo edito, preelium ineunt,

Quamvis irafcantur fat vehementer, iidem ta- men fun: perquam meticulofi, atque. ad omnia pa» . vidi... Arrecto cogites num quid metuendum ad fit, Á auícultant attentiffime , perfpicaciffimeque (uspican- tur. Ac fi ycl levifümum perceperint: (repitüm,

vclocifms anfugiunt, Hinc gre cicurantur, nifi i: -

208

ejus recipiant, Fame etiam preffi,

cedentem vident, adcurrunt; querula -

antes, atque ab €o, ut porcelli, allici fe Fra&antur vcro manibus innocuc, cum ne- ibus, neque denzibus homines infeftent, -

vua

fis pullis

multo gratiorem, fuavior m, » in cibo ita habet Masdiu * P. 213. Porculus. gnum Wet carne Cuniculi m

firieuac

£219

ACADEMICA, JTD B-Cok Ludéame 4 "s : Propofita a , doceo. de. :

.— JOHAN. GUST. WOLLRATH, —

Nericio,

E dee

s

"Opfalie "RPM Decemb. 18.

E: figura & fplendore E AEA inftruuntur, quibus Ani 2 . cluduntur, OnNiTOTROPHIA, feu cavea majores,

"vibus peregrinis, illisque (peciofis & dalci ut pluri-

^ Lb * -

* E

T i4 lesu e

^HORTICULTURA ACADEMICA. au. —

iutem Vegetabili feruntur, coluntur, ac fervantur lantz, X Árs vero, velícientia, quz circa has vet« —

"fatur educandas, vocatur Hon ricuL TuRA ,- qua ni-

hil aliud eft, quam cultura vegetabilium. — *

1--.S. II. HORTICULTURA, ad plantas in univer-

J. fum omnes fe extendens, pro variis, quos intendit, -

MA " dat ca or

finibus, varia quoque fortitur nomina (3-11,) . *

* Ec

S. V. HESPERIDES funt Horti , qui arboris. — bus conftant Sempervirentibus, qux viriditate per-

| etua dominos fuos dele&ant , quales plerumque

dunt Cítri five Aurantia, «Lauri, Laurecerafi , Tini,

.— ANeria &c.

4 x a5

NIS vocatur Hortus, qui in ters —— k ie

tas extrafi tegiones

Oa

212 HORTICUJ "

$. VIII. SEMIRAMIDES | fer Horti penfi iles, - P vegetabilia. jn urnis collocantur ad parietes, vel.

ipfis tectis, ut "Horti florentis s ces fp aculo, domus referat, —

aco rix. MACELLA vocantur Soni,. ubi Ole-- .raj culinis infervitura, coluntur, ut Braffca, Dau- - — m5, Gifarum , Latiuca , Spinacía , Plantz Altiles, ut Ep agus, Cynara , Melones , Cucunaeres, &c. :

--6. X ANTHOPHTLACIA feu Horti lloribus fp :ciofis ornati, qui, renovata quotidie florum va- — —pietate, fpecantium blandiuntur oculis. Ejusmo- - — di funt Zz/pe, Fritillarie , 4maryllides, Lilia, aliac- —. que bulbofzz, vel etjam Primule , Delpbinia , Po- mie, alizque "perennes; ; aut etjam Zagetes , Dianibi, Calendule , Nigelle & alix plantz aunuz.

$. XI. PARADISI vocari folent Horti, inqui- bus varii generis coluntur plantz exoticz , quotquot fcilicet undique conquiri poffunt , ut plerasque Pian-. tas fimul, velut in compendium reda&tas, viderey & unam cum altera conferre liceat, Ejusmodi Hor- ti, noftro. Lr ad praftantifimas Academias funt

ijju | , qui. zum dicitur el Botanic ; plurimum artis requirit. t varia REIN hic fervari debe. r, &. icultura hic inftituenda , thcoríam. | xin i fup d it yaftiffimam, quippe quse : . rum, quos fupra recenfuimus ortorum citur E RO ae fi S pn numeris abfoluta. cen- — . Aenda cit. iraque in * nq verbiuroper, . A eg he uh T .$. XII. LZIBROS Primos prodiitle Sx

- HORTICULTURA ACADEMICA, a1 "5 E:

olt n vis fuficeret. Editi autem funt variisline — e uropzis, diverfisque regionibus adcommo- Ex his, quidam plantas tantum tractant ole- | raceas; efculentas & culinares diétas (7); reru " tantum arbores tru&u grato foetas (2); alii heat rides (3) tantum & &o ores amabiles (8); adeo ut, in tanta copia & varietatelibrorum, quiad horticul- turam pertinent, cos defideremus , qui tra&ent -

Hortos Academicos feu curam generalem. omnium. Plantarum. |.

$. XIII. Plerique Hortulani, qui (üa nohis. fcripta reliquerunt, rudes fuere atque indo&i, & . ideo partim obfervationes fuas fpeciales , partimcit« — ca rognitidotm Empiricam hzíerunt, & plerumque —— alii, foepe non experti, aliorum veftigia prefferunt, — inclareícendi magis,.quam publica inferviendi ffu- dio, du&i, | Nonnulli fecuti funt aliarum re n. num gin! & quz : illis convenere ine! tc ad fu | prorfus congeff - » & ut siis tia hzc utiliffima atque jucundi: baric adhuc laboret, quaíi farrago opinion qua incertis nitatur experimentis, firmisque fünda- mentis deítituatur,

6. XIV, Celebris ille Hortulanus Puri Fas MrLLER in horto Chelíeiano, juxta Londinum |

lorum, edidit Horticulturam , quz lhedie,

lem proponendi culturam plantarum. exo-. ET

icarum, ceníetur optima; unde etiam ex Anglica — inGallican ; Germanicam , aliasque li 'vas eft trans-- lata. - "Plug ille plantas exteras figillatim e u- merat, & docet quomodo unaquaque curari d best. Pulcerum hoc. fane . opus reliquis. omnibi bac arté palmam prarripiens ob* es obfe nes & fpecies numerofiffimas eft. —

-$. XV. Horticulturam eo plus curz & fpecionis poftulare y ke frigidius clima. fi jerit, ubi —

a E

JELTURA ACADEMICA.- inftituitur, manifeftum eft. Hinc in terris Europe - Auftralioribus & calidioribus hortos inftruere tam facile eft, quam idem in Borealibus & frigidis diffi-

- que Jai igitur hanc artem rite cupit addifcere, -

cimine id Academico paullo copiofius explanare con- ftitui, quamin breviilla ofervatione explicari potuit.

-—— M

-git, Vegetabilia in

mus eorundem divería - dis alia, alia in trigid .. trobique omnia juxta

wood

d intelligitur per CAE & Saenabs cum eorum divi meo , íecundum obfervatio- s a Botaniois circa folum herbarum collectas, Ple- rique, qui recentiori zetate